راوینکسدستیار هوشمند مالیاتی۰۹۲۰۸۵۲۱۱۸۵
مشاوره و پشتیبـانی
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۷۶۰ تاریخ : ۱۳۸۵٫۷٫۲۲ بسمه تعالی جهت اطلاع مدیران عامل محترم کلیه بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. احتراما بدین وسیله به استحضار میرساند با توجه به سیاستهای پولی سال جاری مبنی بر یکسان سازی نرخ سود تسهیلات اعطایی بانکها شورای پول و اعتبار در یک هزار و شصت و نهمین جلسه مورخ ۱۳۸۵٫۷٫۸ ،خود آیین نامه اعطای تسهیلات اعتباری ریالی به بخش صادرات ، مصوب یک هزار و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۸۲٫۷٫۲۶ موضوع بخشنامه شماره مب ۱۴۳۰ مورخ (۱۳۸۲٫۸٫۱۱) را منسوخ اعلام نمود. خواهشمند است مراتب به قید تسریع به کلیه واحدهای ذیربط اعلام گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب٫ ۱۵۸۸ تاریخ : ۱۳۸۵٫۶٫۲۹ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای غیر دولتی ارسال گردید با احترام پیرو بخشنامه شماره مب ٫ ۱۳۸۲ مورخ ۱۳۸۵٫۶٫۸ در مورد ابلاغ دستور العمل نحوه انتشار خرید و فروش انواع چک پول ایران چک بانک (چک به استحضار میرساند آن بانک می تواند درخواست خود در زمینه چاپ اوراق مزبور را - با رعایت مفاد دستور العمل فوق - برای این بانک ارسال نماید تا پس از بررسی نسبت به صدور مجوز انتشار آنها اقدامات لازم معمول گردد. از این رو از تاریخ دریافت این بخشنامه بخشنامه شماره مب ٫ ۱۰۹۴ مورخ ۱۳۸۴٫۶٫۵ کان لم یکن تلقی می شود لیکن مجددا بر اجرای مصوبه شماره ۲۶۰۱۹ ٫ ت ۳۳۳۵۹ه مورخ ۱۳۸۴٫۵٫۱۰ هیات محترم وزیران مبنی بر اتخاذ تدابیر لازم از سوی بانکها جهت بهره گیری از کارتهای پرداخت و پول الکترونیکی در سیستم پرداخت خود تاکید میشود. از این رو خواهشمند است مراتب را یادداشت فرمایند. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۵۶۵ تاریخ: ۱۳۸۵٫۶٫۲۸ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. احتراما : به استحضار میرساند بر اساس اطلاعات واصله پس از ابلاغ بخشنامه مب ۳۷۰ مورخ ۱۳۸۵٫۲٫۲۱، برخی از بانکها اقدام به افتتاح حساب جهت شهرداریها در ردیف جاری اشخاص حقوقی خصوصی نموده اند که بدین وسیله تاکید میگردد به موجب ماده ۱۲ قانون پولی و بانکی کلیه وجوه شهرداریها لازم است نزد بانک مرکزی ج.ا.ا و یا نمایندگان آن بانک مشابه شرکتهای دولتی نگهداری شود لذا خواهشمند است به کلیه واحدهای ذیربط آن بانک اعلام نمایند که حسابهای شهرداریها کما کان میبایست مشابه حسابهای دولتی افتتاح و نگهداری گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۵۵۴ تاریخ : ۱۳۸۵٫۶٫۲۷ «بسمه تعالی» جهت اطلاع مدیران عامل محترم کلیه بانکهای دولتی شرکت دولتی پست بانک و غیر دولتی ارسال گردید. احتراما : بدینوسیله دستورالعمل تشخیص کفایت و صلاحیت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور که در یازدهمین جلسه مورخ ۱۳۸۵٫۹٫۱۱ هیات عامل محترم این بانک به تصویب رسیده است به پیوست ارسال می گردد. خواهشمند است دستور فرمائید ترتیباتی اتخاذ فرمایند که هنگام انتخاب افراد جهت تصدی سمت در واحدهای خارج از کشور آن بانک شامل شعب دفاتر نمایندگی سرپرستی ها بانکها و موسسات اعتباری شرایط مذکور در این دستورالعمل رعایت و مراتب جهت اتخاذ تصمیم به اطلاع این اداره رسانده شود. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴ «بسمه تعالی» دستور العمل تشخیص کفایت و صلاحیت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور در اجرای ماده ۱۴ آئین نامه ایجاد یا تعطیلی شعبه باجه یا نمایندگی بانک ها در خارج از کشور مصوب ۱۳۵۱٫۸٫۱۸ و به موجب قسمت الف بند ۱۱ از بیست و سومین صورت جلسه هیات عامل محترم بانک مورخ ۶۴٫۵٫۱۷، دستور العمل تشخیص کفایت و صلاحیت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور به شرح زیر اعلام می گردد ماده ۱ تعاریف ۱ بانک مرکزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران واحدهای بانکی بانکها و مؤسسات اعتباری شعب باجه ها سرپرستی ها و دفاتر نمایندگی بانکهای ایرانی در خارج از کشور یا عناوین مشابه شامل بانک ها و مؤسسات اعتباری که ۱۰۰ درصد سرمایه آن متعلق به بانک های ایرانی است و یا بانکها و مؤسسات اعتباری که با مشارکت بانکهای ایرانی و اشخاص خارجی اعم از حقیقی یا حقوقی در خارج از کشور تاسیس شده اند و بانک ایرانی حق انتخاب حداقل یک عضو هیات مدیره را داشته باشد. کمیته کمیته تشخیص کفایت و صلاحیت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور ماده ۲ تصدی سمت پیشنهادی فرد متقاضی در واحدهای بانکی منوط به تصویب کمیته موضوع ماده ۳ میباشد که مراتب از طریق اداره مطالعات و مقررات بانکی ابلاغ می شود. ماده - کمیته متشکل از اعضاء زیر میباشد ۱ مدیر کل نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری مدیر کل سیاستها و مقررات ارزی و در غیاب وی مدیر اداره سیاست ها و مقررات ارزی مدیر کل بین الملل و در غیاب وی مدیر اداره عملیات ارزی مدیر اداره نظارت بر بانکها ه مدیر اداره مطالعات و مقررات بانکی تبصره ۱ مدیریت جلسه با مدیر کل نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری میباشد. ماده ۴ جلسه با حضور حداقل ۴ نفر از اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات متخذه با اکثریت آراء (حداقل ۳ نفر حاضر در جلسه ، معتبر است. ماده ۵ امور دبیرخانه ای کمیته به عهده اداره مطالعات و مقررات بانکی میباشد. در این رابطه رئیس گروه مطالعاتی مناطق آزاد تجاری - صنعتی بدون حق رای در جلسات کمیته شرکت می کند. ماده ۶ بانکها موظفند مشخصات افراد پیشنهادی جهت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور را به شرح فرم ضمیمه شماره ۱ تکمیل و به دبیرخانه کمیته ارسال نمایند. ماده ۷ بانکها موظفند تاییدیه سلامت کاری و صلاحیت حرفه ای فرد پیشنهاد شده برای تصدی سمت در واحد بانکی خارج از کشور را طبق فرم ضمیمه شماره ۲، با امضاء مدیر عامل بانک به همراه سایر مدارک به دبیرخانه کمیته ارسال نمایند. ماده ۸ تصدی سمتهای سرپرست منطقه معاونت منطقه رئیس شعبه و معاون شعبه در واحدهای بانکی خارج از کشور مستلزم احراز حداقل شرایط لازم به شرح جدول ضمیمه شماره ۳ می باشد. ماده ۹ دبیرخانه کمیته پس از تطابق مدارک ارسالی و اطمینان از کامل بودن آنها نسبت به دعوت از اعضای کمیته و تشکیل جلسه اقدام می نماید. ماده ۱۰ کمیته پس از بررسی مدارک و مستندات ارسالی و به منظور حصول اطمینان از صلاحیت حرفه ای افراد پیشنهادی حسب ضرورت با آنان مصاحبه می نماید. تبصره : تشخیص ضرورت انجام یا عدم انجام مصاحبه با عضو هیات عامل ناظر بر بخش نظارت می باشد. ماده ۱۱ در مواردی که مشخصات فرد معرفی شده برای تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور با مفاد این آئین نامه تطبیق نداشته باشد، لکن مسئولین بانک فرد معرفی شده را برای تصدی سمت مورد نظر مفید تشخیص دهند انجام این امر به اتفاق آراء اعضای کمیته و تنفیذ عضو هیات عامل ناظر بر بخش نظارت امکان پذیر است. این دستور العمل در ۱۱ ماده و ۲ تبصره در تاریخ ۱۳۸۵٫۹٫۱۱ به تصویب هیات عامل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران رسیده و از این تاریخ لازم الاجرا می باشد. جدول ضمیمه شماره ۳ - حداقل شرایط احراز سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور عنوان شغل شرایط معاون شعبه رئیس شعبه معاون سرپرستی سرپرست منطقه مدارک تحصیلی لیسانس لیسانس لیسانس لیسانس تجربه بانکی ۱۲ سال ۱۲ سال ۱۴ سال ۱۵ سال حداقل سابقه مدیریتی ۳ سال ه سال ۷ سال ۸ سال حداقل تجربه در امور ارزی ه سال ه سال ه سال ه سال تسلط بر زبان خارجی عالی عالی عالی عالی حداقل ۲ سال سابقه فعالیت معاونت یا ریاست در شعب یا سرپرستی خارج از کشور حداقل ۳ سال سابقه فعالیت معاونت یا ریاست در شعب یا سرپرستی خارج از کشور فرایند تایید صلاحیت و کفایت تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور فرم ضمیمه شماره ۲ تاییدیه سلامت کاری و صلاحیت حرفه ای در واحد بانکی بانک مؤسسه اعتباری سرپرستی منطقه - شعبه . سلامت کاری و صلاحیت حرفه ای ایشان را تایید می نمایم. مهر بانک . فرم ضمیمه شماره ۱ این فرم توسط متقاضی تصدی سمت به صورت تایپ شده تکمیل و امضاء گردد. ۱ مشخصات متقاضی تصدی سمت در واحدهای بانکی خارج از کشور نام خانوادگی شماره شناسنامه: تاریخ و محل صدور شناسنامه مشخصات سمت پیشنهادی و کشور محل فعالیت واحد بانکی مورد نظر سمت فعلی سمت پیشنهادی عضویت در هیات مدیره - سرپرست منطقه ] رئیس شعبه - معاون شعبه - نام کشور محل فعالیت واحد بانکی مشخصات بانک یا موسسه درخواست دهنده و مسئول مستقیم متقاضی نام بانک یا مؤسسه اعتباری نام مسئول مستقیم : سمت شماره تلفن تماس : شماره نمابر: میزان تحصیلات متقاضی تصدی سمت در واحد بانکی خارج از کشور مدرک تحصیلی رشته تحصیلی نام موسسه آموزشی تاریخ اخذ مدرک تحصیلی ضمیمه ۱ مهمترین دوره های آموزشی گذرانیده شده مرتبط با کار یا تحصیلات ردیف از تاریخ تا تاریخ نام و محل مرکز آموزشی مدرک اخذ شده ملاحظات ۱ ۲ ۳ ۴ ه ۶ ۷ میزان آشنایی با زبانهای خارجی نام زبان خارجی متوسط خوب عالی زبان رسمی کشور مربوطه انگلیسی المانی فرانسه سایر نام ببرید) وضعیت استخدامی : قراردادی - ضمیمه ۱ سوابق فعالیت حرفه ای متقاضی تصدی سمت: ردیف از تاریخ تا تاریخ نام سازمان و اداره محل فعالیت سمت ملاحظات ۱ ۲ ۳ ۴ ه ۶ V A ۹ ۱۰ در آخرین ردیف اطلاعات مربوط به شغل فعلی درج شود. بدینوسیله اعلام میکنم که کلیه مطالب عنوان شده در این فرم صحیح بوده و قابل استناد می باشد. اعضاء ۱۰ تایید صحت فرم تکمیل شده توسط مدیر عامل بانک در خواست دهنده : صحت مطالب مندرج در این فرم را تایید می نمایم تاریخ مهر بانک چنانچه وقفه ای در سوابق کاری وجود دارد کاملا توضیح داده شود.
نامشخص
شماره مب ٫ ۱۴۴۸ تاریخ : ۱۳۸۵٫۶٫۱۵ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. احتراما : به پیوست دستورالعمل اجرایی اعتبار در حساب جاری در قالب خرید دین که در یکهزار و شصت و هشتمین جلسه مورخ ۱۳۸۵٫۶٫۴ شورای محترم پول و اعتبار به تصویب رسیده است جهت استحضار ارسال می گردد. خواهشمند است مقرر فرمایند ضمن ابلاغ مفاد دستور العمل فوق الذکر به کلیه واحدهای ذیربط بر حسن اجرای آن نظارت کافی مبذول گردد. اب اداره مطالعات و مقررات بانکی حمید تهرانفر صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۱۶ دستورالعمل اجرایی اعتبار در حسابجاری در قالب خرید دین ۱ بانکها حسب تقاضا برای مشتریان خود با توجه به توان مالی و اعتبار سنجی انجام شده در مورد آنان حد اعتباری مشخصی را بر اساس ضوابط و مقررات ذیربط تعیین مینمایند. تسهیلات اعطایی در چارچوب حد اعتباری فوق در قالب عقد خرید دین و پس از احراز حقیقی بودن دین توسط بانک انجام میشود و به دفعات قابل استفاده است. این تسهیلات قابل اعطا به واحدهای تولیدی بازرگانی و خدماتی میباشد. تسهیلات مذکور برای تامین نیازهای مالی کوتاه مدت حداکثر یکساله متقاضیان می باشد که با خرید دین ناشی از استاد و اوراق تجاری مورد قبول و تودیعی نزد بانک و واریز وجوه مربوط به حسابجاری مشتریان اعطا می گردد. قبل از اخذ و نگهداری استاد و اوراق تجاری موضوع این دستور العمل لازم است بانک قراردادی را با مشتری منعقد نماید که بر مبنای آن وکالت در خرید دین ناشی از اسناد مزبور به نحو اشاعه و وکالت در وصول آنها به بانک داده شده باشد. ه حداکثر تا حد اعتباری موضوع بند ۱ بانک بر اساس قرارداد منعقده دین ناشی از اسناد و اوراق تجاری اخذ شده را بر مبنای قیمت روز خریداری نموده و به طور همزمان مبلغ خرید را به حساب جاری مشتری واریز میکند تا امکان تامین کسری مبلغ چک فراهم شود. از آن پس بانک مالک مشاعی اوراق مزبور به نسبت مبلغ پرداخت شده و قیمت کل در تاریخ خرید میگردد. در تاریخ سررسید اسناد و اوراق ،تجاری وجوه حاصله به نسبت سهم مشاعی طرفین بین آنان تقسیم میگردد. ضمنا در هر تاریخی مقدم بر تاریخ سررسید اسناد و اوراق تجاری چنانچه مشتری نسبت به پرداخت هر میزان از سهم مشاعی بانک از اسناد و اوراق تجاری اقدام نماید قیمت روز اسناد بر اساس نرخهای جاری و مورد عمل بانک محاسبه شده و از مالکیت مشاعی بانک به همان میزان کاسته و مشتری مجددا مالک آن قسمت می گردد. چنانچه اوراق خریداری شده تا تاریخ سررسید در مالکیت بانک بماند، بانک به نسبت سهم مشاعی خود از اوراق سود حاصله را شناسایی و در دفاتر ثبت میکند. فروش دین ناشی از اوراق به مشتری قبل از سررسید براساس قیمت روز فروش انجام میشود و سود و زیان حاصله با توجه به قیمت خرید و قیمت فروش و همچنین درصد مالکیت بانک تعیین و در حسابها منظور می گردد. نحوه حسابداری عملیات موضوع این دستور العمل مطابق با حسابداری معمول خرید دین در بانکها است.
نامشخص
شماره مب ٫ ۱۳۸۲ تاریخ : ۱۳۸۵٫۶٫۰۸ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. با احترام به پیوست دستورالعمل نحوه انتشار، خرید و فروش انواع چک پول ایران چک ، بانک چک که در بیست و هشتمین جلسه کمیته پولی و بانکی بانک مرکزی ج.ا.ا مورخ یکشنبه (۱۳۸۵٫۵٫۲۲ به تصویب رسیده است ارسال میگردد. لازم به توضیح است که -۱ چاپ انواع چک پول ایران چک و بانک چک بانکها - موضوع ماده ۲ این دستور العمل - تنها پس از اخذ مجوز لازم از اداره نشر اسکناس و خزانه این بانک میسور میباشد بنابراین لازم است آن بانک برای اخذ مجوز چاپ انواع چک پول با اداره مذکور مکاتبه نماید. برای تعیین حداقل استانداردهای امنیتی در چاپ اوراق موصوف کمیته ای تخصصی در این بانک تشکیل گردیده است که پیشنهادات خود را به کمیته پولی و بانکی ارائه می دهد. بدیهی است چاپ اوراق موصوف با رعایت مصوبات کمیته پولی و بانکی در این زمینه امکانپذیر میباشد. رعایت مفاد دستورالعمل از تاریخ ابلاغ این بخشنامه الزامی میباشد. خواهشمند است مقرر فرمایند ضمن ابلاغ دستورالعمل پیوست به تمامی واحدهای ذیربط در آن بانک بر حسن اجرای آن نظارت کافی معمول گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی حمید تهرانفر صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳ بسمه تعالی دستور العمل نحوه انتشار خرید و فروش انواع چک پول ایران چک ، بانک چک الف - مقدمه ریسک نقدینگی یا ریسک عدم تامین به موقع وجوه از جمله مهمترین ریسکهایی است که کلیت یک بانک را تهدید میکند برنامه ریزی دقیق نقدینگی در بانک ها مدیریت صحیح و کنترل هوشمندانه این فرآیند و اخذ بازخور از عملکرد آن جهت تصحیح خطاهای احتمالی از مهمترین اقداماتی است که یک بانک باید در این زمینه انجام دهد. برنامه ریزی صحیح در زمینه مدیریت نقدینگی با اتکا به اسکناس و مسکوک منتشره از سوی بانک مرکزی مستلزم برآورد صحیحی از میزان ورود و خروج وجه نقد در کلیت بانک و نیز در هر شعبه از آن است. پول رسانی به موقع مناسب و متناسب به هر شعبه از نتایج استقرار یک نظام توانمند در زمینه خزانه داری در هر بانک است. از این رو انتظار میرود بانک ها ، با حرکت در این راستا و کاهش اتکای خود به انواع چک پول ریسک نقدینگی خود را به شیوه ای صحیح مدیریت نموده از بروز اختلال در نظام پرداخت کشور جلوگیری نمایند. از آنجا که به استناد بند ۶ از ماده ۳۴ قانون پولی و بانکی کشور انتشار اوراق دیداری در وجه حامل از سوی بانکها ممنوع میباشد تمهید تدابیری در خصوص انتشار فروش و خرید انواع چک پول ایران چک بانک (چک - به منظور جلوگیری از تبدیل آنها به اوراق مورد نظر قانونگذار اوراق دیداری در وجه حامل - ضروری می نماید. به منظور دستیابی به این مهم و ساماندهی امور مربوط به اوراق مزبور دستورالعمل نحوه انتشار، خرید و فروش انواع چک پول ایران چک بانک چک تدوین گردیده است. ب- تعاریف چک پول منظور از چک پول در این دستورالعمل هر یک از انواع بانک چک یا ایران چک می باشد. بانک چک چکی است که توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب آن بانک یا توسط نمایندگان و کارگزاران آن پرداخت میگردد. این گونه چک ها با استفاده از نام کوتاه آن بانک و به دنبال آن کلمه چک از قبیل سپه چک ، رفاه چک، ملی چک و .... نام گذاری میشوند در نام گذاری این اوراق ، میتوان به جای عنوان بانک قبل از کلمه چک، از واژه های دیگری نیز استفاده نمود لیکن تصریح نام بانک بر روی اوراق به نحوی آشکار ضروری است. ایران چک چکی است که توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب تمامی بانک هایی که با یکدیگر قرارداد دارند یا توسط نمایندگان و کارگزاران آنها پرداخت می گردد. مبلغ اسمی به مبالغ ریالی مندرج بر روی هر برگ چک پول اطلاق میشود. ج- مقررات مربوط به سفارش انواع چک پول ماده ۱ به منظور ایجاد هماهنگی در امور مربوط به سفارش چاپ، انتشار و سایر امور چک پول ها و دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق در مورد این چک ها لازم است امور مربوط به چک پولها در یکی از واحدهای هر بانک متمرکز شده و کلیه مکاتبات و هماهنگیهای لازم با این بانک از طریق واحد مزبور انجام شود. ماده -۲ بانک موظف است قبل از انجام هرگونه اقدامی در زمینه سفارش این اوراق موافقت بانک مرکزی با چاپ اوراق مزبور را اخذ نماید. پس از صدور مجوز مذکور بانکها میتوانند سایر مراحل انتشار چک پول از جمله واریز وجوه و عوارض مختلف به حسابهای دولت و ....) را طی نمایند. ماده - به منظور کنترل تقاضاهای واصله لازم است بانک در درخواست خود علاوه بر تصریح نوع چک پول ایران چک بانک چک ، مبلغ اسمی ، ترکیب و مقدار درخواستی از هر یک از انواع چک پول ، سال انتشار و نام چاپخانه ای را که مقرر است اوراق مزبور را به چاپ برساند قید نماید. ماده ۴ در طراحی چک پولها نباید هیچ گونه طرح نشان عبارت و .... از بانک مرکزی ج.ا.ا باشد به نحوی که شائبه صدور و انتشار آنها از سوی بانک مرکزی را در اذهان مشتریان متبادر ساخته و یا شبهه مشابهت اوراق مزبور با اسکناس را ایجاد نماید. ماده ۵ لازم است اوراق مزبور از ویژگیهای امنیتی مکفی با مسئولیت بانک صادر کننده و با رعایت حداقل استانداردهای امنیتی اعلام شده از سوی بانک مرکزی ، برخوردار باشند به نحوی که امکان جعل آنها به حداقل ممکن کاهش یابد. ماده ۶ برای درج نام نام خانوادگی و دو محل امضا یکی به هنگام فروش و دیگری به هنگام انتقال محلهای مشخصی بر روی چک پولهای مزبور در نظر گرفته شود. ماده ۷ رنگ و مشخصات ظاهری تمامی انواع چک پول به گونه ای تعیین گردد که چک های با مبالغ مختلف به سهولت قابل تمیز باشند. ماده - لازم است تمامی شعب بانک با ارایه ترکیبی از وسایل پرداخت ، به گونه ای عمل نمایند که حق انتخاب بین اسکناس و سایر ابزارهای پرداخت از جمله انواع چک پول برای مشتری محفوظ بماند. عاده - حداکثر ریالی فروش چک پول برابر نسبت مانده مجاز چک پولهای صادره می باشد. نحوه محاسبه این نسبت در پیوست شماره ۱ آمده است. این نسبت برای هر بانک حداکثر برابر ۴۰ میباشد. ماده ۱۰ چنانچه بانکی نسبتهای فوق را برای سه ماه متوالی رعایت نکند و یا اینکه در فاصله یکساله منتهی به آخرین تخلف ۵ ماه یا بیشتر به صورت غیر متوالی از حدود تعیین شده در بند پیشین بند (۹) این دستور العمل تجاوز نماید در خصوص مجوز صادره برای چاپ انواع چک پول آن بانک تجدید نظر می شود. ماده ۱۱ بانکها به هیچ وجه مجاز نیستند از چک پولها برای خرید اموال منقول ، غیر منقول ، سهام، اعطای تسهیلات و ... استفاده نمایند. ماده ۱۲ هنگام فروش این اوراق لازم است مشتری نسبت به تکمیل اطلاعات شخصی خود شامل نام نام خانوادگی ،آدرس شماره تماس امضا و ...) بر روی اعلامیه فروش اقدام نماید. متصدی بانکی نیز باید اقدام به تکمیل بندهای مربوط به اوراق فروخته شده شماره سریال نوع و مبلغ اوراق و ... ) بر روی اعلامیه مزبور نماید. ماده ۱۳ متصدی بانکی پس از تطبیق مشخصات تکمیل شده از سوی مشتری در برگه فروش با مدارک رسمی و معتبر شناسایی وی اقدام به اخذ امضای وی بر روی برگه فروش مینماید هویت مشتری باید به طور دقیق و مناسب از سوی تحویلدار احراز شود ماده ۱۴ لازم است متصدیان بانکی پیش از ضرب مهر و درج تاریخ بر روی چک پول ها و ثبت شماره آنها امضای اول مشتری را بر روی اوراق مزبور اخذ نمایند. ماده ۱۵ انتقال انواع چک پول به اشخاص ثالث پس از امضای دوم خریدار در محل تعبیه شده امکان پذیر است. ه - مقررات مربوط به خرید چک پول ماده ۱۶ به هنگام خرید لازم است دارنده چک پول مشخصات کامل خود را بر روی هر برگ پشت نویسی کرده و متصدی بانک از صحت هویت مشتری اطمینان حاصل کند. ماده ۱۷ فاصله زمانی بین فروش و خرید ایران چک در کلیه شعب بانک ها ، حداکثر ۶ ماه از تاریخ صدور است. پس از انقضای مدت مذکور، پرداخت ایران چک ، از طریق شعبه فروشنده و یا واریز وجه آن به حساب اشخاص از طریق اتاق پایاپای ممکن است. ماده ۱۸ در مورد بانک چک و دیگر اوراق مشابه به جز ایران (چک) صادره از سوی بانک ها، فاصله زمانی بین تاریخ فروش و تاریخ خرید و نیز سایر شروط مترتب بر زمان خرید و فروش آنها راسا از سوی بانک صادر کننده تعیین و اعلان می شود. عاده ۱۹ لازم است پس از خرید چک پول بلافاصله لاشه آن سوراخ ، ابطال و از گردش خارج شده ، از ارائه مجدد آن به مشتریان اجتناب گردد. رعایت مقررات این دستورالعمل برای کلیه بانکهایی که پس از اخذ مجوز از بانک مرکزی اقدام به چاپ و انتشار انواع چک پول می نمایند الزامی است. پیوست شماره ۱ نحوه محاسبه نسبت مانده مجاز چک پولهای صادره محاسبات این دستور العمل بر اساس ارقام مندرج در فهرست سرفصل های دفتر کل بانکها که در پایان هر ماه به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ارسال میشود انجام می گردد. صورت کسر خالص مانده ریالی چک پولهای بانک در دست اشخاص در پایان هر ماه که به شیوه زیر محاسبه میشود: نمایه محاسباتی نام حساب که حساب CH حساب انواع چکهای بانکی فروخته شده ۳,۲,۰۳۱۰ CH حساب پرداخت چکهای فروخته شده بانک ۳۱،۱۲۵۰ پس CH - CH-CH = خالص مانده ریالی چک پولهای بانک در دست اشخاص در پایان هر ماه - صورت کسر ۲ مخرج کسر جمع حسابهای ذیل منهای حساب بدهی به بانک مرکزی - در حساب جاری نمایه محاسباتی نام حساب که حساب N حساب صندوق ۳,۱,۰۰۱۰ N حساب وجود در راه ریال ۳۴۱۴۰۰۲۰ N حساب اسکناس و نقود بیگانه ۳,۱,۰۰۳۰ N حساب وجوه در راه ارز ۳,۱,۰۰۴۰ N. حساب سپرده قانونی ۳:۱,۰۰۷۰ N حساب جاری نزد بانک مرکزی ۳۴۱۴۰۰۸۰ N حساب پیش پرداخت خرید ارز نزد بانک مرکزی ۳۴۱۴۰۰۹۰ حساب سپرده ارزی دیداری نزد بانک مرکزی ۳،۱.۰۱۴۵ N حساب جاری نزد بانک ها حساب ما) ۳،۱،۰۱۳۰ حساب سپرده های ارزی دیداری نزد شعب خارج ۳,۱,۰۱۴۰ حساب سپرده های ارزی دیداری نزد بانک های داخلی ۳،۱،۰۱۵۰ N حساب سپرده های ارزی دیداری نزد بانک های خارجی ۳،۱,۰۱۶۰ Nir حساب سپرده های ارزی پوششی نزد بانک های خارجی ۳,۱,۰۱۷۰ N۱، حساب اوراق قرضه دولتی ۳۴۱۴۰۱۰۰ N حساب اوراق بهادار ارزی ۳۴۱۴۰۲۷۰ N1 حساب اوراق مشارکت دولتی ۳۴۱۴۰۲۸۰ Nw حساب اوراق مشارکت غیر دولتی ۳.۱۰۰۲۹۰ NA حساب پرداخت چک های صادره سایر بانکها ۳،۱،۱۲۶۰ N حساب بدهی به بانک مرکزی - در حساب جاری ۳۲،۰۲۲۰ پس مخرج کسر = = - = ) + N. + N. +..+ N) - N محاسبه نسبت نسبت بدست آمده P نسبت مانده مجاز چک پولهای صادره برای تمامی بانک ها حداکثر برابر ۴۰ میباشد.
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۲۵۰ تاریخ: ۱۳۸۵٫۵٫۲۴ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی موسسه اعتباری توسعه و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. با سلام با عنایت به ضرورت فراهم آوردن امکانات لازم جهت راه اندازی سیستم RTGS لازم است کلیه حسابهای آن بانک نزد اداره معاملات ریالی این بانک در قالب یک حساب تجمیع گردند. از این رو خواهشمند است ضمن هماهنگی با اداره مذکور نسبت به تجمیع حسابها اقدام گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی سیمیندخت حکاک ۲-۳۸۳۱
نامشخص
شماره مب ٫ ۱۰۲۵ تاریخ : ۱۳۸۵٫۴٫۳۱ بسمه تعالی میلاد پر فروغ حضرت فاطمه زهرا (س) و هفته مقام زن و روز مادر و خجسته زادروز حضرت امام خمینی (ره) گرامی باد. جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و غیر دولتی ارسال گردید. احتراما : پیرو بخشنامه شماره مب ۱۷۵۳ مورخ ۱۳۸۴٫۹٫۸ این اداره در خصوص احراز هویت و شناسایی مشتریان بانک به منظور شفافیت بیشتر موارد مطرح شده در بخشنامه مذکور مراتب زیر را به استحضار میرساند 1 هدف از دریافت اطلاعات مندرج در بخشنامه مذکور تکمیل و درج آن در سوابق مشتریان بانک به منظور احراز هویت آنان میباشد. تاکید بخشنامه بر افتتاح حسابهای بانکی و اعطای تسهیلات از جمله گشایش اعتبارات و صدور . ضمانت نامه میباشد. لذا در هنگام افتتاح حساب بانکی و یا اعطای تسهیلات لازم است کلیه اطلاعات مندرج در بخشنامه فوق الاشاره از مشتری اخذ شود. در سایر موارد احراز هویت مشتری کفایت می نماید. در بخشنامه فوق الذکر به شماره ملی اشاره شده است و در این مرحله با توجه به عدم دسترسی به کارت ملی برای عموم ارائه این کارت الزامی نیست. بدیهی است جهت تکمیل پرونده مشتری و برای اطمینان از اصالت هویت وی شماره سریال شناسنامه صرفا با رویت و استناد به اصل شناسنامه صورت می گیرد. آب اداره مطالعات و مقررات بانکی حمید تهرانفر فروزنده شجاعی
نامشخص
شماره: مب ٫ ۹۸۳ تاریخ : ۱۳۸۵٫۴٫۲۷ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید احتراما بدین وسیله به اطلاع میرساند به موجب مصوبه یکهزار و شصت و ششمین جلسه مورخ ۱۳۸۵٫۴٫۱۷ شورای محترم پول و اعتبار بانکها برای تعیین نرخ سود علی الحساب سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه - مشروط به رعایت دامنه مجاز نرخ های سود علی الحساب سپرده های بانکی موضوع بند ج بخشنامه شماره مب ٫ ۱۰ مورخ ۱۳۸۵٫۱٫۶ این بانک از آزادی عمل برخوردار گردیدند. بنابراین از تاریخ ابلاغ این بخشنامه مفاد بخشنامه شماره نب ٫ ۲۳۴ مورخ ۱۳۷۴٫۱٫۲۷ این بانک موضوع ابلاغ مصوبه هشتصد و چهل و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۷۳٫۱۲٫۲۰ شورای پول و اعتبار کان لم یکن تلقی میگردد خواهشمند است دستور فرمائید ضمن تعیین و اعلام نرخ سود سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه مراتب به کلیه واحدهای ذی ربط در آن بانک ابلاغ گردد. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب٫ ۹۸۲ تاریخ : ۱۳۸۵٫۴٫۲۷ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و پست بانک ارسال گردید احتراما به استحضار میرساند از ابتدای سال ۱۳۸۶ استفاده بانکها از کاغذهای منقوش به آرم یا هرگونه نشان دیگری از بانک مرکزی در چاپ تمامی انواع چک پول چکهای مسافرتی ایران چک مجاز نمی باشد. این امر علاوه بر واتر مارک و نخ امنیتی شامل کلیه موارد دیگری نیز میشود که به طور مستقیم و غیر مستقیم تداعی کننده اسکناس بودن این اوراق میباشند. از این رو خواهشمند است دستور فرمایند واحدهای ذی ربط آن بانک ضمن در نظر داشتن این موضوع در سفارش چاپ و انتشار اوراق مزبور تمهیدات لازم جهت اجرای این امر را اتخاذ نمایند. بدیهی است تولید کاغذ در کارخانه تکاب و چاپ این اوراق در سازمان تولید اسکناس و مسکوک و شرکت چاپ و نشر بانک ملی نیز در چارچوب ضوابط فوق الاشعار صورت خواهد گرفت. اص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۸۰۸ تاریخ : ۱۳۸۵٫۴٫۱۰ «بسمه تعالی» جهت اطلاع مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید با سلام احتراما پیرو بخشنامه شماره مب ٫ ۲۰۳۴ مورخ ۱۳۸۲٫۱۲٫۱۳ در خصوص نحوه محاسبه حساب مازاد منابع نزد اداره مرکزی در شعب مناطق آزاد تجاری - صنعتی بدین وسیله موارد زیر را به منظور تکمیل پیوست بخشنامه فوق الاشاره به اطلاع می رساند: -۱ از آنجا که حساب بدهکاران بابت اعتبارات اسنادی و بروات ارزی مدت دار به واقع مصرف بانک محسوب نمی شود لذا از فهرست مصارف بانک حذف گردیده و به تبع آن سرفصل بدهی بانک بابت پذیرش اسناد و بروات ارزی مدت دار - به عنوان منبع متناظر با سرفصل فوق الاشاره - نیز در فهرست منابع بانک لحاظ نخواهد شد. هر دو حساب دارای مانده ای برابر می باشند. تکمیل اقلام صورت وضعیت منابع و مصارف شعب در مناطق آزاد به شرح جدول زیر می باشد. ردیف نام حساب منبع ٫ مصرف شرح ۱ بدهکاران بابت اعتبارات اسنادی پرداخت شده مصرف - ۲ سود دریافتنی تسهیلات مصرف - ۳ سود معوق تسهیلات به عنوان کاهنده مصرف در ستون مصارف و پس از حساب سود سالهای آینده تسهیلات در پیوست بخشنامه شماره مب ٫ ۲۰۳۴ مورخ ۱۳۸۲٫۱۲٫۱۳ ۴ حواله های عهده ما و حواله های عهده شعب منبع - اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره: مب ٫ ۷۴۷ تاریخ : ۱۳۸۵٫۴٫۳ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و غیر دولتی و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید احتراما یا اشاره به سوال برخی بانکها در مورد نحوه محاسبه سود قطعی متعلق به سپرده گذاران بدین وسیله به استحضار میرساند همان طور که در فراز پایانی ماده ۱۶ دستورالعمل اجرایی قبول سپرده اعلام شده است تنها مبلغی که میتوان از منافع سپرده گذاران کسر نمود مبلغ حق الوکاله بکارگیری سپرده های سرمایه گذاری مدت دار است. بنابراین به منظور جلوگیری از تشتت رویه و تاکید بر رعایت مقررات یادآوری میگردد به جز حق الوکاله موصوف هیچ مبلغی تحت هر عنوان دیگر نبایستی از منافع متعلق به سپرده گذاران مدت دار کسر گردد. لذا خواهشمند است دستور فرمایید اجرای مفاد ماده فوق الاشاره توسط واحدهای ذیربط مجددا مورد تاکید قرار گیرد. جهت مزید اطلاع متن کامل ماده ۱۶ دستور العمل اجرایی قبول سپرده به شرح زیر ارائه می گردد: حداقل و حداکثر حق الوکاله بانک بابت بکارگیری سپرده های سرمایه گذاری توسط شورای پول و اعتبار تعیین خواهد شد. حق الوکاله مزبور میتواند شامل هزینه های بکارگیری سپرده های موصوف باشد در هر صورت مبلغ دیگری تحت هیچ عنوان از سپرده گذار اخذ نخواهد شد اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره: مب ٫ ۵۹۶ تاریخ : ۱۳۸۵٫۳٫۱۷ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی ، شرکت دولتی پست بانک ، بانک های غیر دولتی و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید احتراما همانطور که استحضار دارند بر اساس تبصره ذیل ماده ۸ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب آبان ماه ۱۳۸۴ بانکها موظفند برای طرح های تولیدی و کشاورزی در نقاط توسعه نیافته با ۱۰ درصد آورده اشخاص تسهیلات ارزی و ریالی پرداخت نمایند از این رو ضمن تاکید بر اجرای تبصره یاد شده خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به کلیه شعب واحدهای ذیربط ابلاغ و برحسن اجرای آن نظارت گردد. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره: مب ۵۷۰ تاریخ : ۱۳۸۵٫۳٫۱۰ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی، شرکت دولتی پست بانک ، بانکهای غیر دولتی و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید احتراما پیرو بخشنامه های شماره مب٫ ۱۰ مورخ ۱٫۶٫ ۱۳۸۵ و مب٫ ۱۴۸ مورخ ۱۳۸۵٫۱٫۲۹ این بانک بدینوسیله مفاد بند ۱ مصوبه یکهزار و شصت و سومین جلسه مورخ ۱۳۸۵٫۳٫۶ آن شورای محترم در رابطه با توضیح بند ۱ یکهزار و پنجاه و هفتمین صورتجلسه مورخ ۱۳۸۴٫۱۲٫۲۰ و بند ۲ از یکهزار و پنجاه و هشتمین صورتجلسه مورخ ۱۳۸۴٫۱۲٫۲۷ را به شرح ذیل به استحضار می رساند در عقود مبادله ای اجاره به شرط تملیک فروش اقساطی معاملات سلف و جعاله موضوع بند ۳ ماده ۲۰ قانون عملیات بانکی بدون ربا و خرید دین موضوع آئین نامه موقت تنزیل اسناد و اوراق تجاری و مقررات اجرایی آن نرخ سود تسهیلات اعطایی بانکهای دولتی در سال ۱۳۸۵ چهارده درصد و برای بانکها و موسسات اعتباری غیر دولتی در سال ۱۳۸۵ هفده درصد تعیین میگردد. خواهشمند است دستور فرمایید به قید تسریع مراتب به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت گردد. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: صب ۴۹۰ تاریخ : ۱۳۸۵٫۳٫۳ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید احتراما نظر به این که به موجب قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴٫۹٫۱ مجلس شورای اسلامی مجوز انتشار اعلامیه پذیره نویسی شرکت ها به موافقت سازمان بورس و اوراق بهادار موکول گردیده است لذا خواهشمند است مفاد بخشنامه شماره تب ٫ ۹۱۲۶ مورخ ۱۳۷۵٫۱۱٫۲۷ این بانک کان لم یکن تلقی گردد. خواهشمند است دستور فرمایید مراتب به کلیه واحدهای ذیربط اطلاع داده شود. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۲۷۰ تاریخ: ۱۳۸۵٫۲٫۲۱ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. با سلام به استحضار میرساند در راستای اجرای بند د ماده ۱۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی کشور بدین وسیله به پیوست دستورالعمل نگهداری حسابهای دولتی جهت اجرا ابلاغ می گردد. ضمنا خواهشمند است دستور فرمائید ضمن نظارت بر حسن اجرای مفاد دستور العمل فوق الاشعار فهرست کلیه دستگاههای مشمول قانون که نزد آن بانک حساب دارند را حداکثر تا تاریخ ۱۳۸۵٫۳٫۳۱ به این اداره اعلام نمایند. بدیهی است از تاریخ اجرای این دستورالعمل مفاد بخشنامه تب ٫ ۱۲۴۰ مورخ ۱۳۶۶٫۴٫۳ کان لم یکن تلقی می گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳ دستورالعمل نگاه داری حسابهای دولتی الف - مفاد دستورالعمل نگاه داری حسابهای دولتی ۱ سازمانهای دولتی وزارتخانه ها شرکتهای دولتی نهادهای عمومی و شهرداریها موضوع بند "د" ماده ۱۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مجاز می گردند از بین بانکهای دولتی موجود بانک مورد نظر خود را انتخاب نموده و پس از تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران حسابهای خود را نزد آن بانک متمرکز نمایند. تبصره - انتخاب بانک مورد نظر توسط ارگانهای مذکور در این بند در مورد آن بخش از وجوهات آنها که از محل بودجه عمومی دولت تامین می گردد منوط به کسب موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران میباشد. تغییر بانک عامل با رعایت مفاد بند فوق با تایید قبلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران امکان پذیر است. تبصره - تغییر بانک مستلزم تعیین تکلیف بدهیها و تعهدات ارگانهای موضوع بند (۱) این دستور العمل با بانک عامل قبلی است. ب - مستندات قانونی دستورالعمل نگاه داری حسابهای دولتی بند د ماده ۱۰ قانون برنامه چهارم توسعه در جهت ایجاد فضای رقابتی سالم و به دور از انحصار در سیستم بانکی کشور و به منظور اقتصادی نمودن فعالیت بنگاهها و موسسات و سازمانهای دولتی و دیگر نهادهای عمومی و شهرداریها برای دریافت خدمات بانکی بنگاه های مذکور مجازند بانک عامل را راسا انتخاب نمایند. تبصره ۱ انتخاب بانک عامل توسط ارگانهای موضوع این بند در مورد آن بخش از وجوهات آنها که از محل بودجه عمومی دولتی تامین می گردد، منوط به کسب موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برحسب مورد خواهد بود. تبصره ۲- سپرده های دستگاههای اجرایی موضوع ماده ۱۲ قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱٫۴٫۱۸ به عنوان سپرده بانک عامل موضوع این بند تلقی نمی شود و بایستی طبق مقررات قانون یاد شده در حساب های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منعکس گردد. ماده ۷۶ قانون محاسبات عمومی کشور مصوب ۱۳۶۶٫۶٫۱ برای وزارتخانه ها و موسسات دولتی و شرکتهای دولتی به استثنای بانکها و شرکتهای بیمه و موسسات اعتباری و واحدهای تابعه آنها در مرکز و شهرستانها حسب مورد از طرف خزانه و یا نمایندگی خزانه در استانها در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و یا سایر بانکهای دولتی که از طرف بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نمایندگی داشته باشند به تعداد مورد نیاز حسابهای بانکی برای پرداختهای مربوط افتتاح خواهد شد. استفاده از حسابهای مزبور در مورد وزارتخانه ها و موسسات دولتی با امضای مشترک ذیحساب و یا مقام مجاز از طرف او و لااقل یک نفر از مقامات مسئول و مجاز دستگاه مربوط به معرفی خزانه و یا نمایندگی خزانه در استان به عمل خواهد آمد و کلیه پرداختهای دستگاه های نامبرده منحصرا از طریق حسابهای بانکی مذکور مجاز خواهد بود. استفاده از حسابهای بانکی شرکتهای دولتی با امضای مشترک مقامات مذکور در اساسنامه آنها و ذیحساب شرکت یا مقام مجاز از طرف او ممکن خواهد بود. تبصره - موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی موضوع ماده ۵ این قانون مادامی که از محل درآمد عمومی وجهی دریافت میدارند در مورد وجوه مذکور مشمول مقررات این ماده خواهند بود و وجوه اعتباراتی که در قانون بودجه کل کشور برای این قبیل دستگاهها به تصویب می رسد، توسط خزانه و یا نمایندگی خزانه در استان منحصرا از طریق حسابهای بانکی مذکور قابل پرداخت میباشد. ماده ۱۲ قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱٫۴٫۱۸ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بانکدار دولت موظف به انجام وظایف زیر است نگاهداری حسابهای وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین موسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانه ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و یا شهرداریها میباشند و انجام کلیه عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور الف - به موجب ماده ۲۲ قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره)، مصوب ۱۳۶۲٫۶٫۸ مجلس شورای اسلامی بانکها میتوانند با اجازه بانک مرکزی ایران با موسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی به عملیات مجاز بانکی مبادرت نمایند. ب به موجب ماده ۵ آئین نامه اجرایی فصل پنجم قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) تصویب نامه شماره ۸۸۵۲۸ هیات وزیران مصوب ۱۳۹۲٫۱۲٫۱۷) موسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی مکلفند وجوهی را که در اختیار دارند، منحصرا نزد بانک مرکزی نگاهداری نمایند و کلیه عملیات بانکی خود را منحصرا توسط بانک مرکزی انجام دهند، مگر در مواردی که بانک مذکور به استناد ماده ۲۲ قانون با اجرای تمام یا قسمتی از عملیات موصوف توسط بانکهای دیگر موافقت نمایند در این صورت بانکها می توانند با رعایت مقررات با این قبیل موسسات و شرکتهای دولتی مبادرت به عملیات مجاز بانکی نمایند. تبصره ۱ وزارتخانه ها و شهرداریها و شرکتهای دولتی و موسسات مذکور در بند الف این ماده مکلفند وجوهی را که در اختیار دارند، منحصرا نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نگاهداری نمایند و کلیه عملیات بانکی خود را منحصرا توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران انجام دهند و اطلاعاتی که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در انجام وظایف خود از آنها بخواهد در اختیار آن بگذارند. تبصره ۲ وزارتخانه ها و شرکتها و موسساتی که به موجب قوانین خاص مجاز به انجام عملیات بانکی وسیله بانکهای دیگر میباشند مشمول مفاد بند الف و قسمت اول تبصره یک این ماده نخواهند بود. ۱- به موجب قانون طرز استفاده از تبصره ۲ ماده ۱۲ قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۲٫۱۲٫۱۳۵۴ مجلس شورای ملی ماده واحده - استفاده از تبصره ۲ ماده ۱۲ قانون پولی و بانکی کشور مصوب تیرماه ۱۳۵۱ موکول به تایید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی است. موسسات و شرکتهای دولتی که شمول مقررات عمومی نسبت به آنها مستلزم ذکر نام است نیز مشمول حکم این قانون خواهند بود.
نامشخص
شماره: مب ۱۱۱ تاریخ : ۱۳۸۵٫۲٫۲ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید با سلام در پاسخ به سئوالات مطروحه از سوی برخی از بانکها در خصوص نحوه محاسبه سود سپرده ها تسهیلات کارمزد خدمات جریمه دیرکرد به صورت روز شمار و به منظور وحدت رویه در سیستم بانکی خواهشمند است دستور فرمایید در کلیه موارد ماخذ محاسبه در مورد پارامتر ماه تعداد روزهای واقعی ماه حسب مورد ۲۹ ۳۰ یا ۳۱ روز و ملاک محاسبه در رابطه با سال تعداد روزهای سال ۳۶۵) یا ۳۶۶ روز) در نظر گرفته شود. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۴۸ تاریخ : ۱۳۸۵٫۱٫۲۹ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. با سلام پیرو بخشنامه شماره مب٫ ۱۰ مورخ ۱۳۸۵٫۱٫۶ این اداره موضوع ابلاغ تصمیمات متخذه در یکهزار و پنجاه و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۸۴٫۱۲٫۲۰ شورای محترم پول و اعتبار در خصوص نرخ سود سپرده ها و تسهیلات بانکی در سال ۱۳۸۵ و در پاسخ به ابهامات مطروحه از سوی برخی از بانکها نسبت به چگونگی اجرای مفاد بخشنامه فوق الاشاره، مراتب ذیل را به استحضار می رساند تاریخ اجرای بخشنامه فوق الذکر از ۱۳۸۵٫۱٫۶ در خصوص نرخ سود علی الحساب قابل پرداخت به آن دسته از سپرده هایی که قبل از تاریخ ۱۳۸۵٫۱٫۶ افتتاح شده باشند به استحضار میرساند که ملاک عمل در این قبیل موارد مطابق با مفاد قرارداد منعقده بانک با سپرده گذار می باشد. تا زمان اعلام یارانه سود تسهیلات توسط دولت برای سالجاری نرخ سود ۱۴ مصوب شورا ملاک عمل بانک ها در هنگام اعطای تسهیلات میباشد. همانگونه که در بخشنامه فوق نیز تاکید گردیده است نرخ های سود علی الحساب سپرده های آن بانک در دامنه ۷ درصد سپرده کوتاه مدت تا ۱۶ درصد سپرده بلند مدت ۵ ساله قرار خواهند داشت. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۸ تاریخ : ۱۳۸۵٫۱٫۶ بسمه تعالی جهت اطلاع مدیران عامل کلیه بانکهای غیر دولتی و موسسات اعتباری ارسال گردید. احتراما پیرو رونوشت بخشنامه شماره مب ۱۰ مورخ ۱۳۸۵٫۱٫۶ در خصوص تعدیل نرخ های سود تسهیلات اعطایی و سپرده های بانکی بانکهای دولتی بدینوسیله به استحضار میرساند شورای محترم پول و اعتبار به موجب تصمیمات متخذه در یکهزار و پنجاه و هشتمین جلسه مورخ ۱۳۸۴٫۱۲٫۲۷ حداقل نرخ سود مورد انتظار تسهیلات بانکها و موسسات اعتباری غیر دولتی برای کلیه بخشهای اقتصادی در سال ۱۳۸۵ را در سطح سه در صد بالاتر از نرخ های سود تسهیلات در بانکهای دولتی تصویب نمود. خواهشمند است دستور فرمایند مراتب در اسرع وقت به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ و بر حسن اجرای ان نظارت گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره: مب٫ ۱۰ تاریخ : ۱۳۸۵٫۱٫۶ بسمه تعالی جهت اطلاع مدیران عامل کلیه بانکهای دولتی و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. احتراما بدینوسیله مفاد تصمیمات متخذه در یکهزار و پنجاه و هفتمین جلسه مورخ ۱۳۸۴٫۱۲٫۲۰ شورای محترم پول و اعتبار در ارتباط با سیاستهای پولی سال ۱۳۸۵ تعدیل نرخ های سود بانکی را به شرح ذیل به استحضار میرساند الف - براساس مفاد ماده ۲۰ قانون عملیات بانکی بدون ربا و بندهای «الف» و «ب» ماده ۱۰ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران حداقل نرخ سود مورد انتظار تسهیلات بانکهای دولتی برای کلیه بخشهای اقتصادی در سطح چهارده در صد یکسان خواهد بود. ب نرخ های سود مورد انتظار تسهیلات، ناظر بر تسهیلات جدید بانکها بوده و تسهیلات قبلی بانک ها تا سررسید و تسویه با نرخهای قبلی به قوت خود باقیست. ج نرخ های سود علی الحساب سپرده های بانکی نزد بانکهای دولتی در دامنه ۷ درصد سپرده های کوتاه مدت و ۱۶ درصد سپرده های بلند مدت پنج ساله قرار خواهد داشت. خواهشمند است دستور فرمایند مراتب در اسرع وقت به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره: مب ۲۴۰۰ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۲٫۱۶ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک موسسه اعتباری توسعه و سازمان حسابرسی ارسال میگردد با احترام همان گونه که مستحضرید حسابرسی داخلی واحدی مستقل در سازمان است که وظیفه بررسی ریسکهای پیش روی سازمان بازنگری کفایت و تناسب کنترلها جهت مقابله با آنها و هم چنین تایید عملکرد مورد انتظار از کنترلها را عهده دار میباشد. با توجه به آن که مدیریت ارشد بانک مسئول بهبود فرآیندهایی است که ریسک های بانک را اندازه گیری مراقبت و کنترل میکند کار حسابرسی نیز میبایست به صورت یک فعالیت دایمی در بانک مطرح بوده و مدیریت بانک به صورت مستمر و در حد کفایت به حسابرسی داخلی اتکا نماید. بر این اساس گزارش حاضر که به عنوان بیانیه شماره ۱۰۰۴ رویه های حسابرسی بین المللی نیز شناخته شده است سعی بر آن دارد که علاوه بر توجه به مسئولیت هیات مدیره در زمینه ارزیابی کفایت خط مشیهای حسابرسی داخلی به منظور ارائه تصویر هرچه واقعی تر از عملکرد بانک به همکاری متقابل بین حسابرسان داخلی ناظرین و حسابرسان مستقل به عنوان یک اصل ضروری تاکید نماید. ضمن اعلام این نکته که مجموعه مقالات ترجمه شده در زمینه نظارت بر بانکداری در سایت این بانک به آدرس WWW.CBI IR نیز قابل دسترسی است خواهشمند است دستور فرمایند این نوشتار جهت مطالعه و بهره برداری لازم برای واحدهای ذیربط ارسال گردد. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳-۳۸۳۱ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی حسابرسی داخلی در بانکها و ارتباط بین ناظرین و حسابرسان مطالعه موردی از انتشارات کمیته نظارت بر بانکداری بانک تسویه بین المللی اوت (۲۰۰۲) مترجم افسانه معلمی گروه مطالعاتی بانکی و اعتباری آذر ۱۳۸۴ «فهرست عناوین پیشگفتار (مترجم) مقدمه یافته های اصلی این مطالعه حسابرسی داخلی حسابرسی داخلی و مشاوره اهداف و وظایف حسابرسی داخلی اصول حسابرسی داخلی کار دایمی - مستمر استقلال بی طرفی و انصاف صلاحیت حرفه ای گستره فعالیت و سازمان واحد حسابرسی داخلی کارکردی نمودن حسابرسی داخلی روشهای کار و انواع حسابرسی رویه ها مدیریت واحد حسابرسی داخلی ارتباط مقام نظارتی با واحد حسابرسی داخلی و حسابرس مستقل ارتباط بین مقام نظارتی و واحد حسابرسی داخلی ارتباط بین حسابرس داخلی و حسابرسان مستقل همکاری میان مقام نظارتی حسابرسان مستقل و حسابرسان داخلی ۱۷ برون سپاری کار حسابرسی داخلی گرایشهای اخیر حسابرسی داخلی بانکها ماخذ پیشگفتار (مترجم) حسابرسی فعالیتهای بانک از این جهت که ابزاری برای ارزیابی درستی فرآیند فعالیتهای آن از جنبه های مختلف است یکی از روشهای مهم کنترلی محسوب میگردد گزارش حاضر ضمن تاکید بر این نکته که مسئولیت کفایت خط مشی های حسابرسی داخلی برای ارائه تصویر واقعی از عملکرد بانک بر عهده هیات مدیره است به ضرورت تعامل بین حسابرسان داخلی ناظرین و حسابرسان مستقل پرداخته است. اصول مذکور در این سند ضمن اشاره به اهمیت تفکیک وظایف و مسئولیت حسابرسان داخلی ناظرین و حسابرسان مستقل نظارت کارآمد بر سیستم بانکی را حاصل همکاری سه گروه مذکور در فوق دانسته است. «بسمه تعالی» حسابرسی داخلی در بانکها و ارتباط بین ناظرین و حسابرسان (مطالعه موردی مقدمه ۱ کنترل داخلی قوی شامل حسابرسی داخلی و حسابرسی مستقل خارجی بخشی از حاکمیت سهامی مناسب است. این کنترلها برای سلامت و اعتبار عملیات بانکها مهم است و می تواند به روابط کاری موثر و سازنده بین مدیریت بانک و ناظرین کمک کند. ارتباط مناسب بین ناظرین بانکی و حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل بانکها کارآیی نظارت و حسابرسی را بهبود می بخشد. ۲ در اوت ۲۰۰۱ کمیته نظارت بر بانکداری بال گزارشی را تحت عنوان حسابرسی داخلی در بانکها و ارتباط بین ناظرین با حسابرسان گزارش حسابرسی داخلی منتشر کرد که در آن کار مهم حسابرسان داخلی در سازمانهای بانکی و نیاز به همکاری بین ناظرین بانک و حسابرسان داخلی و مستقل را با تاکید بیشتری مورد توجه قرار داد. گزارش حسابرسی داخلی خواستار انجام حسابرسی داخلی پیوسته و مستقل در همه بانک هاست و با حسابرسی گزارش به عنوان نقطه شروع بر وظایف هیات مدیره و مدیریت ارشد در زمینه کنترلهای داخلی اندازه گیری ریسک و تطبیق با قوانین و مقررات تاکید دارد. اهمیت استقلال حسابرسان داخلی نیز مورد توجه است. از این رو به منظور ارتقای جایگاه و اختیارات قانونی حسابرسی داخلی هر بانک باید یک بخش حسابرسی داخلی داشته باشد که به تصویب مدیریت ارشد رسیده و هیات مدیره نیز آن را مورد تایید قرار داده باشد به دلیل این که عملیات بانکهای پیشرفته به طور فزاینده ای رو به پیجیده تر شدن است حسابرسان داخلی باید از قابلیت حرفه ای کافی برخوردار بوده و در کار خود رویکردهای توجه به ریسک را اعمال کنند گزارش حسابرسان داخلی بیشتر بر این تاکید دارد که کار حسابرسان داخلی بانکها میتواند کار ناظرین بانکی را مورد پیشتیبانی قرار دهد. بنابراین ناظرین بانکی باید با هدف تبادل نظر در مورد حوزه های خطر شناسایی شده و اقدامات انجام شده، به طور دوره ای با حسابرسان داخلی هر بانک مشورت نمایند. نتایج مطالعه ارائه شده در این گزارش بیانگر آن است که اصول مهم حسابرسی داخلی که کمیته بال آن را ترویج نموده در صنعت بانکداری از مقبولیت عام برخوردار است. ه کمیته بال نسخه جدید و گسترش یافته ای از این گزارش را تحت عنوان روابط بین ناظرین بانکی و حسابرسان داخلی بانک ها در ژانویه ۲۰۰۲ منتشر نمود گزارش مذکور توسط کمیته رویه های حسابرسی بین المللی (IAPC) بهبود یافت کمیته بال و کمیته رویه بین المللی حسابرسی نقطه نظرات خود را در اختیار یکدیگر قرار میدهند تا کارایی ناظرین بانکی و حسابرسان مستقل با شناخت وظایف و مسئولیتهایشان افزایش یابد. ۱ این سند به عنوان بیانیه شماره ۱۰۰۴ رویه ی حسابرسی بین المللی نیز شناخته می شود. علامت اختصاری IAPC به LAASB گروه استاندارد بیمه و حسابرسی بین المللی تغییر یافته است. مستنداتی از کمیته بال که در این گزارش به آنها اشاره شده است در وب سایت بانک تسویه بین المللی با آدرس www.bis.org در دسترس است. کمیته مجری امور حسابداری در کمیته بال بررسی موضوع را برای سالهای ۲۰۰۲-۲۰۰۱ انجام داد تا این نکته را دریابد که در نمونه ای متشکل از بانکهای ۱۳ کشور ترتیبات اصلی حسابرسی داخلی چگونه ایجاد شده است. اصول تدوین شده در گزارش حسابرسی داخلی در پی این است که روابط بین ناظرین حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل را بررسی کند این گزارش که از داده های موسسه حسابرسان داخلی (IHA) بهره گرفته بررسی وسیعی را در رابطه با یافته های این کار مطالعاتی ارائه می کند. این بررسی علاوه بر ناظرین بانکی ۷۱ بانک را در کشورهای دارای نماینده در کمیته بال شامل بلژیک فرانسه، آلمان ،ژاپن لوگزامبورگ هلند اسپانیا سوند سویس و ایالات متحده در بر گرفته است. اتریش و سنگاپور نیز به عنوان ناظرین کمیته مجری امور حسابداری در این بررسی شرکت نمودند. - اطلاعات مربوط به بانکها در این بررسی بر اساس دانش فردی مقامات نظارتی ملی است که به کمک مصاحبه های حسابرسان داخلی یا سایرین در نمونه ای از بانکهای با اندازه های متفاوت و فعال در کشورهای مختلف تکمیل گردید حتی اگر نمونه مورد بررسی بیانگر جایگاه حسابرسی داخلی در صنعت بانکداری کلیه کشورهای شرکت کننده در این کار مطالعاتی نباشد این کار تحقیقی نتایج سودمندی را ارائه میکند در مورد یافته های این بررسی باید جانب احتیاط رعایت شود چون این نوع بررسی ممکن است تا اندازه ای با پاسخهای دارای گرایشهای جانبدارانه همراه باشد. اصل ۱۰ در رابطه با بررسی فرایند ارزیابی سرمایه داخلی بانک در این گزارش منظور نشده است. به این دلیل که این ارزیابی هنوز جزیی رسمی از توافق کمیته بال محسوب نمی شود. *- Institute of Internal Auditors. یافته های اصلی این مطالعه حسابرسی داخلی ۱۰ بر اساس گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال گستره حسابرسی داخلی از یک دیدگاه کلی شامل موارد زیر است: (۱) بررسی و ارزیابی کفایت و کارآیی سیستم های کنترل داخلی؛ (۲) بررسی موارد ذیل اجرا و کارآیی رویه های مدیریت ریسک و روشهای ارزیابی ریسک سیستم های اطلاعات مالی و مدیریت شامل سیستم اطلاعات الکترونیکی و خدمات بانکی الکترونیکی درست و قابل انکا بودن سوابق حسابداری و گزارشهای مالی ابزارهای حفاظت از دارایی ها سیستم های ایجاد شده در هر بانک برای ارزیابی سرمایه اش نسبت به مخاطرات برآوردی آن؛ سیستم های ایجاد شده به منظور حصول اطمینان از تطبیق آن با الزامات قانونی و مقرراتی دستور العملها و اجرای خط مشی ها و رویه ها ارزیابی صرفه اقتصادی و کارآیی عملیات آزمون عملیات و کارکردی نمودن رویه های خاص کنترل داخلی ؛ آزمون قابل اتکا و به هنگام بودن گزارش دهی و انجام بررسی های خاص ۱۱ این کار مطالعاتی نشان میدهد گستره حسابرسی داخلی نیز وسیع است و حوزه های اصلی مانند سیستم های کنترل داخلی رویه های مدیریت ریسک سیستمهای اطلاعات مالی آزمون عملیات و رویه ها پای بندی به الزامات قانونی و مقرراتی آزمون بازده قانونی و بررسیهای خاص را در بر می گیرد. ۱۲ - اگرچه بیشتر کشورهای تحت بررسی گزارش کردند که حسابرسی سوابق حسابداری آنها در حوزه حسابرسی داخلی قرار دارد ولی حسابرسی گزارشهای مالی در گستره حسابرسی داخلی بعضی از بانک ها در برخی از کشورها قرار ندارد. به نظر میرسد در این گونه موارد صورتهای مالی بانک ها فقط با مسئولیت حسابرسان مستقل مدنظر قرار میگیرد نقش حسابرسی داخلی در این حوزه ها به حمایت از حسابرسان مستقل محدود میشود. ۱۳ بررسی نشان میدهد که تمایل فزاینده ای وجود دارد که ارزیابی درجه ی پایبندی به الزامات قانونی به جای حسابرس داخلی توسط بخش تطبیق جداگانه ای انجام شود ورشکستگیهای اخیر شرکتی و نیز گزارش کمیته بال تحت عنوان شناخت کافی مشتریان توسط بانکها اهمیت این موضوع را بارز می سازد. لازم است بانکها تدابیر کافی را برای ارزیابی درجه رعایت قوانین و مقررات بیاندیشند این کمیته ضرورت تدوین دستورالعمل هایی که رویه های موثری را در این زمینه ترویج کند مدنظر دارد. ۱۴ - بانک هایی که توسط حسابرسان داخلی مورد بررسی قرار گرفتند هنگام انجام وظایف خود به هشدارهای حسابرسان داخلی توجه میکردند آنها مطلع نمودن ناظرین را جزو وظایف هیات مدیره و در بسیاری از کشورها از وظایف حسابرسان مستقل قلمداد می کردند. ۱۵ یافته های این بررسی در رابطه با گستره حسابرسی داخلی به طور وسیعی با مفهوم حسابرسی داخلی استانداردهای موسسه حسابرسی داخلی (IHA) که در ذیل می آید منطبق است. حسابرسی داخلی یک فعالیت مستقل مطمئن واقعی و مشاوره ای است که به منظور افزودن بر ارزش عملیات یک سازمان یا بهبود بخشیدن به آن عملیات طراحی -Customer due diligence سازمان کمک میکند تا از طریق رویکردی منظم و نظام یافته به اهداف خود جامه عمل بپوشاند و مدیریت ریسک را ارزیابی نموده و کارایی مدیریت ریسک فرایندهای کنترل و اداره را بهبود بخشد. )http:٫www.theiia.org :ماخذ حسابرسی داخلی و مشاوره ۱۶ یک موضوع مهم در ارتباط با حسابرسی داخلی این است که از حسابرسان داخلی به عنوان مشاورین داخلی نیز استفاده می شود ضرورت بی طرفی و رعایت انصاف لزوما ایجاب نمیکند که حسابرسان داخلی از دادن توصیه در زمینه تخصص خود اجتناب کنند. به هر حال کمیته معتقد است توصیه یا مشاوره، باید نسبت به وظیفه اصلی حسابرسی داخلی - که ارزیابی مستقلی است که در بانک به منظور بررسی و ارزشیابی نظام های کنترل داخلی انجام می شود - در حاشیه قرار گیرد. در مواردی که کمیته حسابرسی حسابرسان داخلی را مجاز مینماید خدمات مشاوره ای جنبی انجام دهند باید جانب احتیاط رعایت شود به طوری که در بی طرفی نسبت به ارزیابی فعالیتهایی که کارکنان در مورد آنها به انجام مشاوره مبادرت می کنند خدشه وارد نشود استانداردهای IIA در مورد رویه ی حرفه ای حسابرسی داخلی به موضوعات مربوط به کنترلهای داخلی که خدمات مشاوره ای انجام میدهند می پردازد. ۱۷ مطالعه بانکهای مورد بررسی نشان میدهد که بیشترین زمان صرف شده توسط حسابرسان داخلی بین ۹۵-۷۵ درصد صرف حسابرسی داخلی میشود زمان اختصاص یافته برای آموزش و مشاوره به ترتیب در دامنه بین ۵۲۰ درصد و ۲۰ درصد قرار دارد. در خصوص کارهای مشاوره ای حسابرسان تحت بررسی تاکید نمودند که آنها هیچ گونه مسئولیت عملیاتی را عهده دار نشدند. مطالعه بانکهای مورد بررسی نشان داد که مشاوره محدود به انجام توصیه هایی در رابطه با کنترل پروژه های اصلی یا برنامه هاست. به نظر میرسد بانکها از ضرورت حصول اطمینان نسبت به این امر که هرگونه کار مشاوره ای که توسط حسابرسان داخلی انجام میشود نباید به مسئولیت و استقلال حسابرس داخلی خدشه وارد کند آگاهی دارند. اهداف و وظایف کار حسابرسی داخلی ۱۸ گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال مطرح میکند که مسئولیت نهایی حصول اطمینان نسبت به این امر که مدیریت ارشد سیستم های کارا و کافی کنترل داخلی سیستم اندازه گیری برای ارزیابی مخاطرات فعالیتهای مختلف بانک نسبت به سطح سرمایه و روشهای مناسب برای کنترل مطابقت عملیات بانک با قوانین مقررات و خط مشیهای داخلی را ایجاد و نگهداری میکند، با هیات مدیره بانک است. هیات مدیره میبایست حداقل سالی یک بار سیستم کنترل داخلی و رویه های ارزیابی سرمایه را مورد بررسی قرار دهد مدیریت ارشد بانک مسئول بهبود فرآیندهایی است که ریسک های بانک را اندازه گیری مراقبت و کنترل میکند مدیریت ارشد حداقل سالی یک بار باید در رابطه با گستره و عملکرد سیستم کنترل داخلی و روند ارزیابی سرمایه به هیات مدیره گزارش ارائه کند. ۱۹ بررسی بانکهای مورد بحث حاکی از آن است که هیات مدیره و مدیریت ارشد از اهمیت رویه های بهینه و این که هیات مدیره و مدیریت ارشد مسئولیت موارد توضیح داده شده در گزارش حسابرسی داخلی را برعهده دارند آگاه هستند. ۲۰ هیات مدیره بانکهای مورد بررسی به منظور اداره مسئولیتهایشان اقدامات ساختاری مختلفی را انجام داده اند از جمله (۱) تعیین یک حسابرس خبره (۲) تشکیل کمیته حسابرسی یا یک کمیته حسابرسی و کمیته مدیریت ریسک در هیات مدیره (۳) گسترش ارتباط منظم بین حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل؛ (۴) تجدید ساختار بخش حسابرسی داخلی بر طبق دستورالعمل های نظارتی ه صدور دستورالعمل سیاستی برای فعالیت حسابرسی داخلی (۶) بررسی و تصویب برنامه های سالانه حسابرسی حسابرسان داخلی؛ اصول حسابرسی داخلی کار دایمی - مستمر ۲۱ گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال مطرح میکند که حسابرسی داخلی بانک می بایست دایمی باشد. مدیریت ارشد به منظور انجام وظایف و مسئولیتهایش باید کلیه اقدامات لازم را انجام دهد به طوری که بانک بتواند به گونه ای مستمر و در حد کفایت به حسابرسی داخلی اتکا کند این اقدامات شامل فراهم نمودن منابع مناسب و کارکنان حسابرسی داخلی برای رسیدن به اهدافشان میباشد. ۲۲ - کلیه بانک های مورد بررسی تایید نمودند که واحدی برای حسابرسی داخلی دایمی توسط آنها ایجاد شده است. ۲۳ به طور کلی مدیریت ارشد اقدامات متعددی انجام میدهد تا ثابت کند که منابع و کارکنان مناسب برای واحد حسابرسی داخلی تدارک دیده شده است. این امر به طور مستمر و بر مبنای سالانه از طریق مقایسه کارهای انجام شده توسط واحد حسابرسی با کارهای برنامه ریزی شده انجام می شود معیار دیگر برای تعیین مناسب بودن منابع انجام فعالیتهای دوره ای تعیین شاخص است. تا به کمک آن کار حسابرسی داخلی بانک با سایر بانکهای گروه همسان آن مقایسه شود. Benchmarking ۲۴- حسابرسی داخلی در هر بانک فعالیت عمده ای به شمار نمی رود چون حسابرسان داخلی به طور متوسط ۱ از نیروی کار بانک را تشکیل میدهند درصد واقعی حسابرسان داخلی در نیروی کار هر بانک بسته به اندازه و فعالیت آن متفاوت است. استقلال بی طرفی و انصاف ۲۵ گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال اهمیت کار واحد حسابرسی داخلی تطبیق با اصول استقلال بی طرفی و انصاف را به خوانندگان یادآور میشود تطبیق با استانداردهای IIA's هم چنین برای حمایت از این اصول مفید است. استانداردهای IIAS که از ژانویه ۲۰۰۲ لازم الاجرا اعلام گردیده است. واحدهای حسابرسی را ملزم میکند فرآیندهای مستمر بهبود کیفیت شامل یک بررسی کیفی مستقل هر ۵ سال یک بار را مدنظر داشته باشند. ۲۶- کلیه بانک های مورد بررسی عنوان نمودند که واحدهای حسابرسی داخلی آنها از فعالیتهای حسابرسی شده و رویه های کنترل داخلی روزانه مستقل هستند. تمامی واحدهای حسابرسی داخلی بر این باورند که آنها این توانایی را دارند که بدون مداخله مدیریت وظایفشان را انجام دهند. آنها یافته ها و ارزیابی هایشان را آزادانه گزارش میکنند این حقوق واحدهای حسابرسی از طریق منشور حسابرسی منتشره مقررات نظارتی یا هر دو تضمین شده است. منشور حسابرسی جایگاه و اقتدار واحد حسابرسی داخلی را در بانک ارتقا می بخشد. ۲۷ کلیه ی احکام حسابرسی با توجه به ویژگیهای متفاوت حاکمیت سهامی در کشورهای مختلف توسط هیات مدیره یا گروهی از مدیران در رده ی مساوی با آنها تصویب میشود به طور کلی احکام حسابرسی به کلیه کارکنان بانک ابلاغ می گردد با حداقل مثلا از طریق شبکه داخلی اینترانت (بانک در اختیار آنها قرار داده میشود. البته در بانک های -Audit Charter. مورد بررسی احکام حسابرسی تنها به تعداد محدودی از افراد شامل کارکنان حسابرسی و مدیریت ابلاغ گردیده است. ۲۸- تقریبا تمامی بانکهای مورد بررسی رئیس حسابرسی داخلی را مجاز میدانند مستقیما و به ابتکار خود با هیات مدیره بالاخص از طریق رئیس هیات مدیره با اعضای کمیته حسابرسی و در صورت لزوم با حسابرسان مستقل در ارتباط باشند. کمیته بال در گزارش حسابرسی داخلی تاکید میکند که مسئول حسابرسی داخلی باید از اختیار قانونی برخوردار باشد تا از این طریق و مطابق با مقررات تعریف شده در منشور حسابرسی هر بانک با مسئولین آن در ارتباط باشد. ۲۹ اقدامات حمایتی برای رعایت بی طرفی و انصاف در کشورهای مورد بررسی مختلف متفاوت است. معیارهای قابل استناد عمدتا شامل موارد زیر است: چرخش وظایف کارکنان در واحد حسابرسی عدم مداخله در عملیات بانک به رسمیت شناختن استقلال حسابرسان داخلی در منشور حسابرسی؛ و عدم درگیری یک نیروی جدید الاستخدام حسابرس در فعالیتهای قبلی اش برای یک دوره مشخص سایر اقداماتی که انجام می شوند عبارتند از: حسابرسان داخلی از خارج از بانک استخدام شوند؛ ارزیابی رویه های کار حسابرسی و گزارشهای کاری به طور رسمی بررسی شود؛ برای حسابرسان داخلی پاداش عملکرد یا مبالغ جیرانی مرتبط با سود منظور نشود؛ در راستای اجرای پیشنهادات وظایف تفکیک شود؛ و حسابرس در طراحی رویه های کنترلی و دیگر رویه های اداری مداخله نکند. صلاحیت حرفه ای ۳۰ گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال این مساله را مطرح میکند که صلاحیت حرفه ای حسابرسان داخلی به منظور اجرای مناسب حسابرسی داخلی ضروری است. مطالعه نشان می دهد که حسابرسان داخلی به ویژه در بانکهای بزرگ و در زمینه های تخصصی مثل تکنولوژی اطلاعات (IT) از آموزشهای بالایی برخودارند این امر واحد حسابرسی داخلی را از ارجاع حسابرسی تخصصی IT به حسابرسان مستقل منع نمیکند بانکهای کوچکتر هنگام استخدام حسابرسان داخلی تمایل دارند به جای تحصیلات رسمی یا عناوین حرفه ای بیشتر به دانش تخصصی هر فرد و تجربیات وی در زمینه بانکداری توجه کنند. ۳۱ صلاحیت حرفه ای از روشهای مختلفی احراز میگردد. متداول ترین آنها به شرح ذیل هستند آموزش ضمن خدمت؛ آموزشهای رسمی داخلی و خارجی (حسابرسان تایید شده اغلب پس از تحصیل مشمول آموزشهای اجباری دایمی لازم هستند؛ چرخش کارکنان در واحد حسابرسی داخلی اگرچه برخی بر این باورند که این کار در تعارض با نیاز به تخصص گرایی است؛ و تشویق به احراز جایگاه یک حسابرس داخلی تائید شده گستره فعالیت و سازمان واحد حسابرسی داخلی ۳۲ برای ناظرین به ویژه حایز اهمیت است که این کار با گزارش حسابرسی داخلی هم خوانی داشته باشد. در تمامی بانکهای مورد بررسی هر فعالیت و هر واحد مستقل از بانک در محدوده حسابرسی خصوص بررسی درصدد بود در مورد روشی که ادارات حسابرسی داخلی سازمان می یابند، به ویژه در بانک های بزرگتر که در سطح بین المللی فعالیت دارند و بانکهایی که بخشی از یک شرکت بزرگ مالی هستند تحقیق نماید. ۳۳- بر اساس پاسخهای حاصل از بررسی عمده ترین مدل مشترک برای سازمان حسابرسی داخلی یک واحد حسابرسی داخلی متمرکز است در بانکهای بزرگتر شعب خارجی ممکن است یک واحد حسابرسی داخلی محلی داشته باشند به هر حال این واحدهای حسابرسی داخلی محلی با اداره حسابرسی داخلی دفتر مرکزی هماهنگ میباشند در بانکهای کوچک تر که قسمتی از یک گروه هستند حسابرسی داخلی ممکن است به یک گروه از واحد حسابرسی داخلی خارج از بانک محول شوند. ۳۴ در موسسات مورد بررسی بزرگتر حسابرسی داخلی غالبا در راستای خطوط کاری سازمان دهی می شوند. روسای واحدهای حسابرسی داخلی این خطوط کاری به رئیس گروه واحد حسابرسی داخلی گزارش میدهند. کارکردی نمودن حسابرسی داخلی روشهای کار و انواع حسابرسی ۳۵ - فعالیت های واحد حسابرسی داخلی میبایست طرح ریزی یک برنامه حسابرسی مبتنی بر ریسک بررسی و ارزیابی اطلاعات موجود ابلاغ نتایج و پیگیری پیشنهادات را شامل شود. بانک های مورد بررسی حاکی از آن هستند که آنها با این اصول منطبق اند. مدیریت واحد حسابرسی داخلی مسئول تهیه برنامه حسابرسی معمولا بر مبنای سالانه و بر پایه ریسک است. این برنامه ها با توجه به مدل حاکمیت سهامی بانک توسط مدیریت ارشد یا هیات مدیره یا کمیته حسابرسی آن تصویب می شود. -Conglomerate. ۳۶ تقریبا همه بانکهای مورد بررسی گزارش کردند که انواع مختلف حسابرسیهای داخلی توسط واحد حسابرسی داخلی انجام میشود انواع حسابرسی مذکور شامل حسابرسی مالی حسابرسی تطبیق حسابرسی عملیاتی و حسابرسی مدیریت است. اجرای حسابرسی مدیریت به نسبت سایر انواع حسابرسیها از بسامد کمتری برخوردار است. ۳۷ بانک های مورد بررسی گزارش کردند که برنامه حسابرسی آنها بر ریسک متمرکز است این هدف از طریق روشهای مختلف مثل مدلهای امتیازدهی و روشهای ارزیابی کیفی و کمی اطلاعات دست یافتنی است. استانداردهای IIAS بیان میکند که فعالیتهای حسابرسی داخلی باید به سازمان برای شناسایی و ارزیابی منابع حایز اهمیت حساس به ریسک و نیز بهبود مدیریت ریسک و سیستمهای کنترل کمک کند. بهترین رویه ها ارایه یک گزارش رسمی در مورد ارزیابی ریسک است که حداقل سالی یک بار برای کمیته حسابرسی ارسال میشود. ۳۸ کلیه ی واحدهای حسابرسی داخلی مورد بررسی گزارش دادند که برنامه های حسابرسی و رویه های حسابرسی را در گزارشهای خود مطرح مینمایند گزارشهای کتبی حسابرسی را به موقع و پس از انجام حسابرسی تهیه میکند این گزارشها کلی بوده و حسابرسان و مدیریت ارشد مخاطبان آنها هستند. ه اصطلاحات مربوط به انواع حسابرسی در این بررسی تعریف نشده است ولی تعریف آنها به شرح زیر است. هدف حسابرسی مالی ارزیابی قابلیت اتکا به سیستم حسابداری و اطلاعات و نتایج گزارشهای مالی است. هدف حسابرسی تطبیقی ارزیابی کیفیت و مناسب بودن سیستمهای ایجاد شده برای حصول اطمینان از رعایت قوانین، مقررات خط مشی ها و رویه ها است. هدف حسابرسی عملیاتی ارزیابی کیفیت و مناسب بودن دیگر سیستم ها و رویه هایی است که ساختارهای سازمانی را با یک ذهن موشکافانه تجزیه و تحلیل میکند و کفایت روشها و منابع را در ارتباط با وظایفش ارزیابی می نماید و هدف حسابرسی مدیریت ارزیابی کیفیت رویکرد مدیریت به ریسک و کنترل آن در چارچوب اهداف بانک است. بعضی از بانکهای مورد بررسی یادآوری کردند که توزیع واقعی گزارشهای حسابرسی به جدی بودن نتایج حسابرسی بستگی دارد. رویه ها ۳۹ در همه بانکهای مورد بررسی واحد حسابرسی داخلی پیشنهادات اصلاحی خود را پیگیری میکند تا مطمئن شود که تمامی آنها تحقق یافته است. به طور کلی تعداد دفعات پیگیری به اهمیت پیشنهادات بستگی دارد. ۴۰ همه واحدهای حسابرسی داخلی مورد مطالعه به طور مرتب مدیریت ارشد را در جریان وضعیت پیشنهادات واحد حسابرسی داخلی قرار میدهند واحد حسابرسی داخلی ممکن است با توجه به جدی بودن یافته های حسابرسی مراتب را به اطلاع هیات مدیره یا کمیته حسابرسی برساند. ۴۱ - بانکهای مورد بررسی تایید کردند که رئیس واحد حسابرسی داخلی مسئول است تا اطمینان حاصل کند که این واحد با اصول مناسب حسابرسی داخلی منطبق است. این امر با اصول مندرج در گزارش حسابرسی داخلی کمیته بال هم خوانی دارد. مدیریت واحد حسابرسی داخلی ۴۲- بر اساس مطالعات انجام شده بر روی بانکهای مورد بررسی رئیس واحد حسابرسی داخلی هم چنین مسئول است تا نسبت به بکارگیری استانداردهای معتبر حسابرسی داخلی توسط کارکنان حسابرسی داخلی وجود یک منشور حسابرسی به هنگام تهیه یک برنامه مناسب حسابرسی وجود رویه ها و خط مشیهای مکتوب و به هنگام برای کارکنان حسابرسی داخلی توانمندی حرفه ای و آموزش مناسب کارکنان حسابرسی و کفایت واحد حسابرسی داخلی حاصل کند. این بررسی به طور خاص درباره ی استفاده از یک بازنگری کیفی خارج از بانک کند و کاوی نداشته است. به موجب مقرراتی که از ژانویه ۲۰۰۲ لازم الاجرا است چنین بازنگری هر ۵ سال یک بار از طریق استانداردهای IIAS الزامی است. ۴۳- بانک های مورد بررسی توجه دارند که سطوح مناسب مدیریت آنها به طور منظم گزارشی را از سوی رئیس واحد حسابرسی داخلی دریافت میکند این گزارش پیشرفت کار را نسبت به برنامه حسابرسی و نتیجه حسابرسی های اخیر در بر میگیرد. ارتباط مقام نظارتی با واحد حسابرسی داخلی و حسابرس مستقل ارتباط بین مقام نظارتی و واحد حسابرسی داخلی ۴۴- همان طور که در گزارش حسابرسی داخلی آمده است کلیه ی بازرسانی که در این بررسی مشارکت نموده اند کار واحدهای حسابرسی بانکهای تحت نظارت خود را ارزیابی میکنند. این کار از طریق برگزاری جلسات دوره ای ارزیابیهای حضوری یا گزارش دهی به ناظرین انجام میشود. به منظور تبادل نظر در مورد عملکرد واحد حسابرسی داخلی و یافته های آن بخش به خصوص در زمینه هایی که ریسک قابل ملاحظه ای را نشان میدهد ناظرین جلسات مشورتی با حسابرسان داخلی تشکیل دادند ناظرین گزارشهای حسابرسی داخلی را به منظور شناسایی مشکلات کنترلی و زمینه های بالقوه ریسک بررسی میکنند. ناظرین در نظامهای نظارتی که حسابرسان مستقل نقش مشخصی را برای نظارت آن ایفا می کنند همچنین از گزارشهای تهیه شده توسط حسابرسان مستقل استفاده میکنند تا اطلاعاتی را در مورد کار واحد حسابرسی داخلی کسب کنند. ۴۵ در بعضی از کشورها ناظرین با حسابرسان داخلی تبادل نظرهایی را در سطح بخش و درباره گستره وسیعی از موضوعاتی که جزو مشترکات مورد توجه آنهاست مثل مقررات نظارتی و تاثیر آن بر کنترلهای داخلی و حسابرسی داخلی ترتیب می دهند. ارتباط بین حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل ۴۶ - تقریبا همه بازرسان بر اهمیت مشاوره های منظم بین حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل تاکید دارند. در بسیاری از کشورها حسابرسان مستقل از حاصل تلاش حسابرسان داخلی استفاده میکنند ولی در ابتدا آنها باید مشخص کنند که تا چه حد میتوانند به کار حسابرسی داخلی اتکا نمایند. این هماهنگی امکان انجام حسابرسی مستقل و موثرتر و اجتناب از دوباره کاری در کار حسابرسی را فراهم می سازد. ارتباط بین مقام نظارتی و حسابرسان مستقل ۴۷ نقش حسابرسان مستقل در نظارت بانکی از یک کشور به کشور دیگر متفاوت است و در دامنه ای از تقریبا عدم مداخله در کار نظارت تا همکاری بسیار نزدیک با ناظرین قرار می گیرد. ۴۸- زمینه های بسیاری وجود دارد که ناظر بانک و حسابرس مستقل میتوانند برای یکدیگر مفید باشند. ارتباط بین مقام نظارتی و حسابرسان مستقل باید بر اساس موازین تشریح شده در گزارش ارتباط بین ناظرین بانکی و حسابرسان مستقل بانک قرار گیرد. در این نوشتار کمیته پیشنهاد می کند که اقدامات مناسب و به موقع انجام شود تا حسابرسان مستقل برای اطلاعات افشا شده به مقامات نظارتی که با نیت خیر و بر اساس قوانین و مقررات اجرایی انجام گرفته مسئول تلقی نشوند این اقدامات میتواند بر گرفته از قانون بوده یا حاصل توافقی بین بانک مدیریت آن حسابرس مستقل و مقام نظارتی باشد این نکته نیز حایز اهمیت است که یک راه قانونی وجود دارد که مقامات نظارتی را قادر میسازد اطلاعاتی را افشا نماید که می تواند مورد توجه حسابرس مستقل قرار گیرد آن اطلاعات میتواند به شناخت حسابرسان مستقل نسبت به دغدغه های ناظرین کمک کند یا روی کار حسابرس یا مسئولیتهای گزارش دهی وی تاثیر گذارد. همکاری میان مقام نظارتی حسابرسان مستقل و حسابرسان داخلی ۴۹ همکاری بین مقام نظارتی و حسابرسان داخلی و مستقل از جمله اهدافی است که باعث میشود کار همه گروه های مرتبط بیشترین تاثیر و اثر بخشی را داشته باشد. این همکاری ممکن است بر اساس جلساتهای دوره ای بین این سه گروه باشد. ۵۰ به طور کلی بیشتر کشورها گزارش میکنند که نظار با حسابرسان مستقل و داخلی به صورت موردی ملاقات میکنند و به عنوان مثال درباره نتایج یک حسابرسی یا بازرسی حضوری تبادل نظر می نمایند. ۵۱ در تعداد محدودی از کشورها مقام نظارتی جلسات دوره ای منظمی با حسابرسان مستقل و داخلی بانک برگزار می کند. برون سپاری کار حسابرسی داخلی ۵۲ گزارش حسابرس داخلی کمیته بال اشاره میکند که صرف نظر از این که فعالیت های حسابرسی داخلی به خارج از بانک سپرده شود هیات مدیره و مدیریت ارشد برای حصول اطمینان از این که سیستم کنترل داخلی و حسابرسی داخلی کافی است و به طور موثر اجرا میشود مسئولیت نهایی را بر عهده دارند. ۵۳ بر اساس این بررسی در کلیه کشورها حسابرسی داخلی در بانکها فعالیت مهمی شمرده میشود. از این رو برون سپاری کار حسابرسی داخلی در بیشتر کشورها رایج نیست و وقتی این کار انجام میشود به یک ارائه کننده خدمت محدود میشود که بخشی از این گروه است که خود متعلق به بانک است. ۵۴ در بیشتر کشورها ممکن است برون سپاری کار حسابرسی داخلی برای بانک های کوچک تر رویه ای قابل قبول تر محسوب شود. در این مورد تاکید بر این است که بانک فقط کار حسابرسی را به آنان واگذار میکند و مسئولیتهای حسابرسی را به خارج از بانک واگذار نمی نماید. ۵۵ به عنوان یک اصل مهم بعضی از کشورها اجازه نمیدهند که بانک کار حسابرسی داخلی را به حسابرس مستقل واگذار کند. -Outsourcing. گرایشهای اخیر حسابرسی داخلی بانکها ۵۶ به نظر می رسد بهبود کیفی و موثر واحد حسابرسی داخلی یکی از اولویتها برای رییس حسابرسان داخلی است. گرایشهای اصلی حاکی از تخصصی تر شدن حسابرسان است تا به فعالیتی که آن را حسابرسی میکنند مثل ادغامها و تملک موسسات آشنایی بیشتری پیدا کنند. حسابرسی و ارزیابی مدلهای داخلی تقویت شده و بیشتر بر حسابرسی مبتنی بر ریسک تاکید گردد. ۱۸ Bank for International Settlements, Basel Committee on Banking Supervision, Internal audit in banks and the Supervisor's relationship with auditors: A Survey, August ۲۰۰۲ استفاده از مطالب این مجموعه با ذکر ماخذ بلامانع است. ۱۹
نامشخص
شماره: مب٫ ۲۳۴۱ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۲٫۷ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک و موسسه اعتباری توسعه ارسال گردید با سلام همانگونه که استحضار دارند در اجرای دقیق و منظم قانون عملیات بانکی بدون ربا و آیین نامه ها و دستورالعمل های اجرایی ذیربط آشنایی مخاطبان بانکها با حوزه های مختلف مقررات یاد شده بسیار حائز اهمیت بوده و بر این اساس ترویج و تبلیغ بانکداری اسلامی از طرق مختلف و به صورت مداوم امری ضروری به نظر میرسد. از این رو در راستای معرفی بانکداری اسلامی کشورمان لازم است علاوه بر تبلیغات از طریق رسانه های گروهی اطلاعات کافی در قالب جزواتی ساده و قابل فهم در اختیار اقشار مختلف جامعه قرار گیرد. با عنایت به مراتب فوق مقتضی است دستور فرمایند مجموعه های جدید یا ویرایش مجدد مجموعه های قبلی توسط آن بانک چاپ و منتشر گردد به نحوی که روشهای اعطای تسهیلات در چارچوب عقود روشهای جذب منابع حقوق سپرده گذاران و بانک نحوه محاسبه سود علی الحساب و سود قطعی و موارد مشابه نیز در جزوات مذکور درج شده باشد. ارسال یک نسخه از جزوات موصوف به این بانک موجب امتنان است. ب مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی حمید تهرانفر ۱۶۱۵-۱۶
نامشخص
شماره: مب٫ ۲۲۸۸ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۱٫۲۷ «بسمه تعالی» جهت اطلاع مدیران عامل کلیه بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک و موسسه اعتباری توسعه و مدیر عامل محترم سازمان حسابرسی ارسال گردید با احترام همان گونه که استحضار دارند از جمله مهمترین تدابیری که میتواند بانکها را از گزند انواع ریسک به خصوص ریسک شهرت دور نگه دارد تعبیه سازوکاری توانمند و یکپارچه برای شناسایی هویت مشتریان است. این موضوع خاصه از آن روی که مبارزه با پولشویی مستلزم کسب شناخت مکفی از آنان است. اهمیتی دو چندان می یابد. از سوی دیگر توسعه روز افزون خدمات و فن آوریهای نوین در صنعت بانکداری - که به طور عمده با افزایش میزان پیچیدگی آنها قرین بوده است - در روی دیگر خود عملکرد پیچیده تر افراد متخلف و جنایتکار را در پی داشته است. عملکردی که در طی آن سعی میکنند تا با پنهان ساختن ماهیت و منشاء غیر قانونی مال حاصل از ارتکاب جرم ظاهری قانونی به آن دهند و به عبارت دیگر آن را تطهیر نمایند. هم چنین ممکن است بانکها و موسسات مالی - خواسته یا ناخواسته - به عنوان بستر اصلی برای تامین مالی تروریسم مورد سوء استفاده واقع شوند استفاده از انواع خدمات و حسابهای بانکی بهره گیری از عناوین شرکتهای مختلف اقدام به افتتاح حساب و مدیریت آن از طریق واسطه های حرفه ای و کارگزاران بانکی و ..... از جمله اقداماتی هستند که افراد مزبور برای پنهان نگه داشتن هویت و عملکرد خویش به آنها متوسل می شوند. از آن جا که آلوده شدن بانکها به این قبیل فعالیتها ممکن است خسارات جبران ناپذیری را برای آنها در پی داشته باشد شناسایی هویت مشتریان و تدوین سیاستهایی توانمند و مکفی در این زمینه لازم می آید. کمیته نظارت بانکی بال با تکیه بر تجارت و تخصص خود در توصیه راهکارهای مناسب برای تقویت سیستمهای نظارتی اقدام به انتشار سندی تحت عنوان شناسایی کافی مشتری از سوی بانک ها در اکتبر سال ۲۰۰۱ میلادی نمود. این سند که ترجمه آن به پیوست ارسال میگردد مشتمل بر پیشنهاداتی است که الگوی مناسبی را برای بانکها - چه در عرصه سیاستگذاری و چه در گستره عمل - ترسیم مینماید از این رو مطالعه آن می تواند به تدوین دستورالعملها و بخشنامه هایی که در ارتباط با شرایط افتتاح حساب و نحوه تعامل با مشتریان باز می گردد یاری رساند ضمن آن که این سند حاوی توصیه هایی برای کارکنان بخش تطبیق و حسابرسان داخلی و خارجی بانکها نیز میباشد که عمل به آنها میتواند به افزایش اطمینان از صحت عملکرد سازوکارهای کنترلی بانکها بیانجامد شایان ذکر است که کمیته مزبور تاکنون اقدام به انتشار استادی چند در زمینه شناسایی مشتری نموده است که ترجمه برخی از این اسناد در سایت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به آدرس WWW.CBI.IR بخش نظارت بر امور بانکها قرار دارد با امید به آن که انتشار و توزیع آثاری از این قبیل به بسط و تعمیق دانش بانکداری در نظام بانکی کشور بیانجامد خواهشمند است دستور فرمایند این نوشتار جهت مطالعه و بهره برداریهای لازم در اختیار واحدهای ذیربط قرار گیرد. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳ رونوشت جناب آقای معتمدی مدیر کل محترم نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار. جناب آقای کریمی مدیر محترم اداره نظارت بر بانکها به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار جناب آقای حمیدزاده مدیر محترم اداره نظارت بر موقعیت مالی بانکها به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار. جناب آقای درویشی مدیر محترم اداره نظارت بر صندوقهای قرض الحسنه و صرافیها به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار جناب آقای دکتر مجتهد رئیس محترم پژوهشکده پولی و بانکی به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار. سرکار خانم لطفی رئیس محترم کتابخانه به انضمام یک نسخه از گزارش جهت استحضار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی راهنمای کلی افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری پیوست سند شناسایی کافی مشتری از سوی بانکها از انتشارات کمیته نظارت بانکی بال مستقر در بانک تسویه بین المللی فوریه (۲۰۰۳) ترجمه عبدالمهدی ارجمند نژاد گروه مطالعاتی بانکی و اعتباری بهمن ماه ۱۳۸۴ فهرست مطالب عنوان پیشگفتار راهنمای کلی افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری الف - اشخاص حقیقی ب موسسات 1 واحدهای شرکتی شرکتهای سهامی و غیر سهامی ۲- سایر موسسات برنامه های مزایای بازنشستگی انجمنهای مشاع ،دوستی تعاونی و تامین آتیه موسسات خیریه باشگاه ها و انجمنها تر است ها و بنیادها واسطه های حرفه ای ماخذ بسمه تعالی پیشگفتار سرآغاز گفتار نام خداست که رحمتگر و مهربان خلق راست اعتماد متقابل بستر لازم برای ایجاد و استمرار یک رابطه تجاری خوب و موثر را فراهم می آورد. بدون این عامل روابط تجاری با شکل نمیگیرند یا تداوم نمی یابند روابط بانک و مشتری نیز از این امر مستثنی نیست لیکن نظر به جایگاه و ویژگی بانکها در جوامع مختلف نیاز به کسب شناخت کافی از طرف مقابل به طور عمده رابطه ای یک سویه است. رابطه ای که در آن بانک و یا هر موسسه مالی و اعتباری دیگر سعی دارد به شناختی کافی از مشتری خود اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی دست یابد. در سالهای اخیر طرح مباحث مربوط به مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و لزوم اتخاذ تدابیر مکفی جهت پیشگیری از ورود بانکها و موسسات مالی در این فرآیند موجب شد تا موضوع شناسایی مشتری که پیش از این عمدتا از منظری اعتباری مورد تاکید بود اهمیتی دو چندان یابد. تعلل بانکها در اداره موثر روابط خود با مشتری ممکن است تبعات زبان بار و گاه جبران ناپذیری را برای آنها در پی داشته باشد. از این رو اهتمام جدی آنها نبت به ایجاد و استقرار برنامهای موثر در زمینه شناسایی مشتری میتواند همچون حفاظی مطمئن آنها را از گزند ریسکهای شهرت عملیاتی حقوقی و تمرکز مصون بدارد موضوعی که تحقق آن متلزم اخذ سیاست هایی روشن و صریح در خصوص پذیرش مشتری تعیین دقیق هویت وی نظارت مستمر بر حسابهای پر ریسک و مدیریت موثر ریسکهای موجود در این زمینه است. کمیته نظارت بانکی بال - همگام با سایر مراجع فعال در زمینه مبارزه با پول شویی - اقدام به انتشار استادی نموده است که عناوین مهمترین آنها تاکنون به قرار ذیل است: (1) مدیریت یکپارچه ریسک شناسایی مشتری (۲) شناسایی کافی مشتری از سوی بانکها (۳) پیشگیری از سوء استفاده عوامل جنایتکار از نظام بانکی جهت پولشویی (۴) راهنمای کلی افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری (۵) اصول اساسی برای نظارت بانکی موثر (۶) متدولوژی اصول اساسی -Basle Committee on Banking Supervision-BCBS -۲- از جمله سازمانهای فعال در این زمینه میتوان به گروه ویژه اقدام مالی یا .اشاره نمود Financial Action Task Force on Money Laundering (FATF( - ترجمه برخی از این اسناد بر روی وب سایت بانک مرکزی ج.ا.ا به آدرس www.CBI.IR بخش نظارت بر امور بانکها قرار گرفته است. -Consolidated KYC Risk Management, October ۲۰۰۴ -Customer Due Diligence for Banks, October ۲۰۰۱ -Prevention of Criminal Use of the Banking System for the Purpose of Money-Laundering, December ۱۹۸۸ -General Guide to Account Opening and Customer Identification, February ۲۰۰۳ - Core Principles for Effective Banking Supervision, September ۱۹۹۷ - Core Principles Methodology, October ۱۹۹۹ سند شناسایی کافی مشتری از سوی بانکها (بند (۲) از منظری کلان به بررسی الزامات مهمی می پرداخت که لازم بود در روند شناسایی مشتری مدنظر قرار گیرند لیکن در کنار این مباحث کلان کمیته بال اقدام به انتشار پیوستی برای این سند تحت عنوان راهنمای کلی افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری (بند (۴) نمود تا از این رهگذر یک الگوی عملی و کلی - در زمینه تدوین دستورالعملهای مربوط به شرایط افتتاح حساب و شناسایی هویت مشتری - در اختیار ناظران بانکی کشورها قرار دهد. متن پیوست که ترجمه کامل این سند میباشد با تقسیم بندی انواع مشتریان و توصیه ملاحظاتی چند در شناسایی هویت هر یک از آنها میتواند به عنوان یک رهنمود کلی یاریگر دست اندر کاران شبکه بانکی کشور در تهیه دستورالعملها و بخشنامه های مختلفی باشد که به منظور اعلام شرایط افتتاح حساب و شناسایی هویت انواع مشتریان صادر می نمایند. انشاءا..... عبد المهدی ارجمند نژاد بهمن ۱۳۸۴ راهنمای کلی افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری ۱ کمیته نظارت بانکی بال در نوشتار پیشین خود تحت عنوان شناسایی کافی مشتری از سوی بانک ها» (اکتبر سال ۲۰۰۱ میلادی به هدف کارگروه بانکداری برون مرزی ۱۱۰۱۰ مبنی بر توسعه رهنمودی راجع به شناسایی هویت مشتری اشاره نمود شناسایی هویت مشتری عاملی ضروری برای یک برنامه موثر شناسایی کافی مشتری به حساب میآید از این رو لازم است بانکها با استفاده مناسب از آن، از خود در برابر ریسکهای شهرت عملیاتی ، حقوقی و تمرکز محافظت نمایند. همچنین این عامل برای انطباق با الزامات قانونی مبارزه با پولشویی عنصری ضروری به حساب آمده پیش نیاز شناسایی ماهیت آن گروه از حسابهای بانکی است که با تروریسم در ارتباط هستند. آنچه که در پی می آید رهنمودهایی راجع به شیوه افتتاح حساب و تعیین هویت مشتری است که بر اساس اصول مطروحه در سند کمیته بال تحت عنوان شناسایی کافی مشتری از سوی بانکها راهنمایی کلی را برای روش صحیح انجام این امور فراهم می آورد. این سند که توسط کارگروه بانکداری برون مرزی تهیه شده است هر رویداد محتملی را پوشش نمیدهد لیکن در عوض تمرکز آن بر روی برخی ساز و کارهایی است که بانکها میتوانند در توسعه یک برنامه موثر شناسایی مشتری از آنها استفاده نمایند. -Working Group on Cross-Border Banking. کارگروه بانکداری برون مرزی یک گروه مشترک است که اعضایی از کمیته بال و گروه ناظران بانکی برون مرزی آن را تشکیل می دهند. رهنمودهای مطروحه در این سند بیانگر نقطه آغازین اقدامات ناظران بانکی و بانک ها در خصوص شناسایی هویت مشتری است. این سند به بحث پیرامون دیگر عوامل مطروحه در نوشتار شناسایی کافی مشتری از سوی بانکها همچون نظارت مستمر بر حسابها نمی پردازد. هر چند در بسط و توسعه رویه های موثر در زمینه شناسایی کافی مشتری مبارزه با پولشویی و مبارزه با تامین مالی تروریسم، لازم است به این عوامل توجه نمود. ممکن است ناظران بانکی هر کشور پیش از استفاده از این رهنمودها اقدام به جرح و تعدیل آنها نمایند. ناظرانی که در صدد هستند برنامه هایی را برای شناسایی هویت مشتری توسعه یا بهبود بخشند. با وجود این ، لازم است ناظران بانکی این موضوع را در نظر داشته باشند که هر برنامه شناسایی مشتری میبایست در بردارنده انواع مختلف مشتریان اشخاص حقیقی و اشخاص حقوقی و سطوح مختلف ریسکی باشد که از روابط یک مشتری با بانک ناشی میشود این امر کاملا روشن است که برقراری روابط و انجام مبادلاتی که دارای ریسک بیشتری هستند همچون مواردی که مربوط به مقامات یا سازمانهای سیاسی ۱۳ است در مقایسه با مبادلات و حسابهایی که از ریسک کمتری برخوردارند نیازمند دقت بیشتری میباشند. همچنین رهنمودها و بهترین رویه های ایجاد شده از سوی ناظران بانکی هر کشور میبایست در بردارنده انواع گوناگون مبادلاتی باشند که در نظام بانکی آن کشور از رواج بیشتری برخوردارند به عنوان مثال ممکن است افتتاح حسابهای غیر حضوری ۱۳ در کشوری بیش از کشور دیگر رایج باشد. از این رو - Politically Exposed Persons or Organisations. Non-Face-to-Face Opening of Accounts. ممکن است رویه های شناسایی هویت مشتری بین کشورها متفاوت باشند. امکان جعل برخی از مدارک شناسایی بیش از استاد دیگر است در خصوص اسنادی که امکان جعل آنها بیشتر است یا در مورد اعتبار آنها تردید وجود دارد لازم است بانک - از طریق انجام تحقیقات بیشتر یا کسب اطلاعات از منابع دیگر - اقدام به تعیین صحت و سقم اطلاعات ارائه شده از سوی مشتری نماید. باید از مدارک شناسایی مشتری - حداقل به مدت ۵ سال بعد از بسته شدن حساب وی - نگهداری کرد. همچنین لازم است از کلیه سوابق مبادلات مالی انجام شده - حداقل به مدت ۵ سال پس از وقوع آن مبادله - حفاظت نمود. این رهنمودها در قالب ۲ بخش ابعاد مختلف شناسایی هویت مشتری را پوشش می دهند. بخش «الف» به تشریح انواع اطلاعاتی می پردازد که لازم است به هنگام درخواست اشخاص حقیقی برای افتتاح حساب یا انجام مبادلات جمع آوری و تایید گردند بخش «ب» نیز به توصیف انواع اطلاعاتی می پردازد که باید راجع به موسسات گردآوری و تایید شوند. این بخش خود به دو زیر مجموعه تقسیم می گردد. قسمت اول مربوط به واحدهای شرکتی است و قسمت دوم به دیگر انواع موسسات اشاره دارد. ۹ تمامی واژه های مورد استفاده در این سند دارای مفاهیم مشابهی با واژه های مطروحه در مقاله شناسایی کافی مشتری از سوی بانک ها هستند. الف - اشخاص حقیقی ۱۵ ۱۰ در مورد اشخاص حقیقی لازم است اطلاعات ذیل اخذ شود بر حسب مورد -Corporate Vehicles. Natural Persons. نام قانونی و هر نام دیگری که مورد استفاده قرار میگیرد از جمله نام خانوادگی خانم ها قبل از ازدواج نشانی صحیح و ثابت فرد باید نشانی کامل شخص را بدست آورد اخذ شماره صندوق پستی کافی نیست. شماره تلفن شماره دورنگار و نشانی پست الکترونیک فرد. تاریخ و محل تولد ملیت شغل منصب دولتی و یا نام کارفرمای وی که (شماره) شناسایی رسمی فرد یا شناسه منحصر به فرد دیگری که در یک سند رسمی که تاریخ آن منقضی نشده است؛ درج شده باشد به عنوان مثال گذرنامه کارت شناسایی اجازه اقامت مدارک تامین اجتماعی، گواهینامه رانندگی اسنادی که حاوی عکس مشتری باشند. نوع حساب و ماهیت روابط بانکی مربوط به آن امضا ۱۱ - لازم است بانک حداقل به وسیله یکی از روشهای ذیل از صحت اطلاعات فوق الذکر اطمینان یابد تایید تاریخ تولد از روی یک سند رسمی به عنوان مثال گواهی تولد، گذرنامه کارت شناسایی مدارک تامین اجتماعی نام رسمی نام حقوقی - Legal Name - Official Personal Identification Number. -Social Security Records. Birth Certificate. تایید نشانی ثابت فرد به عنوان مثال از روی قبوض خدمات رفاهی و شهری، ارزیابی مالیاتی، صورتحساب بانک نامه ای از یک مرجع عمومی (۲۲) برقراری تماس با مشتری پس از افتتاح حساب تا از این طریق صحت اطلاعات ارائه شده از سوی وی احراز شود. این تماس میتواند از طریق تلفن نامه یا پست الکترونیک باشد به عنوان مثال یک تماس تلفنی نافرجام یک نامه مرجوعی و برگشت خورده و یا یک نشانی غلط پست الکترونیکی خود میتواند حاکی از لزوم انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه باشد. تایید اعتبار مدارک رسمی ارائه شده از طریق گواهی آنها به وسیله یک شخص ذیصلاح (مجاز) به عنوان مثال به وسیله یک مقام بلند پایه سفارتخانه و یا یک محضر دار -۱۲ مثالهایی که در بالا به آنها اشاره شد تنها گزینه های ممکن در این زمینه نیستند در قلمرو برخی حکومت ها ممکن است اسناد دیگری هم با ماهیتی مشابه وجود داشته باشند که در مورد هویت مشتریان اطلاعات و شواهد کافی فراهم می آورند. ۱۳ در مورد مشتریان غیر حضوری موسسات مالی باید از روشهای کارآمد شناسایی مشتری - درست مشابه آنچه که در خصوص مشتریان حضوری به کار میگیرند - استفاده نمایند. قبوض خدمات رفاهی و شهری صورتحساب آب برق و گاز و ....) - Utility Bill - Tax Assessment. "-Public Authority. "-Embassy Official. - Notary Public سردفتر اسناد رسمی ، محضر دار ۱۴ - موسسات مالی باید بتوانند با استفاده از اطلاعات مطروحه در بند ۱۰ یک ارزیابی اولیه راجع به وضعیت ریسک مشتری بدست آورند. لازم است در مورد آن گروه از مشتریانی که بر اساس ارزیابی های مزبور به عنوان مشتریانی پرریسک تر شناخته میشوند دقت بیشتری نموده اقدام به انجام تحقیقات و کسب اطلاعات تکمیلی دیگری نمود این اطلاعات موارد ذیل را شامل میشوند مدرکی از نشانی دایمی فرد که از یک موسسه اعتباری معتبر ۲ اخذ و یا مستقلا و از طریق بازدید محلی تایید شده باشد. معرفی شخصی به وسیله یکی از مشتریان همان موسسه معرفی از طرف بانک قبلی مشتری و تماس با بانک مزبور در رابطه با وی منبع دارایی منشاء دارایی گواهی اشتغال به کار فرد و یا منصب دولتی وی ۲۸ در صورت نیاز ۱۵ در مورد مبادلات موردی با مبادلاتی که برای یکبار انجام شده و مقدار آن مبادله یا مجموعه مبادلاتی که به یکدیگر مرتبط هستند از حداقل ارزش پولی تعیین شده فراتر نمی روند؛ ممکن است اخذ و نگهداری از نام و نشانی فرد به تنهایی کفایت نماید. ۱۶ توجه به این نکته ضروری است که سیاست پذیرش مشتری نباید به قدری -Credit Reference Agency. Personal Reference. -Verification of Employment. Public Position Held. Occasional Transactions. -One-off Transactions. سختگیرانه باشد که امکان دسترسی عموم مردم به خدمات بانکی را از آنان سلب نماید. رعایت این امر به خصوص در مورد افرادی که فاقد جایگاه اجتماعی یا مالی خاصی هستند اهمیت می یابد. ب - موسسات ۱۷ اصول اساسی مطروحه در زمینه تعیین هویت مشتریان حقیقی عینا در مورد شناسایی هویت تمامی موسسات نیز به کار می آید در موارد ذیل هنگامی که باید هویت اشخاص حقیقی نیز احراز و تایید شود، لازم است رهنمودهای فوق الذکر را عینا در مورد چنین اشخاصی به کار برد. ۱۸ واژه موسسه ۳ شامل هر شخصی غیر از شخص حقیقی است. در استفاده از رهنمودهای شناسایی هویت مشتری برای انواع مختلف موسسات، لازم است توجه خاصی به سطوح متفاوت ریسک آنها نمود. ۱- واحدهای شرکتی ۳۲ ۱۹ در مورد واحدهای شرکتی شرکتهای سهامی و غیر سهامی ، باید اطلاعات ذیل را بدست آورد نام موسسه محل اصلی عملیات تجاری موسسه آدرس پستی موسسه شماره های تلفن و دورنگار -Institution. -Corporate Entities. -Corporations and Partnerships. در صورت امکان شماره ای رسمی برای تعیین هویت ) به عنوان مثال که مالیاتی (۲۴) اصل یا رونوشت (کپی) تایید شده گواهینامه ثبت شرکت ، شرکت نامه ۳ و اساسنامه ۳۷ مصوبه هیات مدیره در خصوص افتتاح یک حساب به نام شرکت و تعیین هویت افرادی که اختیار برداشت و کار با آن حساب را دارند. ماهیت و هدف تجاری و مشروعیت آن ۲۰ لازم است بانک حداقل به وسیله یکی از روشهای ذیل از صحت اطلاعات فوق الذکر اطمینان یابد برای شرکتهایی که تاسیس شده اند بررسی رونوشتی از آخرین گزارش و حساب ها ) در صورت امکان ، بررسی گزارش حسابرسی استعلام از مرکز اطلاعات تجاری ۲ یا تایید اسناد ارائه شده به وسیله یک موسسه مشاوره حقوقی یا حسابداری معروف و شناخته شده تحقیق راجع به شرکت و یا انجام دیگر بررسیهای کاری تا از این رهگذر مشخص شود که آیا موسسه مزبور گرفتار انحلال ، اعتصاب ، تعطیل دایم یا توقف عملیات شده است؟ و یا اینکه آیا در این مسیر قرار دارد؟ -Tax Identification Number. -Certificate of Incorporation. Memorandum شراکت نامه -Articles of Association. -Business Information Service. -Dissolved. -Struck off. -Wound up. "-Terminated. استفاده از یک فرآیند مستقل جهت تایید اطلاعات به عنوان مثال از طریق دستیابی به پایگاه داده های دولتی و خصوصی کسب سوابق و اطلاعات از بانک قبلی بازدید از شرکت مزبور در صورت امکان برقراری تماس با آن شرکت از طریق تلفن نامه یا پست الکترونیک -۲۱ چنانچه کارگزاری که به نمایندگی از یک شرکت اقدام به افتتاح حساب نموده است کارمند آن شرکت نباشد لازم است بانک گامهای منطقی لازم را جهت تایید هویت و اعتبار وی بردارد. شرکتهای سهامی و غیر سهامی ۲۲ در مورد شرکتهای سهامی و غیرسهامی رهنمود اصلی آن است که باید به هویت افراد صاحب نفوذ پشت پرده آن موسسه توجه شود تا از این رهگذر اقدام به شناسایی اشخاصی نمود که بر روی عملیات و دارایی های شرکتهای مزبور کنترل دارند. این امر شامل افرادی که کنترل نهایی را در دست دارند نیز میشود. در مورد شرکتهای سهامی باید به سهامداران، افراد صاحب امضا ، یا افراد دیگری که بخش قابل ملاحظه ای از سرمایه یا حمایت مالی را فراهم می آورند ) و یا به اشکال دیگری اعمال قدرت می نمایند، توجه خاصی نمود. هنگامی که مالک شرکت با تراست ۴۳ دیگری است باید اقدامات منطقی لازم به عمل آید تا بتوان با توجه به هویت افراد صاحب نفوذ پشت پرده آن موسسه یا شرکت هویت عوامل اصلی آن را احراز نمود نوع ۱۲ - Trust. کنترلی که باید اعمال شود بستگی به ماهیت شرکت دارد این امر ممکن است تنها محدود به افرادی باشد که اختیار مدیریت وجوه ، حسابها با سرمایه گذاریها را بدون نیاز به کسب مجوز دارند و یا افرادی که به واسطه موقعیت خود میتوانند از رویه های داخلی و یا ساز و کارهای کنترلی پیروی نکنند. در مورد شرکتهای غیر سهامی باید هویت هر شریک شناسایی شود. همچنین تعیین هویت اعضای درجه یک خانواده شرکا نیز ضروری است. ۲۳ - هنگامی که نام یک شرکت در فهرست اسامی یک بورس اوراق بهادار معروف وجود دارد یا واحد مزبور به چنین شرکتهایی وابسته است باید اقدام به شناسایی خود شرکت به عنوان شخص اصلی نمود. البته باید به این موضوع توجه داشت که آیا بر روی چنین شرکتی، کنترل موثری از سوی یک فرد گروه کوچکی از افراد یا دیگر واحدهای شرکتی یا تراست اعمال میشود؟ در این صورت باید کنترل کنندگان مزبور را به عنوان عوامل اصلی در نظر گرفته اقدام به شناسایی هویت آنان نمود. ۲- سایر موسسات ۲۴ برای حسابهایی که در قالب بندهای ۲۶ تا ۳۴ دسته بندی شده اند لازم است علاوه بر اطلاعات مورد نیازی که در خصوص عوامل اصلی جمع آوری میشود، اقدام به کسب اطلاعات ذیل نیز نمود . نام حساب نشانی پستی شماره های تلفن و دورنگار در صورت امکان شماره ای رسمی برای تعیین هویت به عنوان مثال که مالیاتی شرحی از اهداف و فعالیتهای دارنده حساب ) به عنوان مثال در قالب یک بیانیه (رسمی) رونوشتی از یک سند رسمی که موجودیت دارنده حساب را به لحاظ قانونی تایید کند به عنوان مثال اداره ثبت موسسات خیریه ۴۴) ۲۵ بانک باید از صحت اطلاعات مزبور، حداقل به وسیله یکی از روشهای ذیل اطمینان حاصل نماید کسب یک ضمانت مستقل از یک موسسه مشاوره حقوقی یا حسابداری معروف و شناخته شده مبنی بر تایید اسناد ارائه شده به بانک کسب سوابق و اطلاعات از بانک قبلی دستیابی به پایگاه دادههای دولتی و خصوصی یا سایر منابع رسمی برنامه های مزایای بازنشستگی ۴۵ ۲۶- در مواقعی که یک طرح بازنشستگی شغلی، یک تراست مزایای کارکنان یا یک طرح گزینه سهام ؛ متقاضی افتتاح حساب است لازم است شخص «امین» و یا هر فرد دیگری که بر این رابطه کنترل دارد به عنوان مثال ،مدیر مدیر طرح و دارندگان امضای حساب به عنوان عوامل اصلی در نظر گرفته شده اقدامات لازم برای شناسایی هویت آنان به عمل آید. انجمن های مشاع ، دوستی ۵۰ تعاونی ۵ و تامین آتیه ۵۲ -Register of Charities. Retirement Benefit Programmes. -Occupational Pension Programme. Employee Benefit Trust. -Share Option. مشاع مشترک Mutuals - ۲۷ در مواقعی که چنین واحدهایی متقاضی گشایش حساب هستند باید اشخاصی را به عنوان عوامل اصلی در نظر گرفت که دارای کنترل یا نفوذ قابل ملاحظه ای بر داراییهای سازمان هستند. این موضوع اغلب شامل اعضای هیات مدیره مدیران اجرایی و دارندگان حق امضای حساب میشود. موسسات خیریه باشگاه ها و انجمن ها ۲۸ در مورد حساب هایی که برای موسسات خیریه باشگاهها و انجمنها باز میشوند، بانک باید اقدامات منطقی لازم را برای شناسایی و تایید هویت حداقل دو نفر از دارندگان حق امضا - علاوه بر خود موسسه - به عمل آورد. اشخاص اصلی که لازم است هویت آنها شناسایی شود اشخاصی هستند که اتف قابل ملاحظه ای بر داراییهای سازمان دارند. این امر اغلب شامل اعضای هیات رئیسه یا هیات حاکم، مدیر عامل کلیه اعضای هیات مدیره خزانه دار و تمامی افراد صاحب امضا می شود. ۲۹ در کلیه موارد باید این موضوع مستقلا احراز شود که اشخاص مزبور نمایندگان واقعی آن موسسه هستند. همچنین باید هدف از ایجاد موسسه را به طور مستقل احراز و تایید نمود. تر است ها و بنیادها ۵۴ *-Friendly. -Cooperatives. - Provident - مال اندیش، آینده نگر ۱۵ **-Governing Body or Committee. -Foundations. ۳۰ به هنگام گشایش حساب برای یک تراست بانک باید گامهای منطقی لازم را برای تایید امین یا امنا، شخص یا اشخاص واگذارنده تر است شامل هر فردی که داراییهای خود را به تر است مزبور منتقل کرده است ، سرپرست (ها) ) ، ذینفع (ها) و دارندگان حق امضا بردارد. در صورت وجود افراد ذینفع ، آنان نیز باید احراز هویت شوند در مورد یک بنیاد باید گامهای لازم برای تایید هویت بنیان گذار، مدیران و افراد ذینفع آن برداشته شود. واسطه های حرفه ای ۵۸ ۳۱ هنگامی که یک واسطه حرفه ای اقدام به افتتاح حساب به نمایندگی از یک مشتری مشخص مینماید هویت آن مشتری باید احراز شود واسطه های حرفه ای اغلب اقدام به افتتاح حسابهای مشاع به نمایندگی از برخی موسسات مینمایند در مواقعی که وجوه نگهداری شده از سوی موسسه واسطه با یکدیگر ترکیب نشده اند بلکه در قالب حسابهای فرعی ، هر یک از آنها را میتوان به ذینفع خاصی نسبت داد؛ لازم است هویت کلیه افراد ذینفع در آن حساب مشاع احراز شود. در مواقعی که وجود در هم آمیخته شده اند بررسی اجمالی ذینفعان اصلی از سوی بانک کفایت مینماید. هر چند ممکن است در برخی شرایط - که رهنمودهای نظارتی آنها را تبیین نموده اند -Trustee(s). **The Settlor(s) of the Trust فرد یا افراد امانت گذار در تراست -Protector(s). **-Professional Intermediaries. ۱۶ A Single Client. - Pooled Accounts حساب های جمعی حسابهای مشترک - Sub-Accounts - حساب های معین نیازی به تحقیق بانک و رای شخص واسطه نباشد به عنوان مثال در مواقعی که آن واسطه جهت شناسایی مشتریان - با توجه به وضعیت مشتری - از استانداردهای مشابه آنچه که مورد استفاده بانک مزبور میباشد بهره می گیرد ۳۲ در صورت وجود چنین شرایطی و افتتاح حساب برای یک شرکت سرمایه گذاری نامحدود یا محدود تر است یا شرکت با مسئولیت محدود و نیز پیروی از استانداردهایی مشابه آنچه که مورد استفاده بانک است جهت شناسایی مشتریان و با توجه به وضعیت مشتری باید با احتساب موارد ذیل به عنوان عوامل اصلی اقدام به شناسایی هویت آنها نمود: خود وجوه اصل سرمایه در مورد شرکت ها مدیران آن و یا هر مجموعه ای که کنترل امور را در اختیار دارد. امین در مورد تر استها در مورد شرکتهای با مسئولیت محدود شریک مدیر دارندگان امضای حساب هر فرد دیگری که بر روی تشکیلات کنترل دارد به عنوان مثال مدیر وجوه "- Open Ended Investment Company - شرکت سرمایه گذاری نامحدود - Closed Ended Investment Company شرکت سرمایه گذاری محدود ، شرکت سرمایه گذاری با سرمایه ثابت -Unit Trust. Limited Partnership. The Fund Itself. Managing (general) Partner. "- Fund Administrator or Manager. ۳۳- در مورد دیگر شرکتهای سرمایه گذاری نیز لازم است در صورت مناسبت قدم هایی مشابه آنچه که در بند ۳۲ به آن اشاره شد برداشته شود. همچنین لازم است در مورد هویت کلیه ذینفعان اصلی وجوه و آنهایی که بر روی وجوه کنترل دارند اقدامات منطقی لازم به عمل آید. ۳۴ با واسطه ها نیز باید همانند مشتریان رفتار شده به طور مستقل اقدام به تایید وضعیت کنونی آنها نمود. این امر میتواند از طریق کسب اطلاعات مناسبی صورت پذیرد که پیش تر در فهرست مطروحه در بندهای ۱۹ و ۲۰ - شرح آن گذشت. ماخذ General Guide to Account Opening and Customer Identification, Basle Committee on Banking Supervision, February ۲۰۰۳۰ استفاده از مطالب این مجموعه با ذکر ماخذ بلامانع است. ۱۹
نامشخص
شماره مب ٫ ۲۲۵۳ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۱٫۱۸ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک موسسه اعتباری توسعه و سازمان حسابرسی ارسال گردید. با احترام همانطور که مستحضرید در دهه های اخیر موسسات مالی با گسترش حوزه های فعالیت به سایر عرصه های رقابت مانند بازارهای سرمایه و بیمه وارد گردیدند این موضوع سبب شده که از نظر سازمانی موسسات مالی به مراتب پیچیده تر شوند. بنابراین صنعت بانکداری در حال حاضر شاهد رشد کمی قابل توجه موسسات مالی است که در پی بهره جویی از درآمد سایر بخشها به تاسیس شرکتهای سرمایه گذاری و بیمه مبادرت نموده اند. آن چه در این رابطه حایز اهمیت است این که شرکتهای زیر مجموعه شرکت مادر که خود میتواند یک بانک یا شرکت مالی پیچیده تر باشد با ورود به بازار و عرصه های دیگر ریسک خود را افزایش داده و مقوله نظارت را نیز با پیچیدگی بیشتری مواجه می سازند زیرا ناظرین بانکی در رویارویی با چنین موسسات مالی با مسایل جدیدی مواجه می شوند، بدین ترتیب که ساختار سازمانی شرکتهای مالی مورد بحث زیر مجموعه هایی را در برگرفته که در بخشهای بیمه و بازار سرمایه فعالیت دارند طبیعی است که هر یک از این شرکتها تابع مقررات خاص خود بوده و تحت نظارت مراجع متفاوت نظارتی نیز قرار دارند. این موضوع که چگونه مقررات نظارتی و مراجع نظارتی مختلف با یکدیگر تعامل داشته باشند که در مجموع ریسک کلی شرکت بزرگ مالی و نیز شرکتهای زیر مجموعه کنترل شود موضوع بیانیه ی مشترکی است که با همکاری کمیته نظارت بر بانکداری ،بال سازمان بین المللی کمیسیونهای اوراق بهادار و اتحادیه بین المللی ناظرین بیمه انتشار یافته است. در گزارشی که پیش رو دارید ،هدف ارائه اصولی برای ناظرین بانکی و ناظرین شرکت های فعال در زمینه اوراق بهادار و بیمه است تا از طریق فرایندهای نظارتی و مقرراتی اطمینان حاصل کنند که منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه شرکت های بزرگ مالی کنترل می گردد. ضمن اعلام این نکته که مجموعه مقالات ترجمه شده در زمینه نظارت بر بانکداری در سایت این بانک به آدرس CBI.IR نیز قابل دسترسی است خواهشمند است دستور فرمایند این نوشتار جهت مطالعه و بهره برداری لازم برای واحدهای ذیربط ارسال گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۳۱-۳ رونوشت: به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای ناصر کریمی، مدیر محترم اداره نظارت بربانکها به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای حمیدزاده مدیر محترم اداره نظارت بر موقعیت مالی بانکها به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای درویشی مدیر محترم اداره نظارت بر صندوقهای قرض الحسنه و صرافیها . به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای دکتر مجتهد رئیس محترم پژوهشکده پولی و بانکی به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار سرکار خانم لطفی مدیر محترم کتابخانه ۰ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی اصول مربوط به شیوه نظارت بر عملیات مالی شرکت بزرگ مالی متشکل از مجموعه ای از شرکتهای فعال در بخشهای بانکداری بیمه و بازار سرمایه و منابع در معرض خطر بیانیه مجمع مشترک کمیته نظارت بر بانکداری ،بال سازمان بین المللی کمیسیونهای اوراق بهادار و اتحادیه بین المللی ناظرین بیمه (دسامبر (۱۹۹۹) ::مترجم: میترا محمد علیزاده گروه مطالعاتی بانکی و اعتباری شهریور ماه ۱۳۸۴ فهرست مطالب صفحه پیشگفتار (مترجم) تعاریف (مترجم) اصول عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر هدف مفهوم عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر اصول کار گروه مطالعاتی بررسی رویه های نظارتی رویه های شرکتهای بزرگ مالی تجزیه و تحلیل موضوعات مربوط به نظارت شرکتهای بزرگ مالی اصول راهنما ماخذ پیشگفتار (مترجم) در دهه های اخیر موسسات مالی با گسترش حوزه های فعالیت خود به سایر عرصه های رقابت مانند بازار سرمایه و بیمه وارد گردیدند این موضوع سبب شده که از نظر سازمانی موسسات مالی به مراتب پیچیده تر شوند. بنابراین صنعت بانکداری در حال حاضر شاهد رشد کمی قابل توجه موسسات مالی است که در پی بهره جویی از درآمد سایر بخشها به تاسیس شرکتهای سرمایه گذاری و بیمه مبادرت نموده اند. آن چه در این رابطه حایز اهمیت است این که شرکتهای زیر مجموعه شرکت مادر که خود میتواند یک بانک یا شرکت مالی پیچیده تر باشد با ورود به بازار و عرصه های دیگر ریسک خود را افزایش داده و مقوله نظارت را نیز با پیچیدگی بیشتری مواجه میسازند زیرا ناظرین بانکی در رویارویی با چنین موسسات مالی با مسایل جدیدی مواجه میشوند بدین ترتیب که ساختار سازمانی شرکتهای مالی مورد بحث زیر مجموعه هایی را در برگرفته که در بخشهای بیمه و بازار سرمایه فعالیت دارند. طبیعی است که هر یک از این شرکت ها تابع مقررات خاص خود بوده و تحت نظارت مراجع متفاوت نظارتی نیز قرار دارند. این موضوع که چگونه مقررات نظارتی و مراجع نظارتی مختلف با یکدیگر تعامل داشته باشند که در مجموع ریسک کلی شرکت بزرگ مالی و نیز شرکتهای زیر مجموعه کنترل شود موضوع بیانیه ی مشترکی است که با همکاری کمیته نظارت بر بانکداری بال سازمان بین المللی کمیسیونهای اوراق بهادار و اتحادیه بین المللی ناظرین بیمه انتشار یافته است. تعاریف شرکت بزرگ در این نوشتار به مفهوم شرکتی است که از به هم پیوستن مجموعه ای از شرکت ها ایجاد گردیده است. منابع در معرض خطر : اکسپوژر عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر : داد و ستدهای متقابل شرکت مادر با هر یک از شرکتهای زیر مجموعه و نیز شرکتهای زیر مجموعه با یکدیگر است. البته در قانون تجارت ایران و از منظر حسابرسان تعریف دیگری در این رابطه قابل طرح است و آن معاملات با اشخاص وابسته می باشد. Conglomerate. Exposures. -Intra-Group Transactions and Exposures. «بسمه تعالی» اصول عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر هدف هدف از این نوشتار ارائه اصولی برای ناظرین بانکی و ناظرین شرکتهای فعال در زمینه اوراق بهادار و بیمه است تا از طریق فرآیندهای نظارتی و مقرراتی اطمینان حاصل کنند که منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه شرکتهای بزرگ مالی کنترل می گردد. - منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای گروه تاثیرات ترکیبی فعالیت ها را در بخشهای مختلف شرکت بزرگ آسان تر نموده در نتیجه میتواند به کارآمدی هزینه ها به حداکثر رسانی سود بهبود مدیریت ریسک و اعمال کنترل موثرتر بر سرمایه و نحوه تامین مالی منجر شود. دستیابی به این منافع برای ساختارهای سازمانی که زمینه انجام این عملیات مالی و ایجاد اکسپوژرها را فراهم می کنند اغلب هدفی عمده محسوب میگردد در عین حال عملیات مالی مهم و اکسپوزرهای حایز اهمیت بیانگر راه های انتشار مشکلات در کل گروه است و به طور بالقوه باعث پیچیدگی روشهای تصفیه ورشکستگی ها می شود. دستیابی به توازن مناسب میان مزایا و ریسکهای منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه هدف مهمی برای شرکتهای بزرگ و نیز ناظرین است. البته توازن مطلوب بسته به فعالیتها و انواع عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه و اکسپوژرها در شرکتهای مورد بحث می تواند متفاوت باشد. مفهوم عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر در گزارش حاضر شرکت بزرگ مالی به عنوان شرکتی تعریف شده که فعالیت اصلی آن در زمینه مالی است و موسسات تحت پوشش آن تا حد زیادی حداقل در دو بخش از بخشهای بانکی اوراق بهادار و بیمه دارای تعهداتی هستند. هر نوع انضباط نظارتی چشم اندازی را برای منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای گروه صنعت مربوطه آن متصور میشود. این مقاله آن چشم اندازها را با منظور نمودن کنترل نظارتی عملیات مالی بین شرکتهای زیر مجموعه و اکسپوژرهای مالی یک شرکت بزرگ مالی مدنظر قرار می دهد. ه منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای گروه هر دو شکل مستقیم و غیر مستقیم مطالبات میان موسسات را در یک شرکت بزرگ مالی در بر میگیرد آنها میتوانند از موارد متفاوتی نشات گیرند به عنوان مثال از (1) سهام داری متقابل (۲) عملیات تجاری که به موجب آنها یک گروه شرکتی با گروه شرکتی دیگر معاملاتی را انجام میدهد یا این کار را از طرف یک گروه شرکتی انجام میدهد؛ (۳) مدیریت اصلی (مرکزی) نقدینگی کوتاه مدت در شرکت بزرگ (۴) تضمین ها وامها و تعهدات ارائه شده به یا دریافت شده از سایر شرکتهای گروه ؛ (۵) شرط مدیریت و سایر ترتیبات خدماتی مثل ترتیبات بازنشستگی یا خدمات اداره پشتیبانی اکسپوژر نسبت به سهامداران عمده شامل و امها و منابع در معرض خطر زیر خط ترازنامه مانند تعهدات و تضمین ها) (۷) اکسپوژر ناشی از روند جایگزینی داراییهای مشتری با سایر شرکتهای گروه؛ (۸) خرید با فروش داراییها با سایر شرکتهای گروه ؛ (۹) انتقال ریسک از طریق بیمه مجدد (۱۰) انجام معاملات بین موسسات زیر مجموعه شرکت بزرگ به منظور انتقال ریسک اکسپوژر مربوطه به اشخاص ثالث؛ اصول 1- ناظرین باید به طور مستقیم یا از طریق موسسات تحت پوشش اقداماتی را انجام دهند تا اطمینان یابند که شرکتهای بزرگ فرآیندهای کافی مدیریت ریسک شامل فرآیندهایی برای شرکت بزرگ به عنوان یک کل و فرآیندهایی برای شرکت های وابسته به آن که نسبت به آنها منابع در معرض خطر وجود دارد یا با آنها در داخل گروه داد و سند مالی انجام میشود ایجاد نموده اند در صورت لزوم ناظرین باید معیارهای مناسبی - مانند تقویت این فرآیند با کمک محدودیتهای نظارتی را - منظور کنند. 11 ناظرین باید عملیات مالی مهم و اکسپوزرهای حایز اهمیت موسسات مالی تحت نظارت را به طور منظم مورد مراقبت قرار دهند این کار در صورت لزوم از طریق گزارش دهی ادواری با ابزارهایی انجام میشود و کمک میکند درک روشنی نسبت به منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه شرکتهای بزرگ مالی بوجود آید. -111 ناظرین باید افشای عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر به همگان را تشویق نمایند. ناظرین باید به طور تنگاتنگ با یکدیگر در ارتباط باشند تا به دغدغه های یکدیگر پی برند و در صورتی که مناسب تشخیص دهند نسبت به انجام هرگونه اقدام نظارتی در مورد عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوزرها هماهنگی نمایند. ناظرین باید به نحو موثر و مناسبی با آن بخش از عملیات مالی و اکسپوژرهای حایز اهمیت شرکتهای گروه که به نظر می رسد به طور مستقیم و یا از طریق یک اثرگذاری کلی و سرنوشت ساز تاثیر تعیین کننده ای بر موسسات تحت پوشش دارد برخورد نمایند. کار گروه مطالعاتی گروه مطالعاتی عملیات مالی شرکتهای گروه اکسپورژها و تمرکز ریسک حقیقت یابی در زمینه مدیریت ریسک عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها را از طریق دو پرسشنامه انجام داد یک پرسشنامه در رابطه با رویه های نظارتی و دیگری درباره رویه های شرکتهای بزرگ نتایج این دو پرسش نامه به شرح زیر خلاصه میشوند گروه مطالعاتی در گزارش خود ده شرکت بزرگ مالی را در زمینه مسائل مدیریتی شان در رابطه با عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه و اکسپوژرها تحت بررسی قرار داد این شرکت ها شامل شش شرکت بزرگ بانکی با فعالیت در زمینه اوراق بهادار و یا امور بیمه دو شرکت بزرگ بیمه با فعالیتهای بانکی یا اوراق بهادار یک شرکت بزرگ اوراق بهادار با فعالیتهای بانکی و یک شرکت بزرگ مختلط فعال در زمینه امور بانکی و بیمه بود. بررسی رویه های نظارتی مقررات ناظر بر عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها از چارچوبهای نظارتی یک حوزه قضایی تاثیر می پذیرند برخی نظامهای نظارتی عملیات مالی میان شرکتهای تابعه و شرکت مادر تحت پوشش میان شرکتهای تابعه با یک شرکت مادر مشترک تحت پوشش بین موسسات هم تر از تابع همان مقررات یا مقررات مشابه در یک کشور واحد را از مقررات ناظر بر عملیات مالی *- Jurisdiction. -Sister Instituions. شرکت های گروه و اکسپوژرها مستثنی میکنند به طور کلی مقررات ناظر بر عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها متوجه معاملات میان موسسات تحت پوشش تحت نظارت و موسسات خارج از حوزه مقرراتی میگردد. در نتیجه عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها نسبت به یک موسسه تحت پوشش در یک بخش و موسسه تحت پوششی در بخش دیگر به طور کلی در معرض اعمال محدودیت هایی قرار میگیرند که از جانب مقررات ناظر بر TTES، احتمالا در مورد هر دو بخش اعمال میشود در واقع مقررات ناظر بر ITE همواره در مورد معاملات بین موسسه تحت پوشش و شرکتهای وابسته خارج از حوزه ی نظارت و شرکتهای هولدینگ اعمال می شود. اکثر نظامهای نظارتی طراحی میشوند تا از عملیات مالی حایز اهمیت گروه و اکسپوزرهای تاثیرگذار پیش از تحقق آنها جلوگیری کنند تلاشهای نظارتی برای آن گروه از عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها انجام میشود که میتوانند به عنوان راههایی برای تضعیف شرایط مالی موسسه مالی تحت پوشش محسوب شوند ابزارهای نظارتی شامل ممنوعیت نوسانات سرمایه ای یا درآمدی درخواست وثیقه محدود کردن نقل و انتقالات الزامی کردن تایید اولیه ناظرین و اعمال محدودیت برای انواع خاصی از انتقالات است. علاوه بر این اکثر نظامهای نظارتی برای عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها این الزام را ایجاد میکنند که در زمان وقوع تحت شرایط متعارف و یکسانی قرار داشته باشند با حداقل وجود آنها برای موسسه تحت نظارت زبان آور نباشد ناظرین اصلی گزارش دهی قانونی داد و ستد مالی در داخل گروه و اکسپوژرها یا افشای عمومی آنها را در بخش توضیحات صورتهای مالی الزامی مینمایند سایر ناظرین موسسات را ملزم میکنند تا به منظور امکان تجزیه و تحلیل عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها اطلاعات تلفیقی ترازنامه و درآمد را در اختیار آنها قرار دهند. -Regulated Entity. -Exposures. -At Arm's Length Terms. رویه های شرکتهای بزرگ مالی ۹ در ده گروه شرکتهای بزرگ تحت بررسی بعضی از شرکتها فقط انطباق با الزامات قانونی را تحت مراقبت قرار میدادند و در موارد دیگر نیز توجه اندکی به عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها نشان داده میشد با این وجود مدیریت این شرکتهای بزرگ اغلب به دلیل سطح آگاهی و کنترل یکسان دو طرف معامله امر نظارت را غیر ضروری میدانستند بعضی از شرکت های بزرگ نیز عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها را به این دلیل که به جای اداره شرکت از طریق اشخاص حقوقی به اداره آن از طریق خطوط تجاری توجه دارد مغایر با راهکار شرکت تلقی می کردند. ۱۰ - البته شرکت های بزرگ خاص عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها را به دقت تحت مراقبت قرار میدهند یا شرایطی مثل الزامی بودن دریافت وثیقه برای هر اکسپوژر را در مورد آنها اعمال می کنند. گروه مطالعاتی علاقمند بود به دلایل توجه بیشتر شرکتهای بزرگ به انجام عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها پی برد در بعضی از شرکتها مدیریت عملیات مالی شرکت های گروه و اکسپوژرها عاملی مهم برای حاکمیت سهامی و کنترل داخلی به شمار میرود یک شرکت بزرگ مالی و فعال در سطح بین المللی با توجه به اندازه پیچیدگی و تعداد اشخاص حقوقی زیر مجموعه آن سرمایه رادهای تامین مالی و ریسک را کنترل میکند و ساز و کارهای انتقال درآمد ابزاری را برای محدود فعالیت های غیر معمول یا افراطی اشخاص حقیقی یا حقوقی یا جلب توجه مدیریت ارشد به این موارد ارایه می کند. علت دیگر جذابیت انجام این عملیات اطمینان از حسابداری دقیق هزینه و تخصیص سود و در نتیجه کارایی سیستم نظام های انگیزشی مدیریت در این شرکت بزرگ است. با این وجود به نظر می رسد. هر دو مورد مدیریت مناسب عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها و ایجاد سیستمهای مدیریتی و ساز و کارهای گزارش دهی به مدیریت دلایلی را ارائه میکند که به رغم تفاوت قابل ملاحظه با دغدغه های ناظرین - که در بخش بعدی توضیح داده میشود - به ناظرین این امکان را میدهد تا عملیات مالی شرکت های گروه و اکسپوژرها و مدیریت آنها را تحت کنترل و بررسی قرار دهند. تجزیه و تحلیل موضوعات مربوط به نظارت شرکتهای بزرگ مالی ۱۱ - انجام عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها تنها دغدغه ناظرین نیست به این عملیات باید به عنوان ابزاری برای رسیدن به هدف نگریسته شود که برای موسسات تحت پوشش در یک شرکت بزرگ میتواند مفید یا مضر باشد. ۱۲ شرکتهای بزرگ فعالیتهای اصلی را تمرکز بخشیده و به منظور تسهیل مدیریت ریسک و نیل به کارآیی و مدیریت سرمایه و تامین وجوه به عملیات مالی در بین شرکتهای زیر مجموعه و ایجاد اکسپوژر مبادرت میکنند. ظهور شرکت های بزرگ مالی و پیچیدگی عملیات آنها به ایجاد گستره وسیعی از مبادلات و اکسپوژرهای مذکور منجر گردیده است. انواع جدید و مهم عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها شامل ابزارهای مشتقه و ترتیبات ارائه خدمات و کارمزد خدمات نشان دهنده ساختارهای سازمانی در حال تغییر و تکامل مدیریت و کنترل از طریق خطوط کاری است که مستندات آن در بیانیه مشترکی تحت عنوان چارچوبی برای اشتراک اطلاعات نظارتی منعکس گردیده است. ۱۳ اهمیت و ساختار متغیر عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها در شرکتهای بزرگ مالی چالشهای نظارتی را برای ارزیابی و کسب اطمینان از این که برای موسسات تحت پوشش با مشتریان آنها زبان آور نیستند افزایش میدهد. به طور کلی دغدغه های نظارتی زمانی به وجود می آیند که عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها موجب شوند که سرمایه با درآمد به طور نامناسبی از موسسه تحت پوشش خارج شود. عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها شرایطی را ایجاد کنند یا تحت شرایطی قرار داشته باشند که اشخاص در شرایط متعارف و یکسان بدون اعمال توصیه اجازه نیابند با یک موسسه تحت پوشش مبادلاتی داشته باشند. عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها اثر نامطلوبی بر توان بازپرداخت بدهی نقدینگی و سودآوری هر یک از موسسات داخل گروه داشته باشد. عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها برای بهره برداری از اختلافهای موجود مقررات نظارتی مورد استفاده قرار گیرند از این رو اجازه ندهند به طور کلی سرمایه با سایر الزامات مقرراتی به حدود تعیین شده نایل گردند. ۱۴ عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها میتواند به شکل ترتیبات خدماتی یا ترتیبات دریافت کارمزد برای ارائه خدمات باشد و به جای انتقالات در یک مقطع زمانی مشخص، تعهدات مستمری را نشان دهند. لازم است ناظرین و شرکتهای بزرگ ارزش این معاملات را در نظر گرفته و بررسی کنند که آیا این معاملات به قیمتهایی به غیر از قیمت بازار انجام شده با براساس شرایطی است که میتواند برای موسسه تحت پوشش یا مشتریان آن زبان آور باشد. در عین حال عملیات مالی شرکت های گروه و اکسپوژرها به سادگی با اشکال سنتی مقررات تطبیق نمی یابند برای این گونه مبادلات ناظرین عموما موسسه تحت پوشش را مسئول اداره و مراقبت از ارتباطات داخل گروه تلقی می کنند. ۱۵- توسعه و گسترش عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها و تغییر در ترکیب آن راه های بیشتری را برای سرایت (مشکلات به موسسات تحت پوشش شرکتهای بزرگ می گشاید و می تواند به طور بالقوه مراحل تصفیه موسسات تحت پوشش یک شرکت بزرگ دچار مشکل یا ورشکسته را با پیچیدگی مواجه سازد نگرانی اخیر به ویژه برای شرکتهای بزرگ مالی فعال در سطح بین المللی که در آنجا ممکن است نظامهای ورشکستگی در داخل کشور و حوزه مقرراتی تفاوت داشته باشد بسیار حائز اهمیت است. در این رابطه عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوزرها ممکن است آن قدر بزرگ باشند که به نوعی از تمرکز بخشی یا گروهی بدل شوند به نحوی که بسیاری از شرکتهای بزرگ با ناظرین نتوانند آنها را به خوبی تحت مراقبت قرار دهند. -Fee-for-Service. ۱۶ جریان منابع از یک موسسه تحت نظارت به موسسه مادری که تحت نظارت قرار ندارد با به سایر موسسات خارج از حوزه نظارت در داخل گروه از طریق خرید سهام یا دیگر ابزارهایی که منجر به خروج سرمایه از موسسه تحت پوشش میشود میتواند موجب نگرانی ویژه نظارتی باشد اگرچه تمامی این گونه نقل و انتقالات نقش سرنوشت سازی ندارند کاهشهای تدریجی سرمایه و یا وجود بدهیهای اهرمی قابل توجه - دو یا چند برابر - به ویژه در بیانیه مشترک گزارش اصول" کفایت سرمایه مورد بحث قرار گرفته است. مخاطرات مربوط به داد و ستدهای مالی داخل گروه و اکسپوژرها در رابطه با موسسات خارج از حوزه نظارت از این موضوع نیز تاثیر می پذیرند که آیا این موسسات به تنهایی با شرکت بزرگ یا با طرف های خارج از آن معاملاتی را انجام میدهند زیرا شرکتهای خارج از گروه می توانند مخاطرات جدیدی برای شرکت بزرگ ایجاد کنند. سطح نگرانی درباره عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوزرها با موسسات خارج از حوزه نظارت تحت تاثیر کارایی معیارهای قرار دارد که ناظرین برای کسب اطلاعات در مورد موسسات خارج از حوزه نظارت در اختیار دارند یا به طور مستقیم با غیر مستقیم به نحوه برخورد آنها با موسسات تحت پوشش بر می گردد. ۱۷ به منظور گسترش خط مشیهای نظارتی در جهت عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها لازم است هر یک از ناظرین بین دغدغه های نظارتی نسبت به پیشرفتهای مدیریت ریسک کنترل موثرتر سرمایه و راههای تامین مالی از یک سو و کارایی هزینه ها - که از جمله اهداف بسیاری از شرکت های بزرگی است که شرکتهای زیر مجموعه آنها عملیات مالی انجام میدهند و اکسپوژرهایی ایجاد میکنند - از سوی دیگر توازن برقرار کنند ضرورت رسیدن به یک نقطه تعادل مناسب به اهمیت درک ناظرین از نقش عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه و اکسپوژرها در هر شرکت بزرگ و لزوم کنترلهای نظارتی باز میگردد. در عین حال در نظامهای نظارتی که کنترل ها به اشکال گوناگونی از گزارش دهی تا بازرسیهای حضوری در محل انجام میشود مراقبت کارآمد ضروری است. ۱۸ طبیعت دوگانه عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها مقررات و سایر بازرسی های نظارتی در سطح بخشی در بخش مربوطه شرکتهای زیر مجموعه علت اصلی نگرانیهای ناظرین را در مورد عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها مشخص میکند سطح بازرسیهای نظارتی در مورد عملیات مالی شرکت های زیر مجموعه و اکسپوژرها تا حدی به سایر عناصر - از قبیل مقررات سرمایه، بازرسی گزارش دهی های مالی و غیره که در هر نظام نظارتی به آنها انکا میشود بستگی دارد. از آنجا که این عناصر دیگری روش های خود را در مورد عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها در سطح بخشی - در هر جا با پیوستاری از دامنه محدود تا نسبتا آزاد طراحی میکنند ولی در کلیه روشها چند عنصر کنترلی در نظر می گیرند. زمانی که نظارت یکپارچه تمامی یا بخش قابل توجهی از یک شرکت بزرگ را در بر میگیرد همان طور که در بسیاری از حوزه های قانونی معمول است نتیجه بازرسی ارائه شده به ناظر کل از طریق بررسی صورت های مالی تلفیقی با گزارش دهی قانونی عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها ممکن است برای مجاز کردن گردش نسبتا آزاد عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها کافی باشد با اتخاذ چنین روشی نباید مقررات وضع شده از سوی ناظرین بخشی نادیده گرفته شود. ۱۹ اگر نظامهای نظارتی مربوط به عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها به طور قابل توجهی با یکدیگر در تعارض باشند - این امر به ویژه هنگام حضور موسسات خارج از حیطه نظارت به وقوع می پیوندد - کارآمدی نظارت بر شرکتهای بزرگ ممکن است کاهش یابد - از این رو، یکی از عناصر تشکیل دهنده یک راه کار بخشی برای عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها درک کامل محیط نظارتی دو موسسه درون گروه و مشخصات مقررات عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها و نظارت موشکافانه در حوزه های - Continuum. اصلی قانونی است. آیا برای انجام هر یک از معاملات هر یک از موسسات درون گروه تابع حد مشخصی از مقررات و نظارت هستند یا این که محدودیتهای اندکی برای عملیات مالی شرکتهای گروه واکسپوژرها وجود دارد؟ البته ترکیب درجه مقررات در این دو محیط بر سطح و ماهیت ریسک نظارتی مرتبط با عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها تاثیر گذار خواهد بود. ۲۰ بنابراین ناظرین تمایل شدیدی به درک تصویر کلی ریسک شرکتهای بزرگ دارند تا چگونگی تاثیرگذاری عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها بر موسسه تحت پوشش را تعیین کنند. همکاری و ارتباط میان ناظرین میتواند به آنها برای رسیدن به چنین شناختی کمک کند. ۲۱ طبیعت نگرانیهای نظارتی این نکته را ضروری میسازد که موسسات تحت پوشش در داخل شرکتهای بزرگ به عنوان بخشی از سیستم گسترده تر مدیریت ریسک فرآیندی را برای اندازه گیری بررسی و مدیریت عملیات مالی شرکت های گروه و اکسپوژرها ایجاد کنند. شرکتهای بزرگ با مدیریت خوب عمدتا به دلیل اعمال کنترلهای داخلی و حاکمیت سهامی تاکید فراوانی بر مدیریت این گونه عملیات و اکسپوژرها دارند. حال آن که توجه نظارتی به عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها عموما از دغدغه های مربوط به سرایت یا تضعیف موسسه تحت پوشش نشات میگیرد چارچوبهای کنترل داخلی و حاکمیت سهامی موثر به عنوان ابزار مهم مدیریت عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه و نیز اکسپوزرها شناخته شده اند. زمانی که شرکت بزرگی کنترلهایی را بر ITES اعمال میکند احتمال دارد سیستمهای کنترل شرکت بزرگ در مورد عملیات مالی و اکسپوژرها اطلاعاتی را عرضه کند که ناظر علاقمند به دریافت آنها باشد. -۲۲ علاوه بر کنترلهای داخلی از سوی شرکتهای بزرگ و بازرسی از سوی ناظرین افشای اطلاعات برای عموم از طریق تقویت نظم بازار میتواند به مدیریت صحیح عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها کمک کند. افشای اطلاعات مربوط به این عملیات مالی و اکسپوژرها برای عموم از سوی شرکت های بزرگ می تواند دو هدف را برآورده سازد نخست ارتقای نظم بازار از این طریق که سایر دست اندرکاران بازار این محیط مقرراتی و نظارتی هر یک از موسسات (مترجم) امکان را بیابند که میان سازمانهایی که عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها را به نحو می کنند ۱۳ ترتیب عمل نمیکنند تفکیک قائل شوند در نتیجه برای ارایه راههای صحیح مدیریت ریسک به ناظرین کمک کنند از طریق افشای اطلاعات اعتبار دهندگان میتوانند بهتر متوجه شوند که تحولات سایر اشخاص حقوقی زیر مجموعه شرکت بزرگ چگونه بر مطالبات آنها نسبت به هر یک از این اشخاص تاثیر میگذارد دوم آن که افشای اطلاعات میتواند برای درک عملیات مهم مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرهای حایز اهمیت در شرکتهای بزرگ به ناظرین کمک کند. ناظرین در عین حال اغلب به این نتیجه میرسند که افشای اطلاعات تنها نقطه شروعی برای طرح پرسش ها و مباحثات بیشتر است. چنین افشاهایی میتواند هنگام رویارویی با مقامات نظارتی از بار مسئولیت شرکت های بزرگ مالی بکاهد. ۲۳ نظم بازار تنها زمانی میتواند کارآ باشد که افشای اطلاعات به موقع قابل اتکا مرتبط و کافی باشد. بر طبق بررسی انجام شده از صورتهای مالی منتشره توسط نمونه های کوچکی از شرکتهای بزرگ مالی در حال حاضر افشای اطلاعات مربوط به عملیات مالی شرکتهای گروه واکسپوزرها در حداقل خود قرار دارد و می تواند به ویژه در گزارشهای سالانه به نحو قابل توجهی افزایش یابد. البته دامنه گسترده عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها در شرکتهای بزرگ قابلیت ایجاد حجم مهمی از اطلاعات را دارا میباشد. در این رابطه اطلاعات فوری و حاوی جزییات - خارج از چرخه مالی عادی در مورد ارتباطات اصلی میان اشخاص حقوقی زیر مجموعه شرکت بزرگ مکملی موثر و سازنده برای گزارشهای سالانه یا دوره ای محسوب می گردند. علاوه بر این اطلاعات کیفی درباره مدیریت عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها کماکان برای معنی دار ساختن اطلاعات کمی ضروری است. ۱۴ اصول راهنما ۲۴ - راهکار نظارتی نسبت به عملیات مالی شرکتهای گروه واکسپوژرها در یک شرکت بزرگ لزوما تواناییهای ناظرین را برای وادار کردن موسسات مالی به کنترل این گونه عملیات مالی مساله دار یا بیش از حد مقرر و معاملات غیر متعارف با اعمال (توصیه منعکس میکند در برخی موارد ناظرین دارای اختیارات وسیعی برای نظارت بر مدیریت ریسک در کلیه قسمتهای شرکت بزرگ هستند و در بسیاری از موارد این اختیار را ندارند ولی در تمامی موارد ناظرین باید از اختیار کافی برای گردآوری و محافظت از اطلاعات برخوردار باشند تا بتوانند عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرهای حایز اهمیت را در تمامی بخشها کنترل نموده و نحوه اداره ریسکهای مرتبط با این گونه داد و ستدها را بررسی نمایند. ناظرین باید هم چنین قدرت رویارویی با عملیات مالی شرکت های گروه و اکسپوژرهای حساب سازی شده و یا ناشی از سوء استفاده را از طریق مقررات پیشگیرانه نظیر ایجاد محدودیت یا در صورت لزوم انجام اقدامات اصلاحی داشته باشند و باید تلاش کنند اختیارات لازم دیگر را نیز کسب کنند. ناظرین باید به طور مستقیم یا از طریق موسسات تحت پوشش اقداماتی را انجام دهند تا اطمینان یابند که شرکتهای بزرگ فرآیندهای کافی مدیریت ریسک شامل فرآیندهایی برای شرکت بزرگ به عنوان یک کل و فرآیندهایی برای شرکت های وابسته به آن که نسبت به آنها منابع در معرض خطر وجود دارد یا با آنها در داخل گروه داد و سند مالی انجام میشود ایجاد نموده اند. در صورت لزوم ناظرین باید معیارهای مناسبی مانند تقویت این فرآیند با کمک محدودیتهای نظارتی را - منظور کنند. ۲۵ بسیاری از دغدغه های نظارتی که از عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها پدید می آید به ویژه اثرات مربوط به مسری بودن مشکلات میتواند با اعمال خط مشیهای مطلوب کنترل داخلی در ناظرین ۱۵ دارند که شرکت های بزرگ مالی چارچوبی مناسب برای اندازه گیری مراقبت و مدیریت TIES ایجاد کنند. آنها باید توقع داشته باشند که موسسات تحت پوشش این گونه عملیات مالی را به شیوه ای تحت مراقبت و کنترل قرار دهند که یکپارچگی مالی هر یک از آنها حفظ شود. ناظرین باید به طور مستقیم با از طریق موسسات تحت پوشش اقداماتی انجام دهند تا شرکتهای بزرگ مالی خود را به کنترل های لازم برای اداره عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها تجهیز کنند مثلا زمانی که ناظر کنترل ها را کافی نمی داند یا زمانی که شواهدی دال بر حساب سازی و سوء استفاده وجود دارد باید محدودیتهای نظارتی با تدابیر دیگری را اعمال کند. ۲۶ یک فرآیند صحیح مدیریت ریسک عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها با تعیین خط مشی ها و رویه های مصوب هیات مدیره یا اشخاص ذیربط دیگر و نظارت فعال از سوی هیات مدیره و مدیریت ارشد هر یک از موسسات تحت پوشش آغاز میشود. این فرآیند باید در برگیرنده یک چارچوب واحد برای ارزیابی و مراقبت عملیات مالی حایز اهمیت باشد به نحوی که دو طرف معامله را بتوان در سطح هر یک از موسسات تحت پوشش و نیز در سطح شرکت بزرگ مورد تجزیه و تحلیل قرار داد نظامهای گزارش دهی و اطلاعات مدیریت برای رویکرد مدیریت ریسک مناسب بسیار ارزشمند هستند نهایتا باید برای کلیه ریسک ها اعم از آنها که قابل کمیسازی هستند و آنها که غیر قابل کمیسازی میباشند تدابیری اندیشیده شود. حاکمیت سهامی موسسات مالی از یک حوزه قضایی به حوزه دیگر متفاوت است در برخی کشورها هیات مدیره وظیفه عمده اگرچه غیر انحصاری نظارت بر بدنه اجرایی مدیریت ارشد هیات عامل را به عهده دارد تا مطمئن شود آنها وظیفه شان را به نحو احسن به انجام میرسانند به همین دلیل در بعضی موارد هیات مدیره به عنوان هیات نظارتی شناخته می شود. بدین مفهوم که هیات مدیره هیچگونه وظیفه اجرایی به عهده ندارد در مقایسه در بعضی کشورها، هیات مدیره وظایف بیشتری را به عهده داشته به نحوی که تنظیم چارچوب کلی مدیریت موسسه مالی را نیز متقبل می گردد. ۲۷ از آنجا که موسسات مالی بخشهای مختلف با هم ادغام میشوند و شرکت بزرگ مالی شکل می گیرد اندازه حجم و پیچیدگی بالقوه عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها میتواند افزایش یابد. ناظرین باید هنگام ارزیابی ادغامهای پیشنهادی برنامه های مدیریت را برای اداره عملیات مالی مهم و اکسپوژرها در سطح یک گروه گسترده در نظر بگیرند. ناظرین باید عملیات مالی مهم و اکسپوزرهای حایز اهمیت موسسات مالی تحت نظارت را به طور منظم مورد مراقبت قرار دهند این کار در صورت لزوم از طریق گزارش دهی ادواری با ابزارهایی انجام میشود و کمک میکند درک روشنی نسبت به منابع در معرض خطر و عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه شرکتهای بزرگ مالی بوجود آید. -۲۸ ناظرین ممکن است بتوانند بر مبنای طبیعت و حوزه سازو کارهای حاکمیت سهامی و کنترل داخلی کنترل خود را بر عملیات مالی و اکسپوزرها طراحی کنند ناظرین باید به اطلاعات دسترسی داشته باشند یا به طور منظم بر مبنای اطلاعات انفرادی و تلفیقی از عملیات مالی و اکسپوژرهایی که از حد استاندارد تعیین شده فراتر رفته است، آگاهی یابند. ۲۹- ممکن است شرکتهای بزرگی هم وجود داشته باشند که به آن دلیل که تمامی موسسات مهم تحت نظارت قرار داشته و خطوط کاری و سایر فعالیتهای آنها تابع خطوط کاری شرکتهای سهامی است نگرانیهای نظارتی نسبت به آنها اندک باشد. البته در سایر موارد به ویژه زمانی که شرکت بزرگ شامل تعداد قابل ملاحظه ای موسسات نظارت نشده است یا ساختار سازمانی بسیار متفاوت از ساختار شخصیت حقوقی خود داشته باشد، اداره صحیح ITES توسط موسسات تحت پوشش شرکت بزرگ مالی و احتمالا به وسیله خود شرکت بزرگ مالی در کل نگرانی عمده ای محسوب میشود ناظرین باید به طور دقیق حد داد و ستدهای مالی و اکسپوژرهای حایز اهمیت و نحوه مدیریت آنها را تحت مراقبت قرار دهند. ۳۰ روشهای متفاوت مقررات سرمایه و قوانین حسابداری ممکن است فرصتها را برای استفاده از اختلافات موجود بین مقررات افزایش دهد ناظرین به ویژه باید مترصد آن باشند که عملیات مالی شرکت و اکسپوژرها را در آن گروه از شرکتهای بزرگ مالی که چنین بهره برداری از تفاوتهای مقرراتی در آنها به راحتی انجام می شود، شناسایی نمایند. ۳۱ - همان طور که عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها تحول مییابند گزارش دهی مربوط به این عملیات نیز باید متحول شوند و مزایا و مخاطراتی که ممکن است ناشی از این ساختار جدید باشند. باید منظور گردد. 111 ناظرین باید افشای عملیات مالی شرکتهای گروه و منابع در معرض خطر به همگان را تشویق نمایند. ۳۲ افشای اطلاعات مربوط به عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها میتواند با ایجاد نگرش قوی نسبت به ارتباطات میان موسسات مختلف در داخل شرکت بزرگ موجب ارتقای نظم بازار گردد. افشای اطلاعات به عموم به دست اندرکاران بازار این امکان را میدهد که آن گروه از شرکتهای بزرگ که ریسک مربوط به عملیات مالی شرکتهای زیر مجموعه خود را به طور کارآمدی مدیریت می کنند مورد توجه قرار دهند و آن گروه را که به این ترتیب عمل نمیکنند منزوی نمایند و بدین ترتیب پیامهای ناظرین را مورد تاکید قرار دهند به منظور کارآمدی نظم بازار افشای اطلاعات باید به موقع قابل اتکاء مرتبط و کافی باشد با توجه به تنوع داد و سندهای ممکن بین شرکتهای زیر مجموعه شرکت بزرگ افشای اطلاعات به عموم نباید صرفا به برجسته کردن حجم عملیات مالی شرکتهای گروه بسنده نماید، بلکه باید کمک کند که خواننده صورتهای مالی شناخت بهتری نسبت به عملیات شرکت بزرگ پیدا کند. بدون تردید این امر به مفهوم ارتقای شفافیت از طریق گسترش اطلاعات کیفی مثل حوزه فعالیت اهمیت و مدیریت عملیات شرکتهای زیر مجموعه شرکت بزرگ و همچنین اطلاعات کمی است علاوه بر این افشای اطلاعات می تواند موجب تسهیل مراقبت نظارتی و ارزیابی ریسک گردد و ناظرین را به سوی کند و کاو مسایل مهم تر هدایت کند. ۳۳ هدف این نیست که افشای عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها به ترتیبی انجام شود که اطلاعات اختصاصی افشا شود یا با افشای اطلاعات مشتریان به طور غیر منطقی حریم خصوصی آنها مورد تعرض قرار گیرد. ناظرین باید به طور تنگاتنگ با یکدیگر در ارتباط باشند تا به دغدغه های یکدیگر پیبرند و در صورتی که مناسب تشخیص دهند، نسبت به هماهنگی هرگونه اقدام نظارتی در مورد عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها اقدام نمایند. ۳۴- شناخت بهتر روشهای نظارتی مرتبط با عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها و منطق آنها، ارزیابی گسترده مشکلاتی را که شرکت بزرگ ممکن است در نتیجه انجام این گونه عملیات با آن مواجه گردد، ساده تر می سازد. بنابراین بهره برداری مشترک از اطلاعات و برقراری ارتباط میان ناظرین از اهمیت به سزایی برخوردار است. دغدغه های نظارتی ناشی از تقابل حوزه های قضایی با عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپورها میتواند از طریق ارتباطات بین ناظرین کاسته شود. ۳۵ به طور کلی راه های روان سازی تبادل اطلاعات میان بخشها ایجاد شده است. بیانیه مجمع مشترک، اصولی را برای اشتراک اطلاعات در میان بخشها در استادی تحت عنوان اصول مربوط به گزارش اشترک اطلاعات نظارتی و گزارش هماهنگ کننده تعیین کرده است. این استاد همراه با سایر مجموعه بیانیه مجمع مشترک کمیته نظارت بر بانکداری بال سازمان بین المللی کمیسیونهای اوراق بهادار و اتحادیه بین المللی ناظرین بیمه در دسامبر سال ۱۹۹۹ در بال سوئیس صادر گردیده است. (مترجم) اسناد مجمع مشترک اصول و تکنیکهایی را به منظور کمک به ناظرین برای ایجاد ارتباط نزدیک تر و موثرتر با یکدیگر در امر نظارت شرکتهای بزرگ مالی ارائه می کند. ۳۶ یکی از ملاحظات اساسی تاثیر گذار بر رویکرد نظارتی مقررات عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها ساختار قانونی شرکت بزرگ و چارچوب حقوقی هر حوزه قضایی و کشوری است که شرکت بزرگ در آن فعالیت دارد. در سناریوی های وخیم تر شدن وضیعت مالی نظامهای تصفیه و ورشکستگی هر یک از اشخاص حقوقی تعیین خواهند کرد. که در چه مقطعی موسسه تحت نظارت در معرض خطر قرار دارد و به مرحله تصفیه و ورشکستگی میرسد. ناظرین باید بدانند که تفاوتهایی در نظام های ورشکستگی و تصفیه وجود دارد و آنها باید بتوانند تاثیر چنین نظام هایی را بر موسسات تحت پوشش زیر مجموعه شرکت بزرگ دچار مشکل پیش بینی کنند و در صورت لزوم و جایی که امکان دارد با سایر ناظرین هماهنگی نمایند. ناظرین باید به نحو موثر و مناسبی با آن بخش از عملیات مالی و اکسپوژرهای حایز اهمیت شرکتهای گروه که به نظر می رسد به طور مستقیم و یا از طریق یک اثرگذاری کلی و سرنوشت ساز تاثیر تعیین کننده ای بر موسسات تحت پوشش دارد برخورد نمایند. ۳۷ بیشتر نظام های نظارتی برای پیشگیری از عملیات مالی و اکسپوزرهای حایز اهمیت طراحی می شوند. چنان که معاملات ممنوعه ای انجام شوند با شرکت بزرگ عالی از طریق انجام عملیات مالی توسط شرکت های زیر مجموعه خود در معرض نوعی خطر قرار گیرد به طوری که ثبات مالی آن تحت تاثیر قرار گیرد ناظرین باید اقدامات مناسبی را در رابطه با موسسات تحت پوشش انجام دهند مثالهایی برای اقدامات نظارتی الزام به بی اعتبار اعلام کردن معاملات ممنوعه یا متوقف کردن انجام آن که افزایش عملیات مالی شرکتهای گروه و اکسپوژرها را تعدیل نموده و یا تابع اقدامات احتیاطی دیگر مینماید - میباشد ناظرین در مواردی که فاقد اقتدار شرکتهای گروه و اکسپوژرها هستند ممکن است مجبور به استفاده از محرک های اخلاقی گردند. زمانی که عملیات مالی و اکسپوژرها در تمامی موسسات تحت پوشش شرکت انجام میشود همکاری میان ناظرین مربوطه و همچنین ناظر اصلی بسیار مهم است. ۱ در این سند عبارت ناظر اصلی عموما به ناظر موسسه تحت نظارت مادر که نقش عمده ای مثلا بر حسب دارایی های تر از نامه درآمدها یا الزامات توانایی پرداخت بدهی را در شرکت بزرگ بر عهده دارد اطلاق میشود گزارش نظارت بر شرکت های بزرگ، توسط مجمع مشترک کمیته نظارت بر بانکداری بال
نامشخص
شماره: مب٫ ۲۲۵۱ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۱٫۱۸ بسمه تعالی انقلاب اسلامی بیانگر عینی ارزشهای عاشور است. جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای تجاری و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. با سلام پیرو بخشنامه شماره مب ۱۹۴۴ مورخ ۱۳۸۴٫۱۰٫۶ این اداره در رابطه با حذف پاراگراف پایانی بخشنامه شماره تب ۲۲۶۸ مورخ ۱۳۷۴٫۵٫۳ اداره نظارت بر بانکها و در پاسخ به سوالات برخی بانکها در خصوص شرایط و مکانیزم اجرایی اعطای تسهیلات برای خرید مسکن بدینوسیله به استحضار میرساند همانگونه که در بخشنامه شماره مب ٫ ۱۹۴۴ نیز تاکید گردیده است آن بانک میتواند بابت خرید واحدهای مسکونی ساخته شده از طریق فروش اقساطی و یا اجاره به شرط تملیک به متقاضیان تسهیلات اعطاء نماید. اضافه می نماید که متقاضیان خرید مسکن جهت برخورداری از تسهیلات موصوف لزوما نیاز به افتتاح حساب برنامه ای و یا سپرده گذاری نخواهند داشت. آب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳-۳۸۳۱
نامشخص
شماره: مب ٫ ۲۲۴۹ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۱٫۱۸ بسمه تعالی انقلاب اسلامی بیانگر عینی ارزشهای عاشور است.» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی و پست بانک ارسال گردید با سلام احتراما در راستای سفر ریاست جمهور محترم به استان سیستان و بلوچستان و با اشاره به جلسه مورخ ۸۴٫۹٫۱۵ در محل نهاد ریاست جمهوری بند ۴ صورتجلسه پیوست و با عنایت به وضعیت استان و محرومیت موجود در آن بدینوسیله توصیه میشود برای تشویق سرمایه گذاری بخش خصوصی در استان طبق قانون حداقل ممکن نرخ آورده محاسبه و اعمال گردد. خواهشمند است مراتب را به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ فرمایید. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی حمید تهرانفر فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴
نامشخص
شماره مب ٫ ۲۱۳۲ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۱٫۵ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی غیر دولتی شرکت دولتی پست بانک و موسسه اعتباری توسعه و مدیر عامل سازمان حسابرسی ارسال گردید. احتراما همانگونه که استحضار دارند از جمله موضوعاتی که طی سالیان اخیر در کانون توجه صاحب نظران سازمانی مدیران مالکان بازرسان و افراد ذینفع در موسسات قرار گرفته مقوله .می باشد Corporate Governance" حاکمیت سهامی» یا اگرچه این موضوع پدیده تازه ای نیست لیکن صاحبنظران علل ناکامی و ورشکستگی برخی سازمانها و شرکتهای بزرگ را در طی سالیان اخیر ناشی از عدم استقرار نظام توانمندی از حاکمیت سهامی در موسسات مذکور دانسته اند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) حاکمیت سهامی را بدین گونه تعریف نموده است: مجموعه روابطی که میان مدیریت هیات مدیره سهامداران و دیگر اشخاص ذینفع یک شرکت وجود دارد. همچنین حاکمیت سهامی تعیین کننده ساختاری است که توسط آن اهداف شرکت تدوین و ابزار دستیابی به این اهداف و نظارت بر عملکرد مشخص میشود. در تعریفی دیگر از حاکمیت سهامی به عنوان ساختار و وظیفه یک شرکت در رابطه با ذینفعان به طور عام و سهامداران آن به طور خاص یاد شده است. نظر به اهمیت این موضوع مقاله پیوست که ترجمه یکی دیگر از اسناد منتشره از سوی کمیته نظارت بانکی بال تحت عنوان بهبود حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی (سپتامبر (۱۹۹۹) می باشد ارسال میگردد. این سند مشتمل بر پیشنهاداتی است که عمل به آنها می تواند کیفیت حاکمیت سهامی را در کلیه واحدهای سازمانی به خصوص موسسات بانکی بهبود بخشد. لازم به ذکر است ترجمه برخی از استاد کمیته نظارت بر بانکداری بال در سایت بانک مرکزی ج.ا.ا به آدرس WWW.CBI.IR بخش نظارت بر امور بانک ها قرار گرفته است.. با امید به آنکه انتشار و توزیع آثاری از این قبیل به بسط و تعمیق دانش بانکداری در نظام بانکی کشور بیانجامد خواهشمند است دستور فرمایند این نوشتار جهت مطالعه و بهره برداریهای لازم در اختیار واحدهای ذیربط قرار گیرد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۱۶ رونوشت: جناب آقای معتمدی مدیر کل محترم نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری جهت استحضار به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای ناصر کریمی مدیر محترم اداره نظارت بر بانکها به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای حمیدزاده مدیر محترم اداره نظارت بر موقعیت مالی بانکها به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای درویشی مدیر محترم اداره نظارت بر صندوقهای قرض الحسنه و صرافیها. به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار جناب آقای دکتر احمد مجتهد رئیس محترم پژوهشکده پولی و بانکی به انضمام یک نسخه تصویر گزارش جهت استحضار سرکار خانم لطفی رئیس محترم کتابخانه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی بهبود حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی از انتشارات کمیته نظارت بر بانکداری بانک تسویه بین المللی (سپتامبر (۱۹۹۹) ترجمه عبدالمهدی ارجمند نژاد گروه مطالعاتی بانکی و اعتباری مردادماه ۱۳۸۴ مب فهرست مطالب عنوان پیشگفتار مترجم بهبود حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی مقدمه حاکمیت سهامی در بانک شیوه های موثر حاکمیت سهامی حصول اطمینان از وجود یک محیط حمایتی برای استقرار حاکمیت سهامی موثر ۲۲ نقش ناظران بانکی فهرست منابع «بسمه تعالی» پیشگفتار کزین برتر اندیشه برنگذرد خداوند روزی ده رهنمای از جمله موضوعاتی که در طی سالیان اخیر در کانون توجه صاحب نظران سازمانی مدیران مالکان بازرسان و افراد ذینفع در موسسات قرار گرفته؛ مقوله حاکمیت ۱ سهامی است. این موضوع پدیده تازه ای نیست که مولود سالهای اخیر باشد بلکه حیاتی به بلندای قدمت زندگی اجتماعی بشر و تشکیل نهادهای رسمی و غیر رسمی از خانواده و قبیله و طایفه گرفته تا حکومتهای محلی و منطقه ای و حتی دیوانهای بزرگ کشوری و لشکری همچون امپراطوریهای بزرگ ایران و چین و روم باستان دارد. به عبارت دیگر در حاکمیت سهامی با نگاهی جدید به مقوله قدیمی سازمان و مدیریت نگریسته می شود. مقوله ای که همواره قرین تمدنهای مختلف بشری و فعالیتهای متداول و متنوع آنها از جمله تجارت و بازرگانی بوده است. شاید آنچه که موجب شد در دهه اخیر موضوع حاکمیت سهامی در کانون توجه همگان قرار گیرد ورشکستگی و تجارب تلخ و گزنده ای بود که دامن برخی از سازمانها ۱ برای واژه لاتین Corporate Governance معادلهای متعددی در زبان فارسی اختیار شده است که حاکمیت سهامی حاکمیت شرکتی و نظام راهبری از جمله آنها می باشند. اگرچه رسایی هر یک از این عبارات محل بحث و تامل است لیکن در این مقاله از واژه حاکمیت سهامی برای این منظور استفاده شده است. و شرکتهای بسیار بزرگی را گرفت که آوازه ای جهانی داشتند. "Enron" "Citibank" "Xerox" "worldcom" سازمانهایی همچون در ایالات "Tyco" و "Merck" "Bristol Myers" "KPMG"."Gateway" متحده آمریکا: "Akai" و "Bank of China" در جمهوری خلق چین Daewoo" و ..... در سوئیس و Swiss air در کره جنوبی و SK Group" در واقع طرح موضوع حاکمیت سهامی در دهه اخیر محصول مطالعاتی است که کلیه دست اندرکاران و صاحب نظران مباحث سازمانی در بررسی علل ناکامی شرکتهای بزرگ در خلال سالهای مزبور داشته اند. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) ، حاکمیت سهامی را بدین گونه تعریف نموده است: مجموعه روابطی که میان مدیریت هیات مدیره سهامداران و دیگر اشخاص ذینفع یک شرکت وجود دارد. همچنین حاکمیت سهامی تعیین کننده ساختاری است که توسط آن اهداف شرکت تدوین و ابزار دستیابی به این اهداف و نظارت بر عملکرد مشخص میشود. حاکمیت سهامی خوب میبایست مشوقهای مناسبی را برای هیات مدیره و مدیریت فراهم آورد تا آنها به پیگیری اهدافی بپردازند که در راستای منافع شرکت و سهامداران آن بوده؛ نظارت موثری را ممکن سازد. از این رهگذر شرکتها تشویق میشوند از منابع به شیوه ای کاراتر استفاده نمایند. در تعریفی دیگر از حاکمیت سهامی به عنوان ساختار و وظیفه یک شرکت در رابطه با ذینفعان به طور عام و سهامداران آن به طور خاص یاد شده است ۳ ۲۰۰۴ ,BANKS). در واحدهای بانکی حاکمیت سهامی را شیوه اداره امور تجاری آنها دانسته اند. این امر شامل تدوین اهداف و ترسیم وضعیت ریسک یک بانک؛ اولویت بندی فعالیتها و رفتارهای شرکت به - Organization for Economic Cooperation and Development = OECD این امید که مدیریت به گونه ای مطمئن و موثر عمل کند و نیز اداره عملیات روزانه در چارچوب وضعیت ریسک واحد و به طور همزمان حفاظت از منافع سپرده گذاران و سایر افراد ذینفع است. به عبارت دیگر مجموعه روابطی که بین مدیریت هیات مدیره سهامداران و ذینفعان دیگر یک بانک وجود دارد (۳۲-۲۰۰۳۰۳۱ Greuning, et al) حاکمیت سهامی توانمند در پی آن است که با چیدمان صحیح روابط و مناسبات در ساختار قدرت و تبیین دقیق اختیارات و مسئولیتها در سازمان منابع را به گونه ای کارا به کار گیرد اهداف را به شیوه ای اثربخش محقق سازد و از همه مهم تر؛ منافع افراد ذینفع را به بهترین شکل ممکن تامین نماید. در حاکمیت سهامی آمیزه ای از مباحث مدیریتی گوناگون به بحث گذاشته میشود. از حمله از دیدگاه نظری حاکمیت سهامی با رویکردی عقلانی - اقتضایی به مقوله سازمان می نکرد. بهبود حاکمیت سهامی مستلزم ایجاد بهبود در کلیه وظایف مدیریت یعنی برنامه ریزی سازماندهی رهبری و کنترل به خصوص مورد اخیر است. حاکمیت سهامی علاوه بر کارایی بر اثر بخشی هم تاکید داشته و با رویکردهای تیل به هدف ، عوامل استراتژیک و تا حدودی رویکرد سیستمی (رابینز ۱۳۷۸، ۵۴۶۶) در صدد سنجش اثر بخشی سازمان است. در طراحی سازمان حاکمیت سهامی بر عوامل اثر گذار بر ساختار سازمانی یعنی استراتژی اندازه سازمان فناوری روابط قدرت - کنترل و محیط بخصوص مورد اخیر تاکید دارد. -Rational-Contingency Perspective. -Goal-Attainment Approach. - Strategic Constituencies Approach. ۴- System Approach. حاکمیت سهامی از دانشهای نوین و اثرگذار بر سازمان همچون مهندسی مجدد بهبود سازمانی مدیریت کیفیت جامع یا فراگیر مدیریت منابع انسانی و فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی ... بهره می گیرد. مجموعه مباحث فوق نشان میدهد که حاکمیت سهامی فرایندی جامع است که ریشه در تمامی ابعاد و جوانب سازمان دارد و بهبود آن مستلزم برخورداری از بینشی عمیق راجع به مباحث نظری و عملی سازمان و مدیریت است. در حاکمیت سهامی علاوه بر طرح مباحث نظری در زمینه سازمان تاکید فراوانی بر تدوین و حفظ ارزشهای عالی اخلاقی و حرفه ای در محیط کار می شود. تجویز این راه کارهای ارزشی با این هدف صورت میگیرد که فرآیند کنترل و صیانت از منافع کلیه افراد ذینفع در گفتار و کردار تمامی کارکنان - از اعضای هیات مدیره و مدیریت ارشد تا کارکنان جزء یک سازمان - نهادینه شود. بدیهی است اتخاذ روشهای عملی در این زمینه در چارچوب نظام ارزشی جوامع صورت می پذیرد. مقاله ای که در پیش رو دارید ترجمه یکی از اسناد مهم منتشره از سوی کمیته نظارت بانکی بال است که تحت عنوان بهبود حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی در سپتامبر سال ۱۹۹۹ میلادی انتشار یافته است. این سند مشورتی مشتمل بر پیشنهاداتی است که عمل به آنها میتواند کیفیت حاکمیت سهامی را در کلیه واحدهای سازمانی به خصوص موسسات بانکی بهبود بخشد. -Reengineering. -Organizational Development = OD - Total Quality Management - TQM -Enhancing Corporate Governance for Banking Organizations, Basel Committee on Banking Supervision, September ۱۹۹۹ ه لازم به ذکر است که ترجمه بند و این اثر از ترجمه متن مشابه آن در اصول ۲۵ گانه برای نظارت بانکی موثر - به دلیل شرح کامل تر موضوع - آورده شده است. امید است مطالعه این اثر در خاطر کلیه صاحب نظران و اهل فن مقبول افتاده با نکته سنجی و دقت نظر خاص خود نواقص و نارساییهای آن را متذکر شوند. انشاء ....... عبدالمهدی ارجمند نژاد تیرماه ۱۳۸۴ بهبود حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی ۱- مقدمه -۱ اخیرا در کشورهای مختلف و در عرصه بین المللی توجه زیادی به مبحث حاکمیت سهامی شده است به طور خاص سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) اقدام به انتشار مجموعه ای از استانداردها و رهنمودهای حاکمیت سهامی نموده است تا به دولتهای مختلف کمک کند چارچوب حقوقی سازمانی و نظارتی خود در رابطه با حاکمیت سهامی در کشورهایشان را ارزیابی و بهبود بخشیده؛ رهنمود و پیشنهاداتی را برای بورس اوراق بهادار، سرمایه گذاران شرکتها و دیگر اشخاصی که در فرآیند توسعه حاکمیت سهامی مناسب اثر گذار هستند، فراهم آورند. کمیته نظارت بانکی بال به عنوان بخشی از تلاشهای مستمری که در بررسی مباحث نظارتی به عمل می آورد در کسب تجارب جمعی اعضای خود و ناظران دیگر فعال بوده و از این تجارب در انتشار رهنمودهای نظارتی استفاده مینماید ۱ مقاله اصول سازمان همکاری و توسعه اقتصادی برای حاکمیت سهامی (۲۱) ژوئن سال ۱۹۹۹ میلادی) ملاحظه شود. متشکل از The Basel Committee on Banking Supervision کمیته نظارت بانکی بال کارشناسان ارشد نظارت بانکی است که در سال ۱۹۷۵ توسط روسای کل بانکهای مرکزی کشورهای گروه ۱۰ پایه گذاری شد. این کمیته از کارشناسان ارشد مراجع نظارت بر بانکها و بانکهای مرکزی کشورهای بلژیک کانادا ،فرانسه آلمان ایتالیا ژاپن لوکزامبورگ هلند سوئد سوئیس انگلستان و ایالات متحده تشکیل شده است. به طور معمول اجلاسهای این کمیته در بانک تسویه حسابهای بین المللی در شهر بال سوئیس - مقر دبیرخانه دائمی این کمیته - برگزار می شود. تا بدینوسیله شیوه های مطمئن و موثر را در بانکداری ترویج دهد. هدف کمیته بال از انتشار این نوشتار تاکید مجدد بر اهمیت اصول تدوین شده از سوی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی توجه دادن به مباحث حاکمیت سهامی که در مقالات قبلی کمیته به آنها پرداخته شده است و نیز ارائه برخی از مباحث جدید پیرامون حاکمیت سهامی است که می بایست مورد توجه بانکها و ناظران آنها قرار گیرد. در صورت عدم استقرار حاکمیت سهامی به شکلی موثر نظارت بانکی نمی تواند به خوبی عمل نماید از این رو ناظران بانکی علاقه وافری به حصول اطمینان از استقرار حاکمیت سهامی موثر در هر واحد بانکی دارند تجارب نظارتی بر ضرورت برخورداری هر بانک از سطوح مناسب مسئولیت پذیری بازبینی و تطبیق تاکید می نمایند. ایجاد حاکمیت سهامی به شیوه ای روشن و موثر کار ناظران را بی نهایت آسان تر می کند. حاکمیت سهامی موثر میتواند رابطه همکاری جمعی بین مدیریت بانک و ناظران را بهبود بخشد. مقالاتی که اخیرا از سوی کمیته بال در رابطه با شیوه های موثر انتشار یافته است. همگی بر نیاز بانکها به تدوین استراتژی برای عملیات خود و ایجاد مسئولیت برای اجرای این استراتژیها تاکید مینمایند به علاوه شفافیت اطلاعاتی که مربوط به شرایط تصمیمات و اقدامات موجود هستند بخشی جدایی ناپذیر از مقوله پاسخگویی را تشکیل میدهند تا بر اساس آن بتوان با ارائه اطلاعات کافی به فعالان بازار زمینه قضاوت آنان در مورد مدیریت یک بانک را فراهم آورد. این نوشتار به ساختار مدیریت متشکل از هیات مدیره و مدیریت ارشد اشاره دارد. کمیته از این امر آگاهی دارد که تفاوتهای مهمی بین چارچوب تقنینی و نظارتی کشورها در خصوص وظایف هیات مدیره و مدیریت ارشد وجود دارد. در برخی کشورها وظیفه نظارت بر مجموعه اجرایی - اگرچه نه به طور کامل - بر عهده هیات مدیره است تا بدین وسیله مطمئن شوند که مجموعه مزبور، وظایف خود را انجام میدهد به همین دلیل در برخی موارد از آن به عنوان هیات نظارت یاد میکنند. این امر بدین معنا است که هیات مذکور دارای وظایف اجرایی نمی باشد. برعکس در کشورهای دیگر این هیات از صلاحیت بیشتری برخوردار است بدین صورت که چارچوب کلی مدیریت بانک را تعیین می نماید. به دلیل وجود این تفاوتها در این نوشتار واژه های هیات مدیره و مدیریت ارشد نه برای شناخت واحدهای قانونی بلکه برای نامگذاری دو حوزه تصمیم گیری در درون بانک به کار میرود در این مقاله وجود چنین رویکردهایی نسبت به هیات مدیره و مدیریت ارشد گاهی اوقات به ساختارهای حاکمیت سهامی نسبت داده شده است. کمیته بال به این امید اقدام به انتشار این مقاله برای استفاده مراجع نظارتی دنیا نموده است که این نوشتار بتواند مقبولیت روشهای موثر حاکمیت سهامی را در بین واحدهای بانکی کشورها افزایش داده و از این رهگذر به ناظران بانکی در این کشورها یاری رساند با عنایت به وجود رویکردهای متفاوت ساختاری نسبت به مقوله حاکمیت سهامی در میان کشورها این نوشتار به تشویق شیوه هایی می پردازد که توان تقویت حاکمیت سهامی در ساختارهای متفاوت را دارا هستند. حاکمیت سهامی در بانک بنا به تعریف مقاله سازمان همکاری و توسعه اقتصادی حاکیمت سهامی شامل مجموعه روابطی است که میان مدیریت هیات مدیره سهامداران و دیگر اشخاص ذینفع یک شرکت وجود دارد همچنین حاکمیت سهامی تعیین کننده ساختاری است که توسط آن اهداف شرکت تدوین و ابزار دستیابی به این اهداف و نظارت بر عملکرد مشخص میشود. حاکمیت سهامی خوب میبایست مشوقهای مناسبی را برای هیات مدیره و مدیریت فراهم آورد تا آنها به پیگیری اهدافی بپردازند که در راستای منافع شرکت و سهامداران آن بوده؛ نظارت موثری را ممکن سازد از این رهگذر شرکتها تشویق میشوند از منابع به شیوه ای کاراتر استفاده نمایند. بانکها بخش مهمی از اقتصاد هر کشوری هستند. آنها منابع مالی را برای موسسات تجاری فراهم آورده خدمات مالی مورد نیاز را در اختیار بخش وسیعی از مردم قرار داده و دسترسی به سیستمهای پرداخت را ممکن می سازند. به علاوه از برخی بانکها انتظار میرود در شرایط نامساعد بازار تامین کننده اعتبار و نقدینگی باشند. این واقعیت که در تمامی دنیا بانکداری صنعتی است که به شدت تحت نظارت بوده و بانکها به شبکه های امن دولتی دسترسی دارند بر اهمیت نقش بانکها در اقتصاد کشورها تاکید دارد. بنابراین برخورداری بانکها از حاکمیت سهامی توانمند اهمیتی حیاتی می یابد. از دیدگاه صنعت بانکداری حاکمیت سهامی در برگیرنده شیوه ای است که در آن اداره امور تجاری و کاری یکایک موسسات به وسیله هیات مدیره و مدیریت ارشد آنها به اجرا در می آید. این امر از طریق تاثیرگذاری بر روشهایی است که بانکها، اقدامات ذیل را انجام می دهند اهداف شرکت از جمله ایجاد بازده اقتصادی برای مالکان را تعیین می کنند. امور تجاری روزانه را اداره میکنند. منافع گروههای ذینفع شناخته شده را مدنظر قرار میدهند. با این امید که بانکها - در انطباق با قوانین و مقررات قابل اجرا - به شیوه ای مطمئن و موثر عمل خواهند کرد فعالیتها و رفتارهای شرکتی را منظم می نمایند. از منافع سپرده گذاران محافظت میکنند. ۱۰ کمیته بال اخیرا اقدام به انتشار چندین مقاله با موضوعات ویژه ای نموده است که اهمیت حاکمیت سهامی را مورد تاکید قرار داده اند. این مقالات شامل "اصولی برای مدیریت ریسک نرخ بهره سپتامبر (۱۹۹۷) چارچوبی برای سیستمهای کنترل داخلی در واحدهای بانکی سپتامبر ۱۹۹۸ بهبود شفافیت در بانک سپتامبر ۱۹۹۸ و اصولی برای مدیریت ریسک اعتباری که در ماه ژولای سال ۱۹۹۹ به عنوان یک سند مشورتی انتشار یافت می شود. در این مقالات تاکید میشود استراتژیها و فنون ضروری برای ایجاد حاکمیت سهامی موثر شامل موارد ذیل میشوند ارزشهای شرکت ضوابط اخلاقی و دیگر معیارهای رفتار مناسب و نیز سیستم مورد استفاده برای اطمینان از انطباق با آنها یک استراتژی شرکتی که به روشنی بیان شده باشد و با آن بتوان میزان موفقیت کلی موسسه و تلاش افراد را اندازه گیری نمود. تخصیص آشکار مسئولیتها و اختیارات تصمیم گیری که شامل سلسله مراتبی از توافقات مورد نیاز از کارکنان تا هیات مدیره میشود. اشخاص ذینفع شامل کارکنان مشتریان عرضه کنندگان و جامعه میباشد به دلیل نقش منحصر به فرد بانکها در اقتصاد ملی اقتصاد محلی و نیز سیستمهای مالی ناظران بانکی و دولتها نیز جزء ذینفعان محسوب می شوند. استقرار سازوکاری برای تعامل و همکاری بین هیات مدیره مدیریت ارشد و حسابرسان نظامهای توانمند کنترل داخلی شامل بخشهای حسابرسی داخلی و خارجی حوزه های مدیریت ریسکی که مستقل از محورهای کاری است و انجام بازبینی ها و تطبیق های دیگر نظارت ویژه بر مقدار منابع در معرض ریسک در مواقعی که احتمال دارد تضاد منافع شدید باشد. این امر شامل روابط کاری با وام گیرندگان آشنا سهامداران عمده مدیریت ارشد یا تصمیم گیرندگان اصلی به عنوان مثال معامله گران) است. در نظر گرفتن مشوقهای مالی و مدیریتی برای عملکرد مناسب مدیریت ارشد مدیریت و کارکنان واحدهای کاری که میتواند در قالب جبران خدمات کارکنان ترفیع و سایر مشوقها ارائه شود. وجود جریانهای مناسبی از اطلاعات هم در درون واحد و هم برای عامه مردم ۱۱ این واقعیت که در کشورهای مختلف نظامهای متفاوتی از حاکمیت سهامی وجود دارند بیانگر این موضوع است که هیچ راه حل واحدی برای پاسخگویی به مباحث ساختاری در سطح جهانی وجود ندارد و در این زمینه نیازی به انطباق قوانین کشورها با یکدیگر نیست با پذیرش این موضوع میتوان صرف نظر از شکل مورد استفاده از سوی واحد بانکی حاکمیت موثری را اعمال نمود برای حصول اطمینان از انجام بازبینی و تطبیق های مناسب چهار شیوه مهم نظارتی وجود دارد که ساختار سازمانی هر بانکی می بایست مشتمل بر آنها باشد (۱) اعمال نظارت به وسیله هیات مدیره یا هیات نظارت -Traders. (۲) نظارت به وسیله افرادی که نقشی در اداره روزانه حوزه های مختلف کاری ندارند؛ (۳) نظارت مستقیم توسط خود واحدهای کاری (۴) بخشهای مستقل حسابرسی و مدیریت ریسک به علاوه این موضوع اهمیت دارد که کارکنان کلیدی دارای صلاحیت و شایستگی لازم برای مشاغل خود باشند. مالکیت دولتی یک بانک توان ایجاد تغییر در استراتژیها و اهداف بانک و نیز ساختار درونی مدیریت را دارد در نتیجه اصول کلی حاکمیت سهامی موثر برای بانکهای دولتی نیز سودمند است. شیوه های موثر حاکمیت سهامی ۱۲ همانگونه که در بالا اشاره شد ناظران بانکی علاقه وافری به تعیین این موضوع دارند که بانکها دارای حاکمیت سهامی موثری باشند مبحث بعدی به تجارب نظارتی مربوط به مشکلات حاکمیت سهامی در واحدهای بانکی می پردازد و برای دوری از این مشکلات روشهای مختلفی را پیشنهاد میکند که می توانند موثر واقع شوند. این شیوه ها را باید عوامل اصلی از هر فرآیند حاکمیت سهامی دانست. ایجاد اهداف استراتژیک و مجموعه ای از ارزشهای شرکتی که به سراسر واحد بانکی ابلاغ شده است. ۱۳ به هنگام نبود اهداف استراتژیک یا ارزشهای راهنما در شرکت انجام فعالیتهای یک سازمان امری مشکل است. بنابراین لازم است هیات مدیره به تدوین استراتژیهایی بپردازد که به فعالیتهای مستمر بانک جهت میدهد. همچنین هیات مدیره میبایست در ایجاد فضای لازم در راس سازمان و تصویب ارزشهای شرکتی برای خود مدیریت ارشد و دیگر کارکنان پیشقدم شود. لازم است ارزشها بر ضرورت طرح به موقع و صریح مشکلات تاکید نمایند. به خصوص این موضوع اهمیت دارد که ارزشها مانع از فساد و ارتشا در فعالیتهای شرکت - هم در مبادلات داخلی و هم در معاملات خارجی - شود. ۱۴ - لازم است هیات مدیره اطمینان یابد مدیریت ارشد مجری سیاستهایی است که از فعالیتها یا روابطی که کیفیت حاکمیت سهامی را کاهش می دهند جلوگیری یا آنها را به شدت محدود میسازند. مواردی همچون تضاد منافع اعطای وام به کارکنان ارشد کارمندان و نیز سایر اشکال داد و ستد با خودیها به عنوان مثال اعطای وامهای داخلی باید بر اساس شرایط بازار بوده به تعداد خاصی از وامها محدود شود لازم است گزارشهای مربوط به اعطای وامهای درون سازمانی، جهت بازرسی در اختیار هیات مدیره و حسابرسان داخلی و خارجی قرار گیرد اعمال رفتارهای تبعیض آمیز در مورد وابستگان و دیگر اشخاص مورد نظر به عنوان مثال اعطای وام با شرایط بسیار مطلوب پوشش زیانهای تجاری کارمزدهای استثنایی لازم است فرایندهایی ایجاد شود تا هیات مدیره بتواند به کمک آنها میزان انطباق سازمان با خط مشیهای مزبور را زیر نظر داشته اطمینان یابد انحرافات به سطح مناسبی از مدیریت گزارش میشود. ایجاد و اعمال خط مشی هایی روشن برای پذیرش مسئولیت و پاسخگویی در سراسر سازمان ۱۵ هیات مدیره های کارآمد اختیارات و مسئولیتهای کلیدی را برای خود و مدیریت ارشد به طور واضح تعریف مینمایند. همچنین باور آنها بر این است که عدم وجود حوزه های مشخص پاسخگویی یا وجود رویه هایی مبهم و چندگانه برای مسئولیتها، ممکن است از طریق ارائه واکنشهای کند یا ضعیف به تشدید مشکلات بیانجامد. مدیریت ارشد عهده دار ایجاد سلسه مراتبی از مسئولیتها برای کارکنان است لیکن آنها باید این واقعیت را به ذهن بسیارند که نهایتا آنها مسئول عملکرد بانک در برابر هیات مدیره هستند. -Insider Lending. حصول اطمینان از این که اعضای هیأت مدیره شرایط مورد نیاز پست خود را دارا هستند از نقش خود در رابطه با حاکمیت سهامی درک روشنی دارند و تحت نفوذ مدیریت یا ارتباطات بیرونی قرار ندارند. ۱۶ - مسئولیت نهایی سلامت مالی و عملیاتی بانک بر دوش هیات مدیره است. برای قضاوت پیرامون عملکرد مدیریت لازم است اطلاعات کافی و به موقعی در اختیار هیات مدیره قرار گیرد. باید تعداد موثری از اعضای هیات مدیره بتوانند نقطه نظرات خود را مستقل از دیدگاههای مدیریت سهامداران عمده یا دولتها اعمال نمایند. اگر هیات مدیره بانک شامل مدیران شایسته ای باشد که در اداره امور بانک دخالتی ندارند یا چنانچه بانک دارای هیاتهای نظارتی یا حسابرسی مستقل از مجموعه مدیریت آن باشد میتوان استقلال و بی طرفی را بهبود بخشید. علاوه بر این چنین اعضایی میتوانند دیدگاههای جدیدی را از زمینه های شغلی دیگر با خود به ارمغان آورند دیدگاههایی که ممکن است جهت گیریهای استراتژیک مدیریت از جمله نگرش به شرایط محلی را بهبود بخشد همچنین به هنگام وارد آمدن فشار بر بدنه شرکت ممکن است مدیران شایسته ای که از شرکتهای دیگر دعوت به کار شده اند منابعی مهم از تجارب مدیریتی به حساب آیند. لازم است هیات مدیره به ارزیابی ادواری عملکرد خود پرداخته نقاط ضعف موجود را تعیین و در صورت امکان نسبت به انجام اقدامات اصلاحی مناسب اقدام نماید. ۱۷ هیات مدیره میتواند بر توان حاکمیت سهامی یک بانک بیفزاید در صورتی که آنها نقش نظارتی و وظیفه وفاداری خود به بانک و سهامداران آن را درک نمایند. وظیفه بازبینی و تطبیق را در مورد مدیریت روزمره بانک به انجام رسانند. احساس کنند اختیار استیضاح مدیریت را دارند و میتوانند به راحتی از مدیریت بخواهند در مورد موارد مورد نظر به طور صریح توضیح دهد. تجارب مفید دیگر موسسات را توصیه نمایند. نظر خود را با بی طرفی اعلام کنند. بیش از حد، تمدید نشده باشند. در فعالیتهایی که انجام میدهند از تضاد منافع با سازمانهای دیگر با ایجاد تعهد برای خود در قبال آنها دوری گزینند. با مدیریت ارشد و واحد حسابرسی داخلی جلسات منظمی را برگزار نمایند تا خط مشیها و خطوط ارتباطی را تدوین و تصویب نموده و بر روند پیشرفت به سوی اهداف شرکت نظارت نمایند. در مواقعی که نمیتوانند منصفانه نظر دهند از مداخله در تصمیم گیریها پرهیز نمایند. در مدیریت روزمره بانک مشارکت ننمایند. -۱۸ در تعدادی از کشورها هیات مدیره بانکها به مزایای ایجاد کمیته های تخصصی ویژه پی برده اند. این کمیته ها موارد ذیل را شامل میشوند کمیته مدیریت ریسک امکان نظارت بر فعالیتهای مدیریت ارشد در اداره ریسکهای اعتباری ،بازار نقدینگی عملیاتی حقوقی و .... بانک را فراهم می آورد این نقش میبایست دریافت اطلاعات ادواری از مدیریت ارشد راجع به مقدار منابع در معرض ریسک و فعالیتهای انجام شده در خصوص مدیریت ریسک را در برگیرد کمیته حسابرسی امکان نظارت حسابرسان داخلی و خارجی بانک را فراهم می آورد انتصاب و اخراج آنها را تایید میکند، حیطه حسابرسی و فراوانی آن را بررسی و تایید مینماید گزارشهای حسابرسان را دریافت و اطمینان مییابد مدیریت برای بررسی نقاط ضعف در ساز و کارهای کنترلی وجود عدم تطابق با سیاستها قوانین و مقررات و دیگر مشکلات شناسایی شده از سوی حسابرسان اقدامات اصلاحی مناسب را به موقع انجام میدهد میتوان با تشکیل این کمیته از اعضای خارجی که از تخصص بانکی یا مالی لازم نیز برخوردارند. استقلال این کمیته را بهبود بخشید. کمیته جبران خدمات کارکنان امکان نظارت بر حقوق و مزایای مدیریت ارشد و دیگر کارکنان کلیدی را فراهم آورده و اطمینان میدهد جبران خدمات کارکنان با فرهنگ اهداف استراتژی و محیط کنترلی بانک منطبق می باشد. کمیته انتصابات امکان ارزیابی میزان اثر بخشی هیات مدیره را فراهم آورده و فرآیند تعویض و جایگزینی اعضای آن را هدایت مینماید. حصول اطمینان از این که نظارت مناسبی از سوی مدیریت ارشد اعمال میشود. ۱۹ مدیریت ارشد بخش مهمی از حاکمیت سهامی را تشکیل می دهد. همانگونه که هیات مدیره وظیفه بازبینی و تطبیق را بر دوش مدیران ارشد می گذارد، آنها نیز میبایست به ایفای نقش نظارتی در مورد مدیران صفی - که در بخشها و فعالیتهای کاری خاص اشتغال دارند - بپردازند حتی در بانکهای بسیار کوچک نیز میبایست تصمیمات مدیریتی مهم توسط بیش از یک نفر اتخاذ شود (اصل نظارت دقیق ). ا از شرا ایط مدیریتی ذیل می بایست اجتناب نمود مدیران ارشدی که بیش از حد در اخذ تصمیمات کاری دخالت مینمایند. -Compensation Committee. -Four eyes Principle. مدیران ارشدی که اداره امور حوزه ای به آنها واگذار شده است که از مهارتها یا دانش مورد نیاز برای آن حوزه برخوردار نیستند. مدیران ارشدی که مایل نیستند بر روی کارکنان کلیدی و موفق از جمله معامله گران اعمال کنترل نمایند زیرا میترسند آنها را از دست بدهند. ۲۰ مدیریت عالی متشکل از یک گروه اصلی از میان کارکنان ارشدی است که مسئولیت بانک را بر عهده دارند. این گروه میبایست افرادی همچون مدیر بخش مالی روسای بخش و رئیس واحد حسابرسی را در برگیرد. لازم است این افراد از مهارتهای لازم برای اداره حوزه های زیر نظر خود برخوردار بوده کنترل مناسبی بر افراد کلیدی در این حوزه ها داشته باشند. استفاده کارآمد از مجموعه اقدامات انجام شده توسط حسابرسان داخلی و خارجی در راستای تایید وظیفه کنترلی مهمی که آنها انجام میدهند. ۲۱ - حسابرسان دارای نقشی حیاتی در فرآیند حاکمیت سهامی هستند. می توان اثر بخشی این هیات و مدیریت ارشد را به شیوه های ذیل بهبود داد (1) تشخیص اهمیت فرآیند حسابرسی و ابلاغ این مهم به تمامی بانک (۲) انجام اقداماتی که استقلال و شان و منزلت حسابرسان را افزایش می دهد؛ (۳) استفاده به موقع و کارا از یافته های حسابرسان حصول اطمینان از استقلال رای سرگروه حسابرسی از طریق گزارش دهی وی به هیات مدیره یا کمیته حسابرسی این هیات (۵) درگیر نمودن حسابرسان خارجی در قضاوت پیرامون اثر بخشی کنترلهای داخلی ملزم ساختن مدیریت به اصلاح به موقع مشکلاتی که حسابرسان آنها را شناسایی کرده اند. ۲۲ هیات مدیره باید این موضوع را تشخیص و تایید نماید که حسابرسان داخلی و خارجی نمایندگانی هستند که نقش بسیار مهمی را برای آنها ایفا می کنند. به خصوص هیات مدیره میبایست اطلاعاتی را که مدیریت در مورد عملیات و عملکرد بانک به آن هیات ارائه میکند به وسیله گزارشهای دریافتی از حسابرسان به طور مستقل کنترل کند. حصول اطمینان از این که روشهای جبران خدمات کارکنان با ارزشهای اخلاقی اهداف استراتژی و محیط کنترلی بانک همخوانی دارد. ۲۳ - ممکن است وجود نارسایی در ایجاد ارتباط بین مشوقها و راهبرد کاری موجب شود مدیران سوابق فعالیتها را بر حسب مقدار و یا سودآوری کوتاه مدت - که ارتباط اندکی با پیامدهای کوتاه یا بلند مدت ریسک دارد - به بانک گزارش نموده و یا به این کار تشویق شوند. این امر به خصوص در مورد معامله گران و متصدیان امور وام دیده میشود لیکن ممکن است این موضوع اثر معکوسی بر عملکرد دیگر کارکنان ستادی نیز داشته باشد. ۲۴ - هیات مدیره باید میزان حقوق و مزایای مدیران ارشد و دیگر کارکنان کلیدی را تایید نموده و اطمینان یابد این جبران خدمات با فرهنگ اهداف استراتژی و محیط کنترلی بانک سازگاری دارد این موضوع کمک میکند تا اطمینان حاصل شود انگیزه لازم جهت حفظ منافع بانک به بهترین شیوه ممکن برای مدیران ارشد و دیگر کارکنان کلیدی فراهم شده است. ۲۵ به منظور اجتناب از ارائه مشوقهایی که ممکن است به ریسک پذیری افراطی بیانجامند، لازم است شاخصهای حقوقی در محدوده خط مشی معمول کاری تنظیم شود به شکلی که بیش از حد به عملکردهای کوتاه مدت همچون منافع تجاری کوتاه مدت مرتبط نباشد. اداره حاکمیت سهامی به شیوه ای شفاف ۲۶ همان گونه که در مقاله کمیته بال با عنوان بهبود شفافیت در بانک اشاره شده است در مواقعی که شفافیت وجود ندارد حفظ هیات مدیره و مدیریت ارشد در وضعیتی که به شیوه ای مناسب پاسخگوی اقدامات و عملکرد خود باشند امری بس دشوار است. این موضوع در مواقعی اتفاق می افتد که ذی نفعان فعالان بازار و عموم مردم فاقد اطلاعات کافی راجع به ساختار و اهداف بانک هستند. اطلاعاتی که بر مبنای آن بتوانند راجع به اثر بخشی هیات مدیره و مدیریت ارشد در اداره امور بانک داوری نمایند. ۲۷ - شفافیت میتواند به تقویت حاکمیت سهامی موثر بیانجامد. بنابراین افشای عمومی در زمینههای ذیل امری مطلوب است ساختار هیات عامل اندازه عضویت شرایط احراز و کمیته ها ساختار مدیریت ارشد مسئولیتها رویه های گزارش دهی شرایط احراز و تجربه ساختار اصلی سازمان مسیر کاری ، ساختار شخصیت حقوقی) -Line of Business Structure. اطلاعات در مورد ترکیب مشوقهای بانک سیاستهای ارائه پاداش جبران خدمات مدیران اجرایی پاداشها، گزینه های سهام ) ماهیت و میزان داد و ستد با آشنایان و اشخاص وابسته . 1- Stock Options. ۲ به عنوان مثال کمیته استانداردهای بین المللی حسابداری اشخاص وابسته را این گونه )International Accounting Standards Committee = IASC( تعریف میکند اشخاصی که توان کنترل یا اعمال نفوذ قابل ملاحظه ای دارند. این روابط شامل (۱) روابط بین واحد مرکزی و موسسه وابسته واحدهایی که زیر نظر یک شخصیت قرار دارند؛ (۳) همکاران (۴) افرادی که از طریق مالکیت دارای نفوذ زیادی بر روی موسسه و خویشاوندان نزدیک آنها هستند؛ ه کارکنان کلیدی مدیریت کمیته مزبور انتظار دارد در این زمینه فعالیت افشا موارد ذیل را در برگیرد الف) در مواقعی که مکانیزمهای کنترلی امکان آن را فراهم می آورند نوع روابط مشخص شود حتی اگر هیچ داد و سندی بین اشخاص وابسته وجود نداشته باشد و (ب) نوع و مقدار داد و ستدها با اشخاص وابسته که در ذیل گروه مناسب دسته بندی میشود استاندارد بین المللی حسابداری شماره ۲۴ افشای اطلاعات مربوط به اشخاص وابسته). -۴- حصول اطمینان از وجود یک محیط حمایتی برای استقرار حاکمیت سهامی موثر ۲۸ هر چند کمیته بال این موضوع را مورد تایید قرار میدهد که مسئولیت اصلی برای استقرار حاکمیت سهامی مناسب بر عهده هیات مدیره و مدیریت ارشد بانکها است لیکن راههای بسیار زیاد دیگری نیز برای بهبود حاکمیت سهامی وجود دارد. از جمله دولتها - از طریق قوانین ناظران بازار سرمایه و اوراق بهادار - از طریق افشا و اعلام درخواستها حسابرسان - به وسیله استانداردهای حسابرسی موجود در مورد ارتباطات با هیات مدیره مدیریت ارشد و ناظران بانکی انجمنهای صنعت بانکداری - از طریق ابتکارات مربوط به اصول اختیاری صنعت و توافقات مربوط به روشهای موثر و انتشار آنها به عنوان مثال میتوان حاکمیت سهامی را به وسیله بحث و بررسی پیرامون برخی مباحث قانونی از جمله موارد ذیل بهبود بخشید صیانت از حقوق سهامداران قابلیت اجرایی قراردادها شامل قراردادهای منعقده با ارائه کنندگان خدمات تبیین نقشهای مدیریتی اطمینان از این که شرکتها در محیطی عاری از فساد و ارتشاء عمل میکنند؛ قوانین مقررات و دیگر معیارهایی که به منافع مدیران کارکنان و سهامداران نظم و ترتیب میدهند تمامی این موارد می توانند به ارتقاء سلامت در محیطهای کاری و قانونی کمک نمایند و از این رهگذر حاکمیت سهامی موثر و اقدامات نظارتی مربوط مورد حمایت قرار گیرند. - Securities regulators, Stock exchanges. - Voluntary industry Principles. نقش ناظران بانکی -۲۹ ناظران بانکی میبایست از اهمیت حاکمیت سهامی و تاثیر آن بر روی عملکرد شرکت آگاهی داشته باشند آنها باید از بانکها توقع داشته باشند که از ساختارهای سازمانی به گونه ای استفاده کنند که امکان بازبینی و تطبیقهای مناسب فراهم آید. تدابیر نظارتی می بایست بر پاسخگویی و شفافیت تاکید نمایند ناظران بانکی باید این موضوع را مشخص سازند که هیات مدیره و مدیریت ارشد یکایک موسسات دارای فرآیندهای مناسبی هستند که اطمینان میدهند آنها به کلیه وظایف و مسئولیتهای خود عمل میکنند. ۳۰ مسئولیت عملکرد یک بانک نهایتا بر عهده هیات مدیره و مدیریت ارشد آن است. از این رو، معمولا ناظران بانکی برای اطمینان این موضوع را کنترل می کنند که یک بانک به شیوه مناسبی اداره شده و تمامی مشکلاتی که در خلال اقدامات نظارتی خود با آن مواجه شده اند به اطلاع مدیریت خواهد رسید هنگامی که بانک مذکور به استقبال ریسکهایی میرود که قادر به اندازه گیری و کنترل آنها نیست ناظران بانکی میبایست از هیات مدیره توضیح خواسته و آنها را ملزم به انجام به موقع اقدامات اصلاحی بنمایند باید بازرسان هشیاری خود را نسبت به هرگونه علایم هشدار دهنده ای که حاکی از وجود ضعف در اداره فعالیتهای بانک می باشد، حفظ کنند. آنها باید در مورد حاکمیت سهامی موثر و روشهای فعال و مناسب اقدام به انتشار رهنمودهای لازم برای بانکها نمایند. همچنین میبایست در زمان انتشار دستور العمل های مربوط به موضوعات دیگر مباحث مربوط به حاکمیت سهامی را مدنظر داشته باشند. ۳۱ حاکمیت سهامی موثر منافع کلیه افراد ذینفع را در نظر می گیرد از جمله سپرده گذاران که ممکن است منافع آنها همواره لحاظ نگردد. از این رو ضرورت دارد ناظران بانکی مطمئن شوند یکایک بانکها به گونه ای عمل می کنند که به منافع سپرده گذاران آسیبی وارد نمی آورند. فهرست منابع (الف) فارسی ۱ استونر جمیزای اف - فری من از ادوارد - گیلبرت دانیل از مدیریت علی پارساییان - محمد اعرابی دفتر پژوهشهای فرهنگی جلد اول، چاپ دوم، ۱۳۸۲ دقت ریچارد ال تئوری و طراحی سازمان علی پارساییان - محمد اعرابی دفتر پژوهشهای فرهنگی جلد اول چاپ دوم ۱۳۷۹ رابینز استفن پی تئوری سازمان ساختار طراحی و کاربردها مهدی الوانی - حسن دانایی فر تهران صفار، ۱۳۷۸ ب انگلیسی "CORPORATE GOVERNANCE, Financial Responsibility, Controls and Ethics", First Published. New York: PALGRAVE MACMILLAN. ۲- "Enhancing Corporate Governance for Banking Organizations", Basel Committee on Banking Supervision, BIS, September ۱۹۹۹ Brajovic Bratanovic, Sonja (۲۰۰۳) "Analyzing and Managing Banking Risk, A Framework for Assessing Corporate Governance and Financial Risk", Second Edition. WASHINGTON,D.C.:THE WORLD BANK. استفاده از مطالب این مجموعه با ذکر ماخذ بلامانع است.
نامشخص
شماره: مب٫ ۲۰۷۲ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۰٫۲۶ بسمه تعالی جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای تجاری دولتی بانک مسکن و شرکت دولتی پست بانک ارسال گردید. احتراما بدینوسیله مفاد تصمیمات متخذه در یکهزار و پنجاه و سومین جلسه شورای پول و اعتبار مورخ ۱۳۸۴٫۱۰٫۱۰ را به شرح زیر به استحضار می رساند: شورای پول و اعتبار با افزایش سقف فردی تسهیلات اعطایی در مرحله فروش اقساطی از ۸۰ هشتاد میلیون ریال به حداکثر ۱۰۰ یکصد میلیون ریال برای هر واحد مسکونی موافقت نمود و مقرر داشت سقف فردی فوق سقف مربوط به دوران فروش اقساطی برای هر واحد مسکونی است و تسهیلات دوران مشارکت مدنی محدود به سقف فوق الذکر نمیباشد و بانکها در مورد مبلغ تسهیلات اعطایی در دوره مشارکت احداث ساختمان با توجه به سایر مقررات و ضوابط ابلاغی اتخاذ تصمیم خواهند نمود. خواهشمند است دستور فرمائید مراتب فوق جهت اجرا به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ گردد. ب اداره مطالعات و مقررات بانکی صدیقه رهبر شمس کار ۳۸۱۶
نامشخص
شماره: مب ٫ ۱۹۷۴ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۰٫۱۲ «بسمه تعالی» برای مدیران عامل کلیه بانکهای دولتی ارسال شود. با سلام بدینوسیله به اطلاع میرساند برای چاپ انواع چک پول به غیر از ایران چک آن بانک میتواند علاوه بر سازمان تولید اسکناس و مسکوک از امکانات شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران نیز استفاده نماید. لذا خواهشمند است دستور فرمائید در تقاضاهای ارسالی به این اداره به نام چاپخانه مورد نظر نیز اشاره گردد. بدیهی است مسئولیت کلیه ضوابط و مقررات ذیربط در این زمینه همچنان به عهده آن بانک می باشد. ص مدیریت کل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری اداره مطالعات و مقررات بانکی حسن معتمدی ۱۶۱۵-۱۶
نامشخص
شماره: مب ۱۹۶۰ تاریخ : ۱۳۸۴٫۱۰٫۱۰ «بسمه تعالی» جهت اطلاع کلیه مدیران عامل محترم بانکهای دولتی به استثناء پست بانک و غیر دولتی ارسال گردید با سلام از آن جا که موضوع طراحی و تبیین الگوهای تسهیم ما به التفاوت سود قطعی تا سود علی الحساب انواع حسابهای سپرده سرمایه گذاری مدت دار بانکها در حوزه مباحث پرچالش و بحث برانگیزی گنجانده میشود که تاکنون رویه واحد و متحد الشکلی در خصوص آن اعمال نگردیده و براساس مضمون بخشنامه شماره مب ٫ ۱۷۹۹ مورخ ۱۳۸۲٫۱۰٫۱۸ این مدیریت کل نیز گزینش الگوی توزیع مازاد سود قطعی (Earnings Surplus) در اختیار بانکها قرار داده شده است؛ بنابراین بدیهی است که انتخاب هر رویه ای می بایست بر اساس اولویتها ترجیحات و برنامه ریزیهای آتی هیات مدیره بانک صورت پذیرد. این بانک به منظور اجرای هرچه بهتر و کاملتر قانون عملیات بانکی بدون ربا و آئین نامه های اجرایی آن و با هدف اجتناب از توارد ضرر و زیان به منافع خیل عظیم سپرده گذاران و جلوگیری از رقابت های ناسالم در سامانه بانکی کشور پژوهشهایی را در باب نحوه توزیع مازاد سود قطعی بین سپرده گذاران آغاز نمود که ماحصل این تحقیقات به طراحی چهار الگو به شرح پیوست منتهی میگردد پیش فرض اصلی هر یک از مدلها این مهم است که بانکها شیوه توزیع مازاد سود قطعی را در ابتدای هر سال مالی به مشتریان سپرده گذاران اعلام نمایند. علیهذا از آن جا که تلاقی اندیشه ها و نظرات مختلف نتایج حاصل از این گونه مطالعات را سودمندتر خواهد نمود خواهشمند است دستور فرمایید پیشنهادها و ایده های کارشناسی آن بانک در خصوص انتخاب بهینه ترین الگوی تسهیم مازاد سود قطعی شامل الگوهای ابتکاری آن (بانک و تاثیر اعلام شیوه های توزیع آن در آغاز هر سال مالی بر سیاستهای مالی بانک و منافع سپرده گذاران را حداکثر تا پایان بهمن ماه سال جاری به این مدیریت کل منعکس نمایند. ص اداره مطالعات و مقررات بانکی فروزنده شجاعی ۳۸۳۱-۴ تبیین ضابطه تسهیم ما به التفاوت سود قطعی تا سود علی الحساب (سود) مازاد بین انواع حساب های سپرده سرمایه گذاری مدت دار مقوله توزیع مازاد سود (Surplus Earnings) یا درآمد مشاع سهم آورده نقدی سپرده گذاران از موضوعات بحث برانگیز و چالش آوری است که تاکنون یک رویه واحد و متحدالشکلی در آن خصوص تعریف نگردیده و خط مشی نحوه تخصیص آن سود مازاد قطعی بر سود علی الحساب با توجه به اولویت ها و ترجیحات آتی در اختیار هیات مدیره بانکها قرار داده شده است. بنابراین این مدیریت کل درصدد آن است تا با لحاظ نمودن عبارات مفهومی فوق الذکر در مبانی و ضوابط تصمیم گیری هیات مدیره بانکها ضمن هموارسازی پارادیم های تخصیص سود مازاد ارزش فعلی ثروت آتی سپرده گذاران نزد بانکها را بیشینه سازد. این مهم تنها در پرتو به کارگیری یک الگوی همسان توسط بانک ها عملی خواهد شد. ضوابط حاکم بر راهکارهای تجهیز منابع سامانه بانکی و نحوه تقسیم درآمد مشاع بین بانک و سپرده گذاران به استناد ماده (۷) از دستورالعمل اجرایی قبول سپرده بانکها میتوانند منابع لازم جهت اعطای تسهیلات و سایر عملیات بانکی را با جذب سپرده های سرمایه گذاری مدت دار در قالب سپرده های سرمایه کوتاه مدت عادی ویژه ۶ ماهه و سپرده های سرمایه گذاری بلند مدت یکساله دوساله. .... و پنج ساله تامین نمایند و در دوره توقف سپرده های سرمایه گذاری مشتریان سودی تحت عنوان سود علی الحساب" به آنان پرداخت نمایند موضوع ماده ۸ دستور العمل). منابع تجهیز شده سامانه بانکی با استفاده از وجوه سپرده های سرمایه گذاری مدت دار مشتریان توسط بانک ها و به شکل وکالتی در اموری چون مشارکت مضاربه اجاره به شرط تملیک فروش اقساطی مزارعه مساقات سرمایه گذاری مستقیم معاملات جعاله و سلف به کار گرفته میشود (موضوع ماده (۱۲) در حال حاضر بانکها علاوه بر مجاری تخصیص منابع ذکر شده در بالا منابع سپرده گذاران را در طرح هایی همچون خرید اوراق مشارکت و سرمایه گذاری در سهام شرکتها سرمایه گذاریهای کوتاه مدت سریع المعامله و سرمایه گذاری بلند مدت نیز درگیر می نمایند. بنابراین عایدی مشاع بانک ها علاوه بر سود حاصل از تسهیلات اعطایی درآمد حاصل از سرمایه گذاری در سهام شرکتها و اوراق مشارکت را نیز در بر میگیرد. چنانچه منابع اختصاص یافته به امور مربوط به ماده (۱۲) دستورالعمل خرید اوراق مشارکت و سرمایه گذاری در سهام حداکثر یا معادل مجموع منابع تجهیز شده از محل سپرده های سرمایه گذاری مدت دار باشد تمامی درآمدهای مشاع تنها بین سپرده گذاران تقسیم می گردد. چنانچه مجموع منابع تخصیص یافته بیش از منابع گردآوری شده از محل سپرده های سرمایه گذاری مدت دار باشد درآمد مشاع تحصیل شده به شرح ذیل بین بانک و سپرده گذار تسهیم می گردد بعد از محاسبه میزان منافع سپرده گذاران حق الوکاله ای معادل با حداکثر ۳٫۵ درصد مبلغ سپرده از منافع مزبور کسر گردیده و مابقی بین دارندگان حساب های سپرده سرمایه گذاری مدت دار بر اساس مدت به کارگیری و مبلغ آن تقسیم شود. مع الوصف مازاد سود (Earnings) (Surplus زمانی عینیت مییابد که سود علی الحساب پرداختی به سپرده گذاران کمتر از سود قطعی باشد. سناریوی اول توزیع سود مازاد بر حسب متوسط حجم سپرده سرمایه گذاری در نسبت نرخ سود علی الحساب سپرده مورد نظر به نرخ سود علی الحساب سپرده مبنا نرخ سود علی الحساب سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت به عنوان نرخ سود علی الحساب سپرده مبنا تعریف میشود مدل جبری سناریوی نخست به شرح زیر است: جدول تعریف پارامترهای مدلها انواع حسابهای سپرده های مایه گذاری مدت دار (مجموعه (۸) کوتاه مدت کوتاه مدت ویژه یک ساله دوساله سه ساله چهار ساله پنج ساله 1, SS /۰ 1 1. 1. وزان سپرده های سرمایه گذاری ۶۱ 2 ة ۶۱ ژ ۶۰ ۶۰ ژ ۶۰ ژ ۶۰ نژ ۶۱ w W W W. سط مانده سپرده ها ۱-۶ Is I پآ 1. 1. سط مانده حساب نواع سپرده های سرمایه گذاری با احتساب اوزان w.I ا. ا. آ. ۷۷ w..I. w..1. ها. با عنایت به فرموله بندی عبارت جبری ،فوق ضابطه مجموع احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری بر حسب معادله ذیل تعریف میشود Σ(W+WW.IWI, W... W..I. + W.I.) je A نظر به این که سود مازاد از ما به التفاوت سودهای تحقق یافته قطعی (E) به سودهای علی الحساب پرداختنی (1) حاصل میشود لذا مازاد سود پرداختی به طبقات متفاوت سپرده گذاران به شرح زیر خواهد بود: متوسط مازاد سود پرداختی به هر واحد پولی سپرده ها سود مازاد پرداختنی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت مازاد سود پرداختنی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه ΔΕ%B.. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری یکساله ΔΕ = %β.Μ.Ι. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری دوساله ΔΕ, = %β., .Ι. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری سه ساله ΔΕ. = %β...1. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری چهار ساله ΔΕ. = %β...Ι. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری پنج ساله ΔΕ, = %β.Μ.Ι. مضافا این که مجموع مازاد سود پرداختی به طبقات مختلف سپرده گذاران (مشتریان) معادل . کل مازاد سود میباشد. بر این است اوزان پرداخت مازاد سود در صورت وجود در ابتدای سال مالی به مشریان اعلام می گردد. سناریوی دوم توزیع سود مازاد مابه التفاوت سود قطعی به سود علی الحساب بین سپرده گذاران به صورت یکسان در این مدل اوزان کلیه طبقات سپرده معادل در نظر گرفته شده و فرض میشود که هیات مدیره بانک در توزیع مازاد سود اولویت یا ترجیح خاصی را لحاظ نمی نماید به عبارت دیگر داریم / = أ = = Wi = w۳ = w۴ = w۵ به استناد فرض فوق ضوابط جبری الگو و نحوه تسهیم مازاد سود به شرح زیر است: (W+W+WW.I, W.I. W..1, + W.1.)= ΣΙ, = S jEA jEA JEA مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری یکساله مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپردههای سرمایه گذاری دوساله مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری سه ساله مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری چهار ساله مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری پنجساله ΔΕ, = %β.Ι ΔΕ = %β.Ι. ΔΕ. = %β.Ι. ΔΕ, = %β.Ι. ΔΕ. = %β.Ι. ΔΕ. = %β.Ι. مجموع مازاد سود پرداختی به گروههای مختلف سپرده گذاران مشتریان با کل مازاد سود برابر است ΣΔΕ, - ΔΕ ΣΔΕ, - ΔΕ در این سناریو نیز فرض بر این است که معادل بودن اوزان پرداخت مازاد سود در صورت وجود در آغاز سال مالی به مشتریان اعلام میشود. سناریوی سوم توزیع مازاد سود بر حسب ترجیحات و اولویتهای اعلام شده از طرف هیات مدیره بانک اعلام ضریب اهمیت در پرداخت مازاد سود یا ) با لحاظ نمودن متوسط مانده حساب گروههای متفاوت سپرده در آغاز سال. ضابطه جبری الگوی سناریوی سوم با عنایت به تعاریف مندرج در جدول فوق به شرح زیر است. ΛΕ Σ jkA مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ΔΕ, = %β.Μ.Ι مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت ویژه ΔΕ = %β.WI مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری یکساله ΔΕ = %β... مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری دوساله ΔΕ, = %β.Μ.Ι, مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری سه ساله ΔΕ, = %β. Ι. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده های سرمایه گذاری چهار ساله ΔΕ. = %β.Ν.Ι. مازاد سود پرداختی به متوسط احاد پولی سپرده سرمایه گذاری پنجساله ΔΕ = %β..1, مازاد عایدات پرداختی به گروههای مختلف سپرده گذاران مشتریان با مجموع مازاد سود برابر است. ΣΔΕ, = ΔΕ ΣΔΕ, = ΔΕ در این سناریو فرض بر این است که اوزان پرداخت مازاد سود اولویتها و ترجیحات در آغاز سال توسط هیات مدیره بانک تبیین و به مشتریان اعلام میشود. سناریوی تکمیلی (چهارم) در این آلترناتیو فرض بر این است که هیات مدیره بانک اوزان تسهیم مازاد سود را در ابتدای سال بدون توجه به حجم سپرده های سرمایه گذاری تبیین مینماید مدل جبری سناریوی مزبور طبق جدول به شرح زیر است: گروه های سپرده های سرمایه گذاری ضریب اهمیت اوزان بر حسب درصد مجموع مازاد سود سهم گروههای سپرده گذار از مازاد سود کوتاه مدت C W ΔΕ ΔΕ = ΔΕ.W کوتاه مدت ویژه C 2 ΔΕ ΔΕΣ = ΔΕ.W یکساله C W ΔΕ دوساله W ΔΕ ΔΕ, ΔΕ.. سه ساله C W ΔΕ ΔΕ, ΔΕ.Μ. چهار ساله C. W. ΔΕ ΔΕ. = AE.W., پنج ساله C ΔΕ ΔΕ - ΔΕ.W از ایرادات فاحش وارده بر این الگو حذف متغیر متوسط مانده سپرده های سرمایه گذاری در تسهیم مازاد سود می باشد.
