محاسبه مالیات
شرکت‌ها

محاسبه مالیات شرکت‌ها؛ چرا ۲۵ درصدِ سود، همیشه ۲۵ درصد نمی‌شود؟

محاسبه مالیات شرکت‌ها یعنی از فروش دوره، هزینه‌های قابل قبول و زیان تأییدشده کم شود، هزینه‌های غیرقابل قبول به سود برگردد، سهم درآمدهای معاف و نرخ صفر جدا شود و باقی‌مانده با نرخ ۲۵ درصد ماده ۱۰۵ مالیات بخورد؛ بعد تخفیف افزایش درآمد، مالیات علی‌الحساب و جرایم روی آن اعمال شود. این ابزار همه این مراحل را سطر به سطر نشان می‌دهد و در پایان می‌گوید شرکت شما در عمل با چه نرخی مالیات می‌دهد.

خیال‌تان راحت باشد: بیشتر مدیرهایی که سود را در ۲۵ درصد ضرب می‌کنند و می‌ترسند، دو چیز را جا انداخته‌اند: معافیت فعالیت‌هایی که نرخ صفر دارند، و تخفیف افزایش درآمد ابرازی. از آن طرف، بعضی‌ها هم جریمه عدم تسلیم اظهارنامه و برگشت هزینه‌های بی‌سند را نمی‌بینند و رقم را کوچک‌تر از واقع تصور می‌کنند. این ابزار برای همین است که هر دو دسته، عدد واقعی‌تری ببینند.

مالیات اشخاص حقوقی چطور محاسبه می‌شود؟

یعنی چه؟ یعنی «مالیات قابل پرداخت» و «مالیات ۲۵ درصدی سود» دو عدد جدا هستند و فاصله‌شان می‌تواند خیلی زیاد باشد؛ در هر دو جهت.

نرخ مؤثر مالیات چیست و چرا مهم است؟

نرخ مؤثر، نسبت مالیات نهایی به سود شرکت است. تصور کنید سود یک شرکت تولیدی ۴ میلیارد تومان است، ولی نیمی از فروشش از محصولاتی است که در منطقه کمتر توسعه‌یافته تولید شده و نرخ صفر دارد. مالیات پایه روی نصف سود بسته می‌شود؛ یعنی ۵۰۰ میلیون تومان، نه یک میلیارد. نرخ مؤثر می‌شود ۱۲٫۵ درصد. این عددی است که در تصمیم سرمایه‌گذاری و قیمت‌گذاری به درد می‌خورد، نه نرخ اسمی.

ورودی‌ها را چطور پر کنم؟

فروش دوره و هزینه‌ها: از صورت سود و زیان همان سال، بدون مالیات بر ارزش افزوده. هزینه‌ها فقط آن‌هایی که با سند و مطابق ماده ۱۴۸ قابل دفاع‌اند؛ فهرست کامل را در هزینه‌های قابل قبول مالیاتی ببینید.

هزینه‌های غیرقابل قبول: هر هزینه‌ای که در دفاتر ثبت شده ولی سازمان نمی‌پذیرد: هزینه بی‌سند، جریمه، هزینه نامرتبط با فعالیت. این رقم به سود اضافه می‌شود.

درآمدهای معاف و نرخ صفر: فروش ناخالص آن فعالیت را وارد کنید، نه سودش. ابزار سهم سود را به نسبت فروش حساب می‌کند؛ روشی که در رسیدگی هم پذیرفته می‌شود. اگر کل فعالیت شرکت معاف است، کل فروش را در همان ردیف بگذارید.

درآمد مشمول سال قبل: برای محاسبه تخفیف تبصره ۷ ماده ۱۰۵. شرطش تسویه بدهی سال قبل و تسلیم اظهارنامه در موعد است.

وضعیت اظهارنامه، دفاتر و فهرست‌ها: این گزینه‌ها جرایم را روشن می‌کنند. اظهارنامه ندهید، هم ۳۰ درصد جریمه غیرقابل بخشش دارد و هم طبق ماده ۱۴۶ مکرر، معافیت‌ها و نرخ صفر از دست می‌رود.

حواستان به این سه چیز باشد

۱. کتمان درآمد از هزینه بی‌سند گران‌تر است. درآمد کتمان‌شده علاوه بر مالیات، ۳۰ درصد جریمه دارد (ماده ۱۹۲) و در تکرار، پرونده به سمت جرم مالیاتی ماده ۲۷۴ می‌رود. سازمان می‌گوید: آقا، هزینه‌ات را نمی‌پذیرم، مشکلی نیست؛ ولی درآمدت را پنهان کنی، داستان فرق می‌کند.

۲. جریمه تأخیر روی مانده است، نه کل مالیات. طبق ماده ۱۹۰، ۲٫۵ درصد به ازای هر ماه تأخیر، روی مالیات پرداخت‌نشده. اگر علی‌الحساب داده‌اید، رقمش را وارد کنید تا جریمه فقط روی مانده حساب شود.

۳. فهرست حقوق و قرارداد پیمانکاری هم جریمه دارد. طبق ماده ۱۹۷، ۲ درصد حقوق پرداختی و ۱ درصد مبلغ قرارداد. عدد کوچکی به نظر می‌رسد، ولی روی قراردادهای بزرگ، یک ردیف جدی در برگ تشخیص می‌شود.

بعد از عدد، تحلیل راوینکس

وقتی محاسبه تمام شد، راوینکس خروجی را می‌خواند و می‌گوید چرا نرخ مؤثر با ۲۵ درصد فرق دارد، کدام جریمه بزرگ‌ترین ردیف است و کدام ورودی را قبل از اظهارنامه باید مستند کنید. برای فهم کامل قواعد، مالیات اشخاص حقوقی را بخوانید.

عاقلانه‌ترین کار این است که قبل از پایان تیر (مهلت اظهارنامه اشخاص حقوقی طبق ماده ۱۱۰) یک بار ارقام واقعی صورت سود و زیان را اینجا بگذارید؛ اگر جریمه یا برگشت هزینه رقم را بالا برده، هنوز وقت هست با مشاور مالیاتی درستش کنید. اگر پرونده شما شخصی است نه شرکتی، محاسبه مالیات مشاغل را ببینید.