محاسبه
نقطه سربه‌سر و بهای تمام‌شده

نقطه سربه‌سر چیست؟

نقطه سربه‌سر تعداد یا مبلغ فروشی است که در آن کسب‌وکار نه سود می‌کند و نه زیان؛ یعنی درآمد فروش دقیقاً هزینه‌های ثابت و متغیر را پوشش می‌دهد. فروش بیشتر از این نقطه سود می‌سازد و فروش کمتر از آن زیان.

دانستن این نقطه پیش از شروع یک محصول، تعیین قیمت یا گرفتن یک هزینه ثابت تازه (مثل اجاره مغازه بزرگ‌تر) کمک می‌کند بدانید برای جبران هزینه‌ها دست‌کم چقدر باید بفروشید.

هزینه ثابت و متغیر چه فرقی دارند؟

هزینه ثابت با تعداد تولید یا فروش تغییر نمی‌کند؛ مثل اجاره، حقوق ثابت کارکنان و استهلاک تجهیزات. هزینه متغیر به ازای هر واحد اضافه می‌شود؛ مثل مواد اولیه، بسته‌بندی و کارمزد فروش.

تفاوت قیمت فروش هر واحد با هزینه متغیر همان واحد، حاشیه فروش نام دارد. این حاشیه اول هزینه‌های ثابت را جبران می‌کند و بعد از آن به سود تبدیل می‌شود.

فرمول نقطه سربه‌سر

اگر حاشیه فروش صفر یا منفی باشد، یعنی قیمت فروش حتی هزینه متغیر را پوشش نمی‌دهد و با هیچ تعداد فروشی به سود نمی‌رسید؛ در این حالت ابزار نقطه سربه‌سر را صفر نشان می‌دهد.

یک مثال عددی

تصور کنید هزینه ثابت کل ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، قیمت فروش هر واحد ۵۰٬۰۰۰ ریال و هزینه متغیر هر واحد ۳۰٬۰۰۰ ریال است. حاشیه فروش هر واحد ۲۰٬۰۰۰ ریال و نقطه سربه‌سر ۵٬۰۰۰ واحد، یعنی ۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال فروش است.

اگر ۸٬۰۰۰ واحد بفروشید، بهای تمام‌شده هر واحد ۴۲٬۵۰۰ ریال و سود کل ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌شود. هرچه تعداد فروش بیشتر شود، سهم هزینه ثابت در هر واحد کمتر و بهای تمام‌شده پایین‌تر می‌آید.

نکته مهم

سودی که این ابزار نشان می‌دهد سود پیش از مالیات است. برای برآورد مالیات همین سود، اگر شخص حقیقی هستید ماشین‌حساب مالیات مشاغل را ببینید.