محاسبه جرایم
مالیاتی

جریمه اظهارنامه و دیرکرد پرداخت مالیات چیست؟

قانون مالیات‌های مستقیم برای دو تخلف رایج جریمه جدا تعیین کرده است: تسلیم نکردن اظهارنامه در موعد مقرر و پرداخت دیرهنگام مالیات. این دو جریمه مستقل از هم هستند؛ یعنی ممکن است مؤدی اظهارنامه را به‌موقع داده باشد ولی مالیات را دیر بپردازد و فقط جریمه دیرکرد بگیرد، یا هر دو جریمه با هم به او تعلق بگیرد.

این ماشین‌حساب با گرفتن مبلغ مالیات متعلق، وضعیت اظهارنامه، نوع مؤدی و تعداد ماه‌های تأخیر، هر دو جریمه و کل بدهی را جداگانه نشان می‌دهد.

جریمه عدم تسلیم اظهارنامه چقدر است؟

طبق ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم، اگر مؤدی مکلف به تسلیم اظهارنامه باشد و آن را در موعد تسلیم نکند، جریمه‌ای غیرقابل بخشودگی به او تعلق می‌گیرد. میزان این جریمه به نوع مؤدی بستگی دارد:

همین ماده می‌گوید این حکم درباره درآمدهای کتمان‌شده در اظهارنامه و هزینه‌های غیرواقعی هم جاری است. یعنی اگر بخشی از درآمد را در اظهارنامه ننوشته باشید، نسبت به مالیات همان بخش هم همین جریمه اعمال می‌شود.

جریمه دیرکرد پرداخت مالیات چطور حساب می‌شود؟

طبق ماده ۱۹۰ قانون مالیات‌های مستقیم، پرداخت مالیات بعد از موعد مقرر، به ازای هر ماه تأخیر جریمه‌ای معادل ۲٫۵ درصد مالیات دارد. مبدأ شمارش ماه‌ها این است:

• مالیات مندرج در اظهارنامه: از تاریخ پایان مهلت تسلیم اظهارنامه.
• مابه‌التفاوتی که اداره مالیاتی تعیین می‌کند: از تاریخ مطالبه.
• مؤدیانی که اظهارنامه نداده‌اند یا مکلف به آن نیستند: از تاریخ پایان مهلت اظهارنامه یا سررسید پرداخت، حسب مورد.

همین ماده برای پرداخت زودتر از موعد هم تشویق دارد: علی‌الحسابی که پیش از سررسید پرداخت شود، به ازای هر ماه تا سررسید، جایزه‌ای معادل یک درصد مبلغ پرداختی دارد که از مالیات همان سال کم می‌شود.

یک مثال عددی

تصور کنید مالیات متعلق یک صاحب شغل ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است، اظهارنامه را تسلیم نکرده و ۸ ماه هم در پرداخت تأخیر داشته است. جریمه عدم تسلیم ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و جریمه دیرکرد ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌شود و کل بدهی به ۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌رسد. اگر همین مالیات مربوط به درآمد اجاره یک مالک بود، جریمه عدم تسلیم ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و کل بدهی ۱۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌شد.

کدام جریمه‌ها بخشیده می‌شوند؟

جریمه عدم تسلیم اظهارنامه طبق ماده ۱۹۲ غیرقابل بخشودگی است. ولی جریمه دیرکرد پرداخت قابل بخشودگی است. تبصره ۱ ماده ۱۹۰ برای مؤدیانی که اظهارنامه و مدارک را به‌موقع داده‌اند، دو امتیاز در نظر گرفته است: اگر برگ تشخیص را بپذیرند یا با اداره مالیاتی توافق کنند و مالیات را بپردازند یا ترتیب پرداخت بدهند، از ۸۰ درصد جرایم معاف می‌شوند؛ و اگر ظرف یک ماه از ابلاغ برگ قطعی بپردازند، از ۴۰ درصد جرایم معاف می‌شوند.

جدا از این، ماده ۱۹۱ به سازمان امور مالیاتی اجازه می‌دهد با درخواست مؤدی و بررسی دلایل او، تمام یا بخشی از جرایم را ببخشد. درصد بخشودگی بر اساس دستورالعمل‌های سازمان تعیین می‌شود؛ برای محاسبه آن، ماشین‌حساب بخشودگی جرایم مالیاتی را ببینید.

جمع‌بندی

مهم‌ترین توصیه این است که اظهارنامه را حتی اگر توان پرداخت مالیات را ندارید، در موعد تسلیم کنید. جریمه عدم تسلیم بخشیده نمی‌شود، ولی جریمه دیرکرد پرداخت هم بخشودگی دارد و هم با ترتیب پرداخت (قسط‌بندی) کنترل‌شدنی است.