محاسبه مالیات
چک و چکهای صیادی
مالیات چک و چکهای صیادی
اطلاعات پایه
سوالات متداول
پاسخ پرسشهای رایج درباره این محاسبه
توضیحات تکمیلی
راهنمای کامل این محاسبه
مالیات چک؛ چک دریافتی کِی درآمد حساب میشود و کِی نه؟
مالیات چک یعنی وقتی چکی بابت فروش کالا یا خدمات گرفتهاید و وصول یا منتقل شده، مبلغش در رسیدگی بهعنوان درآمد بررسی میشود؛ با ضریب سود فعالیت (اینتاکد) به درآمد مشمول تبدیل میشود و برای شخص حقیقی با پلههای مادهٔ ۱۳۱ و برای شخص حقوقی با نرخ ۲۵ درصد مادهٔ ۱۰۵ مالیات میخورد. چک قرض، ضمانت، امانت، انتقال بین حسابهای خودتان و تسویهٔ بدهی درآمد نیست. این ابزار اول میگوید چکتان مشمول است یا نه، بعد مالیات احتمالی را برآورد میکند.
خیالتان راحت باشد: خودِ گرفتن چک، مالیات نمیسازد. آنچه مالیات میسازد «فروشی» است که پشت چک است. اگر فروش را در صورتحساب و اظهارنامه آوردهاید، چک فقط ابزار وصول همان فروش است و مالیات دوباره ندارد. مشکل از جایی شروع میشود که چک وصول شده ولی فروشی ثبت نشده؛ آنجا سازمان میگوید: آقا، این چک بابت چه بود؟
«مالیات چک» به دو چیز متفاوت گفته میشود
۱. حق تمبر چک: مبلغ ثابتی که طبق مادهٔ ۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم بانک موقع چاپ هر برگ چک میگیرد؛ به مبلغ چک ربطی ندارد و کاری با شما ندارد.
۲. مالیات احتمالی چکهای دریافتی: موضوع این ابزار. یعنی اینکه چکهایی که به نام شما در صیاد ثبت و وصول شده، در رسیدگی مالیاتی چه رقمی از درآمد را نشان میدهد.
سازمان از کجا از چکهای من خبر دارد؟
از سامانهٔ صیاد. از سال ۱۴۰۰ هر چک باید در صیاد ثبت و تأیید شود و گیرنده و انتقالدهنده مشخص است. این اطلاعات طبق مادهٔ ۱۶۹ مکرر در اختیار سازمان قرار میگیرد و در رسیدگی مادهٔ ۹۷ کنار تراکنشهای بانکی بررسی میشود. جزئیات قانون جدید چک را در راهنمای مالیات چک صیادی ببینید.
کدام چک مشمول بررسی است؟
| ماهیت چک | وضعیت | نتیجه در ابزار |
|---|---|---|
| فروش کالا یا خدمات | وصولشده، منتقلشده یا دریافت در صیاد | مشمول؛ مالیات برآورد میشود |
| فروش کالا یا خدمات | برگشتخورده یا ابطالشده | غیرمشمول؛ درآمد تحقق نیافته |
| قرض یا رهن | هر وضعیتی | غیرمشمول؛ به شرط سند |
| ضمانت یا امانت | هر وضعیتی | غیرمشمول؛ به شرط قرارداد |
| انتقال بین حسابهای خودم | هر وضعیتی | غیرمشمول؛ گردش دو حساب لازم است |
| تسویهٔ بدهی قبلی | هر وضعیتی | غیرمشمول؛ سند بدهی لازم است |
یعنی چه؟ یعنی دو چیز سرنوشت چک را تعیین میکند: بابت چه گرفتهاید و آیا پولش به شما رسیده. ابزار همین دو را میپرسد.
مالیات چک مشمول چطور حساب میشود؟
۱. مبلغ چکهای مشمول در ضریب سود فعالیت شغل ضرب میشود؛ ضریب را از جدول اینتاکد بردارید. مثل چی؟ اگر فروشندهٔ عمدهاید و ضریب شغلتان پایین است، از ۱ میلیارد تومان چک شاید فقط چند ده میلیون تومان سود فرض شود.
۲. برای شخص حقیقی، درآمد مشمول با پلههای ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درصد مادهٔ ۱۳۱ مالیات میخورد. برای شخص حقوقی، نرخ ثابت ۲۵ درصد مادهٔ ۱۰۵.
۳. این ابزار معافیت مادهٔ ۱۰۱ را جداگانه کم نمیکند، چون چک فقط بخشی از درآمد سال است و معافیت یک بار روی کل درآمد سال اعمال میشود. برای دیدن مالیات کل سال با معافیت، جمع فروش را در محاسبه مالیات مشاغل بگذارید.
یک مثال ساده
تصور کنید یک تولیدی پوشاک در سال ۵۰۰ میلیون تومان چک بابت فروش گرفته که همه وصول شده، و ۲۰۰ میلیون تومان هم چک ضمانت از یک پیمانکار. در ابزار، ۵۰۰ میلیون با ماهیت «فروش کالا» و وضعیت «وصولشده» مشمول میشود و با ضریب تولیدی پوشاک مالیات احتمالیاش برآورد میشود؛ ۲۰۰ میلیون ضمانت غیرمشمول است، به شرطی که قرارداد پیمان موجود باشد. حالا همان ۵۰۰ میلیون را با وضعیت «برگشتخورده» امتحان کنید؛ غیرمشمول میشود، چون پولی نرسیده.
حواستان به این سه چیز باشد
۱. چک فروش که در اظهارنامه نیست، کتمان درآمد است. طبق مادهٔ ۱۹۲، درآمد کتمانشده علاوه بر مالیات، ۳۰ درصد جریمهٔ غیرقابل بخشش دارد. چک وصولشدهٔ صیادی، قویترین قرینه برای همین اتهام است.
۲. چک ضمانت بدون قرارداد، در رسیدگی چک فروش خوانده میشود. سازمان ماهیت را از روی سند تشخیص میدهد، نه از روی گفتهٔ شما. قرارداد را همان روز اول نگه دارید.
۳. منتقل کردن چک به دیگری، درآمد را پاک نمیکند. اگر چک فروش را به تأمینکنندهتان منتقل کردهاید، فروش شما سر جایش است؛ فقط وصولش شکل دیگری داشته. اگر میخواهید بدانید تا سررسید چه مدت مانده، راسگیری چک را ببینید.
بعد از عدد، تحلیل راوینکس
وقتی محاسبه تمام شد، راوینکس توضیح میدهد چرا چکتان مشمول یا غیرمشمول شده، فرق چک فروش با چک ضمانت در رسیدگی چیست و برای دفاع چه مدرکی لازم دارید.
عاقلانهترین کار این است که برای هر چک دریافتی، همان موقع مشخص کنید بابت چیست و سندش را کنار برگ چک نگه دارید. اگر واریزیهای حسابتان هم ماجرای مشابهی دارد، محاسبه مالیات حساب بانکی همین جداسازی را برای تراکنشهای بانکی انجام میدهد.