ماده ۳۱
استاندارد حسابداری شماره ۳۰
سود هر سهم
(لازمالاجرا برای کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ اول فروردین ۱۳۸۹ یا بعد از آن شروع میشود)
| ردیف | فهرست مندرجات | شماره بند |
|---|---|---|
| 0 | هدف | ۱ |
| 1 | دامنه کاربرد | ۴-۲ |
| 2 | تعاریف | ۷-۵ |
| 3 | اندازهگیری | ۲۸-۸ |
| 3-1 | سود پایه هر سهم | ۱۸-۸ |
| 3-2 | سود تقلیل یافته هر سهم | ۲۵-۱۹ |
| 3-3 | سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده | ۲۸-۲۶ |
| 4 | تجدید ارائه | ۳۰-۲۹ |
| 5 | نحوه ارائه | ۳۴-۳۱ |
| 6 | افشا | ۳۶-۳۵ |
| 7 | تاریخ اجرا | ۳۷ |
| 8 | مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری | ۳۸ |
| 9 | پیوست شماره ۱ : توضیحات تکمیلی | |
| 10 | پیوست شماره ۲ : مثالهای توضیحی | |
| 11 | پیوست شماره ۳ : مبانی نتیجهگیری |
این استاندارد باید باتوجه به ”مقدمه ای بر استانداردهای حسابداری“ مطالعه و بکار گرفته شود.
هدف
۱ . هدف این استاندارد، تجویز ضوابط تعیین و ارائه سود هر سهم، به منظور بهبود قابلیت مقایسه عملکرد واحدهای تجاری مختلف در یک دوره گزارشگری و مقایسه عملکرد یک واحد تجاری در دوره های گزارشگری مختلف است. اگرچه به دلیل کاربرد رویه های حسابداری متفاوت در تعیین سود، اطلاعات مربوط به سود هر سهم محدودیتهایی دارد با این حال ثبات رویه در تعیین مخرج کسر در محاسبات مربوط به سود هر سهم، گزارشگری مالی را بهبود می بخشد. لذا، تأکید اصلی این استاندارد بر مخرج کسر در محاسبه سود هر سهم است.
دامنه کاربرد
۲ . این استاندارد باید توسط واحدهای تجاری که سهام عادی یا سهام عادی بالقوه آنها به عموم عرضه شده یا در جریان عرضه عمومی است، بکار گرفته شود.
۳ .در مورد واحد تجاری اصلی که صورتهای مالی تلفیقی و صورتهای مالی جداگانه را با هم ارائه می کند، الزامات افشای این استاندارد تنها باید برمبنای اطلاعات تلفیقی اعمال شود. چنانچه واحد تجاری علاوه بر افشای سود هر سهم بر مبنای اطلاعات تلفیقی، بخواهد سود هر سهم را برمبنای صورتهای مالی جداگانه نیز افشا کند، باید آن را تنها در متن صورت سود و زیان جداگانه ارائه نماید و چنین اطلاعاتی نباید در صورتهای مالی تلفیقی ارائه شود.
۴ . سایر واحدهای تجاری، در صورت افشای سود هر سهم، باید مبلغ آن را براساس این استاندارد محاسبه و افشا کنند.
تعاریف
۵ . اصطلاحات ذیل در این استاندارد با معانی مشخص زیر بکار رفته است:
•ابزار مالکانه : هر قراردادی که معرف وجود حقوق باقیمانده نسبت به داراییهای واحد تجاری پس از کسر کلیه بدهیهای آن است.
•تقلیل : کاهش در سود هر سهم یا افزایش در زیان هر سهم با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه به سهام عادی میباشد.
•سهام عادی : ابزار مالکانه ای است که حقوق مترتب بر آن مؤخر بر سایر ابزارهای مالکانه است.
•سهام عادی بالقوه : قراردادی که دارنده آن از حق تملک سهم عادی برخوردار است.
•صاحبان سهام عادی : دارندگان سهام عادی واحد تجاری یا واحد تجاری اصلی در گروه.
•ضدتقلیل : افزایش در سود هر سهم یا کاهش در زیان هر سهم با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه به سهام عادی میباشد.
۶. اصطلاح ”سود هر سهم“ در عنوان و متن استاندارد، با فرض سودآور بودن عملیات واحدهای تجاری انتخاب شده است، لذا در مواردی که عملیات واحد تجاری منجر به زیان گردد، اصطلاح ”زیان هر سهم“ جایگزین میشود.
۷ . اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام عادی و حق تقدم خرید سهام نمونه هایی از سهام عادی بالقوه هستند.
اندازهگیری
سود پایه هر سهم
۸ . واحد تجاری باید مبالغ سود پایه هر سهم را بر اساس سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی محاسبه نماید.
۹ . سود پایه هر سهم باید با تقسیم سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی بر میانگین موزون تعداد سهام عادی طی دوره محاسبه شود.
۱۰ . هدف سود پایه هر سهم، ارائه شاخصی برای اندازه گیری منافع هر سهم عادی از عملکرد واحد تجاری طی دوره گزارشگری است.
۱۱ . میانگین موزون تعداد سهام عادی طی دوره، به منظور انعکاس تغییرات در مبلغ سرمایه سهامداران عادی ناشی از تغییر تعداد سهام بکارگرفته می شود. میانگین موزون تعداد سهام عادی طی دوره برابر است با تعداد سهام عادی موجود در ابتدای دوره و تغییرات سهام عادی طی دوره که با استفاده از عامل وزنی زمان تعدیل می شود. عامل وزنی زمان، نسبت تعداد روزهای درجریان بودن سهام به مجموع تعداد روزهای دوره است.
۱۲. در تعیین میانگین موزون تعداد سهام عادی در شرکتهای سهامی عام، تاریخ ثبت افزایش سرمایه در مرجع ثبت شرکتها ملاک عمل قرار میگیرد. در سایر واحدهای تجاری، زمان منظور کردن سهام عادی با توجه به شرایط خاص صدور آنها تعیین می شود. در این رابطه بررسی دقیق محتوای رویدادهای مرتبط با صدور سهام به خصوص زمان دسترسی به منابع ناشی از افزایش سرمایه یا تسویه تعهدات مربوط از اهمیت خاصی برخوردار است.
۱۳. در ترکیب تجاری، سهام عادی که به عنوان بخشی از مابه ازای خرید صادر شده است از تاریخ تحصیل در محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی منظور می شود زیرا واحد تحصیل کننده، نتایج عملیات واحد تحصیل شده را از آن تاریخ در صورت سود و زیان ارائه میکند.
۱۴ . در مواردی که مابه ازای سهام عادی به طور کامل وصول نشده است، این سهام متناسب با مابهازای دریافت شده، در محاسبه میانگین موزون تعداد سهام منظور میشود.
۱۵. چنانچه بخشی از سهام واحد تجاری اصلی، در تملک واحد(های) تجاری فرعی آن باشد، برای محاسبه سود هر سهم در صورتهای مالی تلفیقی باید تعداد سهام عادی متعلق به واحدهای تجاری فرعی از تاریخ تملک، از محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی مستثنی شود.
۱۶ . در مواردی که تعداد سهام عادی بدون تغییر در منابع یا تعهدات افزایش یا کاهش می یابد، میانگین موزون تعداد سهام عادی برای کلیه دورههایی که اطلاعات آن ارائه میشود باید تعدیل گردد.
۱۷ . نمونه هایی از مواردی که تعداد سهام عادی بدون تغییر در منابع یا تعهدات کاهش یا افزایش مییابد به شرح زیر است:
الف. سود سهمی (افزایش سرمایه از محل سود تقسیم نشده یا اندوختهها)،
ب . تجزیه سهام، و
ج . کاهش اجباری سرمایه در اجرای ماده ۱۴۱ اصلاحیه قانون تجارت.
همچنین در مواردی که حق تقدم با مبلغی کمتر از ارزش بازار سهام، صادر میشود، تنها معادل مبلغ اعمال حق تقدم، منابع یا تعهدات تغییر می کند لیکن از بابت تفاوت مبلغ اعمال حق تقدم با ارزش بازار سهام در زمان تصویب افزایش سرمایه که ”عنصر جایزه در حق تقدم“ نامیده میشود، تغییری در منابع یا تعهدات ایجاد نمیشود.
۱۸. در مورد سود سهمی و تجزیه سهام، بدون دریافت مابهازا، سهام عادی برای سهامداران فعلی صادر می شود. بنابراین، تعداد سهام عادی بدون تغییر در منابع یا تعهدات افزایش مییابد. در کاهش اجباری سرمایه در اجرای ماده ۱۴۱ اصلاحیه قانون تجارت ممکن است تعداد سهام عادی موجود، بدون تغییر در منابع یا تعهدات کاهش یابد. تعداد سهام عادی قبل از این گونه رویدادها، متناسب با تغییر سهام عادی تعدیل می شود با این فرض که رویداد مربوط در آغاز دورۀ گزارشگری و دوره های ارائه اطلاعات مقایسه ای رخ داده است. برای مثال، چنانچه به ازای هر سهم موجود، دو سهم به عنوان سود سهمی صادر شود، برای محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی، تعداد سهام قبل از تاریخ تصویب افزایش سرمایه در عدد سه ضرب میشود.
سود تقلیل یافته هر سهم
۱۹. واحد تجاری باید مبالغ سود تقلیل یافته هر سهم را بر اساس سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی محاسبه کند.
۲۰. واحد تجاری برای محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم، باید سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی و میانگین موزون تعداد سهام عادی را با فرض تبدیل سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده، تعدیل کند.
۲۱ . هدف سود تقلیل یافته هر سهم، همانند سود پایه هر سهم، ارائه شاخصی برای اندازه گیری منافع هر سهم عادی از عملکرد واحد تجاری طی دوره گزارشگری است با این تفاوت که آثار تبدیل فرضی کلیه سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده درنظرگرفته میشود.
واحد تجاری باید برای محاسبه سود تقلیلیافته هر سهم، اقدامات زیر را انجام دهد:
الف. سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی را به میزان هزینههای مالی مربوط به سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده طی دوره و همچنین هر گونه درآمد یا هزینه ناشی از تبدیل سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده، با درنظر داشتن آثار مالیاتی مربوط، تعدیل کند، و
ب. میانگین موزون تعداد سهام عادی را با این فرض که کلیه سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده به سهام عادی تبدیل شده است، تعدیل نماید.
۲۳. برای محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم باید فرض شود سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده، در ابتدای دوره به سهام عادی تبدیل شده است، مگر اینکه تاریخ صدور آن در طی دوره باشد، که در این صورت تاریخ صدور ملاک عمل است.
۲۴ . تعداد سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده برای هر دوره، به طور مستقل تعیین میشود. در گزارشگری میان دوره ای، دوره مزبور، از ابتدای سال مالی تا تاریخ ترازنامه دوره میانی درنظر گرفته میشود و میانگین موزون تعداد سهام عادی بالقوه محاسبه شده در دورههای میانی قبلی، تأثیری بر محاسبات نخواهد داشت.
۲۵. در محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی، سهام عادی بالقوه برای دورهای که در جریان است، درنظر گرفته می شود. سهام عادی بالقوه ای که در دوره گزارشگری بازخرید یا ابطال می شود فقط برای بخشی از دوره که در جریان بوده است در محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم منظور می شود. سهام عادی بالقوه ای که در دوره گزارشگری به سهام عادی تبدیل شده است، در محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم از ابتدای دوره تا تاریخ تبدیل و از تاریخ تبدیل نیز سهام عادی مربوط، در محاسبه سود پایه و تقلیل یافته هر سهم درنظر گرفته میشود.
سهام عادی بالقوه تقلیلدهنده
۲۶. سهام عادی بالقوه تنها در صورتی باید به عنوان تقلیلدهنده درنظر گرفته شود که تبدیل آن به سهام عادی، سود هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را کاهش یا زیان هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را افزایش دهد.
۲۷. واحد تجاری، از سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی، به عنوان رقم کنترلی، جهت تشخیص اثر تقلیلدهندگی یا ضد تقلیل دهندگی سهام عادی بالقوه استفاده می کند. سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم، نتایج عملیات متوقف شده را دربرنمیگیرد.
۲۸. برای تشخیص تقلیل دهندگی یا ضد تقلیل دهندگی سهام عادی بالقوه، هر مجموعه سهام عادی بالقوه، به طور مجزا (و نه در مجموع) بررسی می شود. ترتیب بررسی سهام عادی بالقوه ممکن است بر تقلیل دهندگی آنها مؤثر باشد . بنابراین، به منظور حداکثرسازی تقلیل سود پایه هر سهم، هر مجموعه سهام عادی بالقوه، به ترتیب از بیشترین تا کمترین میزان تقلیلدهندگی بررسی میشود. معمولا حق تقدم سهام بیشترین میزان تقلیلدهندگی را دارد.
تجدید ارائه
۲۹. چنانچه تعداد سهام عادی یا سهام عادی بالقوه بدون تغییر در منابع یا تعهدات، از طریق مواردی مانند سود سهمی و تجزیه سهام و عنصر جایزه در حق تقدم، افزایش یا در اثر کاهش اجباری سرمایه در اجرای ماده ۱۴۱ اصلاحیه قانون تجارت کاهش یابد، سود پایه و تقلیلیافته هر سهم برای کلیه دوره هایی که اطلاعات آن گزارش میشود، باید بر مبنای تعداد جدید سهام تعدیل گردد. چنانچه این تغییرات بعد از تاریخ ترازنامه اما قبل از تأیید صورتهای مالی روی دهد، محاسبه سود هر سهم برای آن دوره و اقلام مقایسه ای، باید برمبنای تعداد جدید سهام باشد. در صورت انعکاس چنین تغییراتی در محاسبه تعداد سهام، این موضوع باید افشا شود. به علاوه به منظور انعکاس آثار اصلاح اشتباه و تغییر در رویه های حسابداری، سود پایه و تقلیل یافته هر سهم باید برای کلیه دورههایی که اطلاعات آن ارائه میشود، تجدید ارائه گردد.
۳۰. واحد تجاری سود تقلیل یافته هر سهم دوره(های ) قبلی ارائه شده را بابت تغییر در مفروضات مورد استفاده در محاسبه سود هر سهم یا تبدیل سهام عادی بالقوه به سهام عادی، ارائه مجدد نمیکند.
نحوه ارائه
۳۱. واحد تجاری باید سود پایه و تقلیل یافته هر سهم را برای سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم (به تفکیک عملیاتی و غیرعملیاتی) و سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی در متن صورت سود و زیان ارائه کند. واحد تجاری باید سود پایه و تقلیل یافته هر سهم را برای تمام دورههایی که اطلاعات آن گزارش میشود ارائه کند.
۳۲ . سود هر سهم برای هر دوره ای که صورت سود و زیان تهیه می شود، ارائه می گردد. چنانچه سود تقلیلیافته هر سهم، حداقل برای یک دوره گزارش شود، برای تمام دورههایی که اطلاعات آن، گزارش می شود ارائه میگردد، حتی اگر مبلغ آن برابر با سود پایه هر سهم باشد. چنانچه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم برابر باشد، میتوان آن را در یک سطر در صورت سود و زیان ارائه کرد.
واحد تجاری که عملیات متوقف شده را گزارش میکند، باید سود پایه و تقلیلیافته هر سهم عملیات متوقف شده را در متن صورت سود و زیان ارائه کند.
۳۴. واحد تجاری باید سود پایه و تقلیل یافته هر سهم را ارائه کند حتی اگر مبلغ آنها منفی (زیان هر سهم) باشد.
افشا
۳۵ . واحد تجاری باید موارد زیر را افشا کند:
الف. مبالغ استفاده شده در صورت کسر محاسبه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم و تطبیق این مبالغ با سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی.
ب . میانگین موزون تعداد سهام عادی استفاده شده در مخرج کسر محاسبه سود پایه و تقلیلیافته هر سهم و تطبیق میانگین موزون تعداد سهام هر کدام با یکدیگر.
ج . توصیف تغییرات عمده در تعداد سهام عادی یا سهام عادی بالقوه، علاوه بر موارد ذکر شده در بند ۲۹، که بعد از تاریخ ترازنامه انجام میشود.
۳۶ .مبالغ سود هر سهم بابت وقوع تغییرات یاد شده در بند ۳۵ (ج) بعد از تاریخ ترازنامه تعدیل نمی شود زیرا این گونه تغییرات بر مبلغ سرمایه بکار رفته برای ایجاد سود یا زیان دوره، تأثیر نمی گذارد. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و یا مطالبات، و تبدیل یا اعمال حقوق مربوط به سهام عادی بالقوه در تاریخ ترازنامه به سهام عادی، نمونههایی از تغییرات یاد شده است.
تاریخ اجرا
۳۷. این استاندارد برای کلیه صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ ۱/۱/۱۳۸۹ و بعد از آن شروع میشود، لازمالاجراست.
مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری
۳۸. با اجرای الزامات این استاندارد، مفاد استاندارد بین المللی حسابداری شماره ۳۳ با عنوان سود هر سهم (ویرایش مارس ۲۰۰۴) نیز رعایت میشود.
پیوست شماره ۱ : توضیحات تکمیلی
این پیوست بخش لاینفک استاندارد حسابداری شماره ۳۰ است.
سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی واحد تجاری اصلی
۱ . برای محاسبه سود هر سهم برمبنای صورتهای مالی تلفیقی، منظور از سود خالص یا زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی واحد تجاری اصلی، سود خالص یا زیان گروه پس از کسر سهم اقلیت است.
انتشار حق تقدم خرید سهام
۲ . در مواردی که قیمت اعمال حق تقدم خرید سهام عادی کمتر از ارزش بازار سهام باشد صدور سهام با عنصر جایزه همراه است. چنانچه حق تقدم خرید سهام به همه سهامداران اعطا شود، تعداد سهام عادی استفاده شده در محاسبه سود پایه و تقلیل یافته هر سهم، برای تمام دورههای قبل از انتشار حق تقدم به شرح زیر محاسبه میشود:
ارزش بازار هر سهم عادی بلافاصله قبل از تصویب انتشار حق تقدم خرید سهام عادی × تعداد سهام عادی موجود قبل از
تصویب انتشار حق تقدم خرید سهام
ارزش بازار نظری هر سهم عادی بلافاصله پس از تصویب انتشارحق تقدم سهام عادی
ارزش بازار نظری هر سهم بلافاصله پس از تصویب انتشار حق تقدم سهام عادی به شرح زیر محاسبه میشود:
ارزش بازار سهام بلافاصله قبل از تصویب انتشار حق تقدم سهام عادی + عواید حاصل از اعمال حق تقدم
تعداد سهام موجود بعد از اعمال حق تقدم
رقم کنترلی
۳ . برای تشریح نحوه بکارگیری رقم کنترلی توصیف شده در بند ۲۷ استاندارد، فرض کنید که اطلاعات زیر موجود است:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی - میلیون ریال ۸۰۰ر۴
زیان ناشی از عملیات متوقف شده قابل انتساب به صاحبان سهام عادی - میلیون ریال (۲۰۰ر۷)
زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی - میلیون ریال (۴۰۰ر۲)
میانگین موزون تعداد سهام عادی ۰۰۰ر۰۰۰ر۲ سهم
میانگین موزون تعداد سهام عادی بالقوه ۰۰۰ر۴۰۰ سهم
سود (زیان) پایه هر سهم:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم - ریال (۰۰۰ر۰۰۰ر۲ : ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۴) ۴۰۰ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده - ریال (۰۰۰ر۰۰۰ر۲ : ۰۰۰ر۰۰۰ر۲۰۰ر۷) (۶۰۰ر۳)
زیان پایه هر سهم - ریال (۲۰۰ر۱)
در این مثال سهام عادی بالقوه، تقلیل دهنده است زیرا با فرض اینکه این سهام اثر سود و زیانی نداشته باشد، سود پایه هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم (رقم کنترلی) را از ۴۰۰ر۲ ریال به ۰۰۰ر۲ (۰۰۰ر۴۰۰ر۲ ÷ ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۴) ریال کاهش میدهد. واحد تجاری ۴۰۰ هزار سهم عادی بالقوه را در محاسبه سایر مبالغ سود هر سهم منظور می کند حتی اگر مبالغ سود هر سهم بدست آمده، در مقایسه با سود پایه هر سهم ضدتقلیل باشد، یعنی زیان هر سهم کمتر شود (۰۰۰ر۳ ریال به ازای هر سهم برای زیان ناشی از عملیات متوقف شده و ۰۰۰ر۱ریال به ازای هر سهم برای زیان دوره).
پیوست شماره ۲ : مثالهای توضیحی
این مثالها جنبه توضیحی دارند و بخشی از استاندارد حسابداری شماره ۳۰ نمیباشند.
مثال (۱) - محاسبه میانگین موزون تعداد سهام عادی (بند ۱۱ استاندارد)
سهام صادر شده سهام موجود
۱ فروردین ۲×۱۳ مانده در ابتدای سال مالی
۰۰۰ر۲ ۰۰۰ر۲
۳۱ شهریور۲×۱۳ صدور سهام جدید در ازای وجه نقد ۸۰۰ ۸۰۰ر۲
۳۰ آذر ۲×۱۳ صدور سهام جدید در ازای وجه نقد ۰۰۰ر۱ ۸۰۰ر۳
۲۹ اسفند ۲×۱۳ مانده در پایان سال مالی ۸۰۰ر۳
محاسبه میانگین موزون:
سهم ۶۵۰ر۲ ) = ۳۱۲ ×۰۰۰ر۱) ) + ۶۱۲ ×۸۰۰ × ۱۲۱۲ + ( (۰۰۰ر۲)
سهم ۶۵۰ر۲ ) = ۳۱۲ ×۸۰۰ر۳) ) + ۳۱۲ ×۸۰۰ر۲) ) + ۶۱۲ ×۰۰۰ر۲) یا
مثال (۲) - افزایش سرمایه از محل سود تقسیم نشده یا اندوختهها - سود سهمی (بند ۱۸ استاندارد)
سود خالص سال ۱×۱۳ - ریال ۰۰۰ر۰۰۰ر۶۰
سود خالص سال ۲×۱۳ - ریال ۰۰۰ر۰۰۰ر۱۲۰
سهام عادی در ۱ فروردین ۱×۱۳ - تعداد ۰۰۰ر۲۰۰
صدور سهام جدید (سود سهمی) در ۱ مهر ۲×۱۳
دو سهم به ازای هر یک سهم موجود(۲×۰۰۰ر۲۰۰)- تعداد ۰۰۰ر۴۰۰
سود پایه هر سهم در سال ۲×۱۳- ریال ۲۰۰ = ۱۲۰ر۰۰۰ر۰۰
(۴۰۰ر۰۰۰+ ۲۰۰ر۰۰۰)
سود پایه هر سهم (تعدیل شده) در سال ۱×۱۳ - ریال ۱۰۰ = ۶۰ر۰۰۰ر۰۰۰
(۴۰۰ر۰۰۰ + ۲۰۰ر۰۰۰)
چون سود سهمی موجب تغییر منابع یا تعهدات نمیشود فرض بر این است که از ابتدای سال
۱×۱۳ صادر شده است.
مثال(۳) - نحوه محاسبه سود تقلیلیافته هر سهم ناشی از اوراق مشارکت قابل تبدیل (بند ۲۰ استاندارد)
سود خالص - ریال ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱
سهام عادی - تعداد ۰۰۰ر۰۰۰ر۱
سود پایه هر سهم - ریال ۰۰۰ر۱
اوراق مشارکت قابل تبدیل - تعداد ۰۰۰ر۱۰۰
هر ۱۰ برگ اوراق مشارکت قابل تبدیل به سه سهم عادی است
نرخ مالیات ۲۵%
سود تضمین شده اوراق مشارکت در سال جاری - ریال ۰۰۰ر۰۰۰ر۱۰
سود خالص تعدیل شده - ریال ۰۰۰ر۵۰۰ر۰۰۷ر۱= (۲۵/۰-۱) ۰۰۰ر۰۰۰ر۱۰ + ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱
تعداد سهام ناشی از تبدیل اوراق مشارکت ۰۰۰ر۳۰
تعداد سهام مورد استفاده برای محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم ۰۰۰ر۰۳۰ر۱=۰۰۰ر۳۰+۰۰۰ر۰۰۰ر۱
سود تقلیل یافته هر سهم- ریال ۹۷۸ = ۰۰۰ر۰۳۰ر۱ : ۰۰۰ر۵۰۰ر۰۰۷ر۱
مثال (۴) - افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و یا مطالبات همراه با عنصر جایزه (بند ۱۷ استاندارد)
۱×۱۳ ۲×۱۳
سود خالص واحد تجاری
۰۰۰ر۰۰۰ر۱۰۰ر۱ ۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۱
سهام عادی موجود قبل از انتشار حق تقدم خرید سهام ۰۰۰ر۵۰۰ سهم
انتشار حق تقدم خرید سهام یک سهم جدید بهازای هر پنج سهم موجود
تعداد سهام عادی جدید ۰۰۰ر۱۰۰ سهم
قیمت اعمال حق تقدم خرید هر سهم ۰۰۰ر۱ ریال
تاریخ تصویب انتشار حق تقدم اول فروردین ۲×۱۳
تاریخ اتمام پذیرهنویسی اول خرداد ۲×۱۳
ارزش بازار هر سهم عادی بلافاصله قبل از تصویب ۴۵۰ر۱ ریال
انتشار حق تقدم خرید سهام
تاریخ گزارشگری ۲۹ اسفند هر سال
محاسبه ارزش بازار نظری هر سهم بلافاصله پس از تصویب انتشار حق تقدم خرید سهام
مجموع عواید حاصل ازاعمال حقتقدم + مجموع ارزش بازار سهام موجود بلافاصله قبل از تصویبانتشارحقتقدم = ارزش بازار نظریهرسهمبلافاصله
تعداد سهام موجود بعد از اعمال حق تقدم
پس از تصویب انتشار حقتقدم
۳۷۵ر۱= (۰۰۰ر۱۰۰ × ۰۰۰ر۱) + (۰۰۰ر۵۰۰ × ۴۵۰ر۱) =
۰۰۰ر۱۰۰ + ۰۰۰ر۵۰۰
محاسبه عامل تعدیل:
۰۵۴/۱= ۴۵۰ر۱ = ارزش بازار هر سهم بلافاصله قبل از تصویب انتشار حق تقدم
۳۷۵ر۱ ارزش بازار نظری هر سهم بلافاصله پس از تصویب انتشار حق تقدم
محاسبه سود پایه هر سهم
۱۳×۱ ۲×۱۳
ریال ریال
سود پایه هر سهم گزارش شده سال ۱×۱۳
سود پایه هر سهم تجدید ارائه شده سال ۱×۱۳ با توجه به انتشار حق تقدم خرید سهام سال ۲×۱۳
سود پایه هرسهم سال۲×۱۳(شامل آثار انتشار حق تقدم خرید سهام)
۰۰۰ر۵۰۰ ÷ ۰۰۰ر۰۰۰ر۱۰۰ر۱
۰۰۰ر۰۰۰ر۱۰۰ر۱
(۰۵۴/۱× ۰۰۰ر۵۰۰)
۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۱
( ۱۲۱×۰۰۰ر۶۰۰)+( ۲۱۲ ×۰۵۴/۱×۰۰۰ر۵۰۰)
۲۰۰ر۲
۰۸۷ر۲
۵۵۲ر۲
مثال (۵)- محاسبه سود پایه هر سهم و سود تقلیل یافته هر سهم و نحوه ارائه آن درصورت سود و زیان (مثال جامع)
این مثال نحوه محاسبه و ارائه سود پایه و سود تقلیل یافته هر سهم را به صورت سه ماهه و سالانه در سال ۱×۱۳ برای شرکت پویا ارائه می کند. رقم کنترلی، سود خالص (زیان) ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی شرکت است. برخی اطلاعات شرکت به شرح زیر است:
تعداد سهام عادی در ۱/۱/۱×۱۳ ۰۰۰ر۰۰۰ر۵ سهم
افزایش سرمایه نقدی در ۱/۳/۱×۱۳ ۰۰۰ر۲۰۰ سهم
شرکت ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱۲ ریال اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام عادی با نرخ سود ۱۰ درصد در جریان دارد که هر ۰۰۰ر۰۰۰ر۱ ریال از اوراق مشارکت، قابل تبدیل به ۴۰ سهم عادی میباشد. سررسید اوراق مشارکت ۱/۴/۱×۱۳ بوده که در این تاریخ تبدیل شده است.
نرخ مالیات ۲۵ درصد
سود خالص (زیان) ناشی از عملیات
درحال تداوم قابل انتساب به سود خالص (زیان) قابل انتساب به
سال ۱×۱۳ صاحبان سهام عادی شرکت صاحبان سهام عادی شرکت
ریال ریال
سه ماهه اول ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۵ ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۵
سه ماهه دوم ۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۶ ۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۶
سه ماهه سوم ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱ ) * ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱)
سه ماهه چهارم ( ۰۰۰ر۰۰۰ر۷۰۰) ( ۰۰۰ر۰۰۰ر۷۰۰)
کل سال ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۱۱ ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۹
*شرکت پویا در سه ماهه سوم دارای ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۲ ریال زیان ناشی از عملیات متوقف شده میباشد.
سه ماهه اول سال ۱×۱۳ محاسبه سود پایه هر سهم:
مبلغ
ریال
سود خالص ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی
(معادل سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی) ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۵
میانگین موزون
تاریخ سهام موجود مدت تعداد سهام عادی
۳۳۳ر۳۳۳ر۳
۱/۱/۱×۱۳ تا ۳۱/۲/۱×۱۳ ۰۰۰ر۰۰۰ر۵ ۲
صدور سهام در ۱/۳/۱×۱۳ ۰۰۰ر۲۰۰ ۳ -
-
۱ ۳۳۳ر۷۳۳ر۱
۰۰۰ر۲۰۰ر۵
جمع ۳
۶۶۶ر۰۶۶ر۵
سود پایه هر سهم
۹۸۷ ریال
محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم :
تعداد/ریال
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی اضافهمیشود: اثر تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل بر سود
(سود تضمینشده) (۲۵% -۱) × ۴۱ × (۱۰% × ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱۲)
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی با فرض تبدیل میانگین موزون تعداد سهام عادی
اضافه میشود: سهام عادی اضافی ناشی از تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل میانگین موزون تعدیل شده تعداد سهام عادی سود تقلیل یافته هر سهم
سه ماهه دوم سال ۱×۱۳
محاسبه سود پایه هر سهم:
سود خالص ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (معادل سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی)
۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۵ریال
۰۰۰ر۰۰۰ر۲۲۵ ریال
۰۰۰ر۰۰۰ر۲۲۵ر۵ریال
۵ر۰۶۶ر۶۶۶ سهم
۴۸۰ر۰۰۰ سهم
۵ر۵۴۶ر۶۶۶ سهم
۹۴۲ ریال
مبلغ
ریال
۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۶
میانگین موزون
تاریخ سهام موجود مدت تعداد سهام عادی
۱/۴/۱×۱۳ ۰۰۰ر۲۰۰ر۵
تبدیل اوراق مشارکت قابل تبدیل در ۱/۴/۱×۱۳ ۰۰۰ر۴۸۰
۱/۴/۱×۱۳ تا ۳۱/۶/۱×۱۳ ۳ ۰۰۰ر۶۸۰ر۵
۰۰۰ر۶۸۰ر۵
میانگین موزون تعداد سهام عادی ۳
۰۰۰ر۶۸۰ر۵
سود پایه هر سهم
۱۴۴ر۱ ریال
محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم :
تعداد/ریال
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی
۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۶ ریال
اضافه میشود: اثر تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل بر سود -
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی با فرض تبدیل
۰۰۰ر۰۰۰ر۵۰۰ر۶ ریال
میانگین موزون تعداد سهام عادی
۰۰۰ر۶۸۰ر۵ سهم
اضافه میشود: سهام عادی اضافی ناشی از تبدیل فرضی اوراق مشارکت -
میانگین موزون تعدیل شده تعداد سهام عادی
۰۰۰ر۶۸۰ر۵ سهم
سود تقلیل یافته هر سهم
۱۴۴ر۱ ریال
سه ماهه سوم سال ۱×۱۳
محاسبه زیان پایه هر سهم:
مبلغ
ریال
سود ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱
زیان ناشی از عملیات متوقف شده قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۲)
زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی
(۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱)
میانگین موزون
تاریخ سهام موجود مدت تعداد سهام عادی
۱/۷/۱×۱۳ تا ۳۰/۹/۱×۱۳ ۰۰۰ر۶۸۰ر۵ ۳ ۰۰۰ر۶۸۰ر۵
۳
مبلغ
ریال
سود (زیان) پایه هر سهم:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم ۱۷۶
زیان ناشی از عملیات متوقف شده (۳۵۲)
زیان پایه هر سهم
(۱۷۶)
محاسبه زیان تقلیل یافته هر سهم :
مبلغ
ریال
سود ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱
اضافهمیشود: اثر تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل بر سود -
سود ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی با فرض تبدیل ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱
زیان ناشی از عملیات متوقف شده قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۲)
زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی با فرض تبدیل
(۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱)
میانگین موزون تعداد سهام عادی ۰۰۰ر۶۸۰ر۵ سهم
اضافه میشود: سهام اضافی ناشی از تبدیل فرضی -
میانگین موزون تعدیل شده تعداد سهام عادی
۰۰۰ر۶۸۰ر۵ سهم
مبلغ
ریال
سود (زیان) تقلیل یافته هر سهم:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم ۱۷۶
زیان ناشی از عملیات متوقف شده (۳۵۲)
زیان تقلیل یافته هر سهم
(۱۷۶)
زیان پایه و تقلیلیافته هر سهم یکسان است، لذا بطور یکجا ارائه میشود.
سه ماهه چهارم سال ۱×۱۳
محاسبه زیان پایه و تقلیل یافته هر سهم:
زیان ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (معادل زیان قابل انتساب به صاحبان سهام عادی)
تاریخ سهام موجود مدت
۱/۱۰/۱×۱۳ تا ۲۹/۱۲/۱×۱۳ ۰۰۰ر۶۸۰ر۵ ۳
۳
زیان پایه و تقلیل یافته هر سهم
مبلغ
ریال
(۰۰۰ر۰۰۰ر۷۰۰)
میانگین موزون تعداد سهام عادی
۰۰۰ر۶۸۰ر۵
(۱۲۳) ریال
کل سال ۱×۱۳ محاسبه سود پایه هر سهم:
مبلغ
ریال
سود خالص ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۱۱
زیان ناشی از عملیات متوقف شده قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۲)
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی
۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۹
میانگین موزون
تاریخ سهام موجود مدت تعداد سهام عادی
۳۳۳ر۸۳۳
۱/۱/۱×۱۳ تا ۳۱/۲/۱×۱۳ ۰۰۰ر۰۰۰ر۵ ۲
صدور سهام عادی در ۱/۳/۱×۱۳ ۰۰۰ر۲۰۰ ۱۲ -
-
۱/۳/۱×۱۳ تا ۳۱/۳/۱×۱۳ ۱ ۳۳۳ر۴۳۳
۰۰۰ر۲۰۰ر۵
تبدیل اوراق مشارکت به سهام عادی ۰۰۰ر۴۸۰ ۱۲ -
-
۱/۴/۱×۱۳ تا ۲۹/۱۲/۱×۱۳ ۹ ۰۰۰ر۲۶۰ر۴
۰۰۰ر۶۸۰ر۵
میانگین موزون تعداد سهام عادی ۱۲
۶۶۶ر۵۲۶ر۵
مبلغ
ریال
سود پایه هر سهم:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم ۱۳۵ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده (۳۶۲)
سود پایه هر سهم
۷۷۳ر۱
محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم :
مبلغ
ریال
سود خالص ناشی از عملیات درحال تداوم قابل انتساب بهصاحبان سهام عادی ۰۰۰ر۰۰۰ر۸۰۰ر۱۱
اضافهمیشود: اثر تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل بر سود
(۲۵% - ۱) × ۱ × (۱۰% × ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۱۲) ۰۰۰ر۰۰۰ر۲۲۵
۴
سودخالص ناشی از عملیات در حال تداوم قابل انتساب به صاحبان سهام عادی
با فرض تبدیل ۰۰۰ر۰۰۰ر۰۲۵ر۱۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده قابل انتساب به صاحبان سهام عادی (۰۰۰ر۰۰۰ر۰۰۰ر۲)
سود خالص قابل انتساب به صاحبان سهام عادی با فرض تبدیل
۰۰۰ر۰۰۰ر۰۲۵ر۱۰
میانگین موزون تعداد سهام عادی ۶۶۶ر۵۲۶ر۵ سهم
اضافه می شود: سهام اضافی ناشی از تبدیل فرضی اوراق مشارکت قابل تبدیل
(۰۰۰ر۱۲۰ = ۳ × ۰۰۰ر۴۸۰) ۰۰۰ر۱۲۰ سهم
۱۲
میانگین موزون تعدیل شده تعداد سهام عادی ۶۶۶ر۶۴۶ر۵ سهم
مبلغ
ریال
سود تقلیل یافته هر سهم:
سود ناشی از عملیات در حال تداوم ۱۲۹ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده (۳۵۴)
سود تقلیل یافته هر سهم
۷۷۵ر۱
نحوه ارائه اطلاعات سود (زیان) هر سهم شرکت پویا در صورت سود و زیان به شرح زیر است:
مبلغ
ریال ریال
سودپایه هر سهم:
سود خالص ناشی از عملیات در حال تداوم:
عملیاتی ۶۲۰ر۱
غیرعملیاتی ۵۱۵
زیان ناشی از عملیات متوقف شده
سود تقلیل یافته هر سهم:
۱۳۵ر۲ (۳۶۲) ۷۷۳ر۱
سود خالص ناشی از عملیات در حال تداوم:
عملیاتی ۶۲۰ر۱
غیرعملیاتی ۵۰۹
۱۲۹ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده (۳۵۴)
۷۷۵ر۱
جدول زیر شامل اطلاعات سه ماهه و سالانه سود هر سهم برای شرکت پویا می باشد. هدف این جدول، نشان دادن این موضوع است که جمع اطلاعات سه ماهه سود هر سهم برای چهار دوره، لزوما برابر با اطلاعات سالانه سود هر سهم نیست. به موجب استاندارد افشای اطلاعات زیر
الزامی نیست.
سه ماهه سه ماهه سه ماهه سه ماهه
شرح اول دوم سوم چهارم کل سال
ریال ریال ریال ریال ریال
سود (زیان) پایه هر سهم:
سودخالص (زیان) ناشیاز عملیات درحالتداوم ۹۸۷ ۱۴۴ر۱ ۱۷۶ (۱۲۳) ۱۳۵ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده - - (۳۵۲) - (۳۶۲)
۹۸۷ ۱۴۴ر۱ (۱۷۶) (۱۲۳) ۷۷۳ر۱
سود (زیان) تقلیل یافته هر سهم:
سودخالص(زیان) ناشی از عملیات درحالتداوم ۹۴۲ ۱۴۴ر۱ ۱۷۶ (۱۲۳) ۱۲۹ر۲
زیان ناشی از عملیات متوقف شده - - (۳۵۲) - (۳۵۴)
۹۴۲ ۱۴۴ر۱ (۱۷۶) (۱۲۳) ۷۷۵ر۱
پیوست شماره ۳ : مبانی نتیجهگیری
این پیوست بخشی از استاندارد حسابداری شماره ۳۰ نمیباشد.
مقدمه
۱ . اطلاعات سود هر سهم به منظور ارزیابی عملکرد واحد تجاری و پیش بینی عملکرد آینده آن سودمند است. کمیته تدوین استانداردهای حسابداری سازمان حسابرسی در پاسخ به نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان گزارشهای مالی، پروژه تدوین استاندارد حسابداری سود هر سهم را در سال ۱۳۸۰ در دستور کار گروه کارشناسی قرار داد. پس از انجام مطالعات اولیه، تحقیقات میدانی و تهیه پیشنویس استاندارد مذکور بنا به دلایلی از جمله نرخهای متفاوت مالیاتی برای سهامداران، اختلاف نظر در محاسبات میانگین موزون تعداد سهام و نتایج حاصل از فرآیند نظرخواهی، این پروژه مسکوت ماند. در سال ۱۳۸۵ با توجه به نیاز بازار سرمایه به اطلاعات سود هر سهم، موضوعمجددا در دستور کار کمیته قرار گرفت. حاصل کار این کمیته و گروه کارشناسی آن، تدوین استاندارد
حسابداری شماره ۳۰ با عنوان سود هر سهم میباشد.
هدف سود هر سهم
۲ . هدف محاسبه سود پایه هر سهم، بهبود مقایسه عملکرد واحدهای تجاری در یک دوره گزارشگری و مقایسه عملکرد یک واحد تجاری در دوره های گزارشگری مختلف است. هدف محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم نیز هماهنگ با هدف محاسبه سود پایه هر سهم می باشد، با این تفاوت که آثار تبدیل فرضی تمام سهام عادی بالقوه تقلیل دهنده موجود در طی دوره را نیز درنظر میگیرد. در واقع هدف از محاسبه سود تقلیلیافته هر سهم، انعکاس اثر احتمالی تبدیل فرضی سهام عادی بالقوه و کاهش احتمالی سود پایه هر سهم، به منظور علامتدهی در مورد کاهش بالقوه سود پایه هر سهم است.
محاسبه سود هر سهم میانگین موزون تعداد سهام عادی
۳ . در محاسبه سود پایه و تقلیل یافته هر سهم، استفاده از میانگین موزون تعداد سهام عادی ضروری است، زیرا اثر افزایش یا کاهش در سهام موجود بر سود، به بخشی از دوره مربوط می شود که مابه ازای آن در اختیار واحد تجاری بوده است. به عبارت دیگر، استفاده از این مبنا، مدت استفاده از مابهازای دریافت شده را درنظر میگیرد.
۴ . به منظور تعیین میانگین موزون تعداد سهام، در مواردی که صدور سهام عادی در قبال مابه ازای نقدی است، تاریخ ثبت افزایش سرمایه در مرجع ثبت شرکتها، ملاک عمل قرار میگیرد زیرا استفاده از وجوه تنها پس از ثبت افزایش سرمایه امکانپذیر است.
۵ . در صورتی که مابه ازای سهام به طور کامل وصول نشده باشد، این سهام متناسب با مابه ازای دریافت شده، در محاسبه میانگین موزون تعداد سهام منظور می شود، زیرا فقط وجوه دریافتی، عملیات واحد تجاری را تحت تأثیر قرار می دهد و این سهام، حق مشارکت در تقسیم سود را نیز داراست.
۶ . افزایش سرمایه ممکن است از محل مطالبات سهامداران باشد. در چنین مواردی، از آنجا که سهامدار، اختیار دریافت طلب یا خرید سهام جدید را دارد، افزایش سرمایه مانع خروج وجه نقد از واحد تجاری می گردد و در نتیجه با این نوع افزایش سرمایه همانند افزایش سرمایه نقدی برخورد می شود. در این موارد، تاریخ اتمام پذیره نویسی حق تقدم، مبنای تعیین میانگین موزون تعداد سهام است.
تقلیل
۷ . هر چند سهام عادی بالقوه، در تاریخ گزارشگری حق مشارکت در سود را ندارد، اما در آینده با تبدیل به سهام عادی، حق مشارکت در سود را خواهد داشت. بنابراین، در محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم درنظر گرفته می شود، زیرا این تبدیل می تواند با افزایش تعداد سهام، سود تقسیمی متعلق به هر سهم را کاهش دهد. از این رو تقلیل بالقوه، با نیازهای اطلاعاتی استفادهکنندگان در ارتباط میباشد.
۸ . اینکه سهام عادی بالقوهواقعا به سهام عادی تبدیل خواهد شد، معمولا در تاریخ گزارشگری واحد تجاری قابل تعیین نیست. با این حال با فرض تبدیل، برآورد معقولی از سود هر سهم امکانپذیر است.
ضد تقلیل
۹ . در محاسبه سود تقلیلیافته هر سهم به دلیل رعایت احتیاط، تنها سهام عادی بالقوه که سود هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را کاهش یا زیان هر سهم ناشی از عملیات در حال تداوم را افزایش می دهد، درنظر گرفته می شود. اعمال حق تقدم خرید سهام و تبدیل اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام عادی، چنانچه تأثیر ضدتقلیل دهندگی داشته باشد نادیده گرفته میشود.
۱۰ . برای تعیین تقلیل دهندگی سهام عادی بالقوه در محاسبه سود تقلیل یافته هر سهم، از سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم (سود یا زیان قبل از عملیات متوقف شده) به عنوان رقم کنترلی استفاده می شود. سود خالص یا زیان ناشی از عملیات در حال تداوم به عنوان رقم کنترلی درنظر گرفته می شود، زیرا این رقم قابلیت مقایسه بیشتری دارد، در صورتی که توقف عملیات در هر دوره گزارشگری تکرار نمیشود.
انتشار حق تقدم
۱۱ . انتشار حق تقدم خرید سهام که قیمت اعمال آن در زمان انتشار، کمتر از ارزش بازار سهام بلافاصله قبل از تصویب افزایش سرمایه است، دربرگیرنده عنصر جایزه می باشد. عنصر جایزه به معنای افزایش تعداد سهام بدون تغییر در منابع یا تعهدات واحد تجاری است و به همین دلیل همانند سود سهمی، اقلام مقایسه ای باید به منظور قابلیت مقایسه سال جاری با سالهای قبل، ارائه مجدد شود.
ارائه در صورت سود و زیان
۱۲ . مبالغ سود پایه و سود تقلیلیافته هر سهم برای سود خالص (زیان ) ناشی از عملیات در حال تداوم به تفکیک عملیاتی و غیرعملیاتی باید در متن صورت سود و زیان ارائه شود، زیرا سرمایهگذاران اهمیت زیادی برای این تفکیک قائل هستند و در ارزیابی عملکرد واحد تجاری مؤثر واقع میشود.