کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت مورخ ۱۳۸۵/۰۹/۲۲ هجری شمسی برابر با ۱۳ دسامبر ۲۰۰۶ میلادی مشتمل بر پنجاه ماده به شرح پیوست تصویب میگردد و به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه تودیع اسناد تصویب آن با رعایت تبصرههای زیر داده میشود:
تبصره ۱:(اصلاحی ۱۳۹۰/۰۴/۰۸)– وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور) و بنیاد شهید و امور ایثارگران به عنوان مراجع ملی موضوع ماده (۳۳) کنوانسیون تعیین میگردند تا با هماهنگی یکدیگر نسبت به اجرا مفاد کنوانسیون اقدام نمایند.
تبصره ۲:باتوجه به ماده (۴۶) کنوانسیون، جمهوری اسلامی ایران خود را ملتزم به رعایت آن دسته از مفاد کنوانسیون که مغایر با موازین حقوقی جاری خود باشد نمی داند.
بسم الله الرحمن الرحیم
کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت
مقدمه
دولتهای عضو این کنوانسیون،
الف- با یادآوری اصول اعلام شده در منشور سازمان ملل متحد که منزلت و ارزش ذاتی و حقوق برابر و لاینفک همه اعضای خانواده بشری را به عنوان بنیان آزادی، عدالت و صلح در جهان به رسمیت می شناسد.
ب- با شناسایی این که سازمان ملل متحد در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقهای بینالمللی حقوق بشر اعلام و موافقت نموده است که همگان بدون هر گونه تمایزی، از تمامی حقوق و آزادیهای مندرج در اسناد مذکور، برخوردار میباشند.
پ- با تاکید مجدد بر جهان شمولی، عدم انفکاک، وابستگی متقابل و ارتباط بین تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و نیاز افراد دارای معلولیت به تضمین بهرهمندی کامل و بدون تبعیض آنها.
ت- با یادآوری میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون بینالمللی حذف تمامی اشکال تبعیض نژادی، کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض نسبت به زنان، کنوانسیون منع شکنجه و سایر مجازاتها یا رفتارهای تحقیرآمیز غیرانسانی و ظالمانه، کنوانسیون حقوق کودک و کنوانسیون بینالمللی حمایت از حقوق تمامی کارگران مهاجر و اعضا خانوادههای آنان.
ث- با اذعان به این که معلولیت مفهومی تحولپذیر است و این که معلولیت منتج از تعامل افراد دارای نقص و موانع محیطی است که مشارکت کامل و مؤثر آنان در حالت برابر با سایرین در جامعه را مانع میگردد.
ج- با اذعان به اهمیت اصول و خط مشیهای مندرج در برنامه جهانی اقدام در مورد افراد معلول و در قواعد استاندارد در خصوص یکسانسازی فرصتها برای افراد دارای معلولیت در تأثیرگذاری بر ارتقا، تنظیم و ارزیابی سیاستها، طرحها، برنامهها و اقدامات در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی به منظور آن که فرصتها برای افراد دارای معلولیت بیشتر یکسان گردد.
چ- با تاکید بر اهمیت جریانسازی موضوع معلولیت به عنوان جزء جداییناپذیر راهبردهای مرتبط با توسعه پایدار.
ح- با اذعان به این که تبعیض علیه هر فرد بر مبنای معلولیت تخطی از منزلت و ارزش ذاتی هر فرد انسانی است.
خ- با اذعان بیشتر بر تنوع بین افراد دارای معلولیت.
د- با اذعان به نیاز به ارتقا و حمایت از حقوق بشر تمامی افراد دارای معلولیت از جمله آنهایی که نیازمند حمایت شدیدتری میباشند.
ذ- با نگرانی از این که علی رغم وجود این گونه اسناد و تعهدات، افراد دارای معلولیت کماکان با موانعی در مشارکت به عنوان عضو برابر جامعه و همچنین نقض حقوق بشری آنان در تمامی نقاط جهان مواجه میباشند.
ر- با اذعان بر اهمیت همکاریهای بینالمللی برای بهبود شرایط زندگی افراد دارای معلولیت در تمامی کشورها به ویژه در کشورهای در حال توسعه.
ز- با اذعان به مشارکتهای ارزشمند بالفعل و بالقوه افراد دارای معلولیت در مورد رفاه کلی و تنوع جوامعشان و این که ارتقا بهرهمندی کامل افراد دارای معلولیت در مورد حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و مشارکت کامل افراد دارای معلولیت منتج به گسترش حس تعلق و پیشرفتهای مهم در توسعه اقتصادی، اجتماعی و انسانی جامعه و فقرزدایی میگردد.
ژ- با اذعان به این که برای افراد دارای معلولیت، استقلال فردی و عدم وابستگی از جمله آزادی انتخاب، مهم میباشد.
س- با در نظر گرفتن این که افراد دارای معلولیت باید این فرصت را داشته باشند که فعالانه در روند تصمیمگیریها در مورد سیاستها و برنامهها از جمله مواردی که مستقیماً به آنها مربوط میشود، دخالت نمایند.
ش- با ابراز نگرانی از وضعیت دشواری که افراد دارای معلولیت که با چند نوع یا اشکال تشدید یافته تبعیض بواسطه نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی یا دیگر عقاید، منشأ ملی، قومی، بومی یا اجتماعی، دارایی، تولد، سن یا سایر خصوصیات مواجه میگردند.
ص- با اذعان به این که زنان و دختران دارای معلولیت غالباً در معرض خطر بیشتری هم در درون و هم در بیرون خانه میباشند و مورد خشونت، آسیب، یا سوءاستفاده، غفلت، یا برخوردهای ناآگاهانه، سوءرفتار و یا استثمار واقع میگردند.
ض- با اذعان به این که کودکان دارای معلولیت باید از بهرهمندی کامل از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین بر مبنای برابر با سایر کودکان برخوردار گردند، با یادآوری تعهدات دولتهای عضو در مورد کنوانسیون حقوق کودک.
ظ- با تاکید بر این حقیقت که اکثر افراد دارای معلولیت در شرایط فقر زندگی مینمایند و در این ارتباط، تصدیق نیاز اساسی برای بررسی پیامد منفی فقر بر افراد دارای معلولیت.
ع- با در نظر داشتن این که شرایط صلح و امنیت بر مبنای احترام کامل برای اهداف و اصول مندرج در منشور ملل متحد و رعایت اسناد حقوق بشری حاکم جهت حمایت کامل از افراد دارای معلولیت به ویژه در منازعات مسلحانه و اشغال بیگانگان ضروری میباشد.
غ- با اذعان به اهمیت دسترسی به محیط فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی و بهداشت و آموزش و اطلاعات و ارتباطات در جهت توانمند ساختن افراد دارای معلولیت در بهرهمندی کامل از تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین.
ف- با وقوف به این که فرد نسبت به سایر افراد و جامعهای که به آن تعلق دارد، دارای وظایفی میباشد و در جهت ارتقا و رعایت حقوق به رسمیت شناخته شده در منشور حقوق بشر مسئول است تلاش نماید.
ق- با اعتقاد به این که خانواده واحد بنیادین و طبیعی در جامعه میباشد و محق است که از حمایت جامعه و دولت برخوردار باشد و این که به منظور آن که خانوادهها در جهت مشارکت برای بهرهمندی کامل و یکسان از حقوق افراد دارای معلولیت توانمند گردند، باید افراد دارای معلولیت و اعضای خانواده آنها از حمایتها و مساعدتهای لازم برخوردار گردند.
ک- با اعتقاد به این که کنوانسیونی بینالمللی، کامل و جامع در جهت ارتقا و حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، سهم عمدهای در جبران کمبودهای شگرف اجتماعی افراد دارای معلولیت و ارتقا مشارکت آنها در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مدنی با فرصتهای برابر در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته ایفا مینماید.
به شرح زیر توافق نموده اند:
ماده ۱- هدف
هدف این کنوانسیون، ارتقا، حمایت و تضمین بهرهمندی برابر و کامل افراد دارای معلولیت از کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و ارتقا احترام نسبت به منزلت ذاتی آنها میباشد.
افراد دارای معلولیت شامل کسانی می شوند که دارای نواقص طویلالمدت فیزیکی، ذهنی، فکری یا حسی میباشند که در تعامل با موانع گوناگون امکان دارد مشارکت کامل و مؤثر آنان در شرایط برابر با دیگران در جامعه متوقف گردد.
بسم الله الرحمن الرحیم
کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت
مقدمه
دولتهای عضو این کنوانسیون،
الف- با یادآوری اصول اعلام شده در منشور سازمان ملل متحد که منزلت و ارزش ذاتی و حقوق برابر و لاینفک همه اعضای خانواده بشری را به عنوان بنیان آزادی، عدالت و صلح در جهان به رسمیت می شناسد.
ب- با شناسایی این که سازمان ملل متحد در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقهای بینالمللی حقوق بشر اعلام و موافقت نموده است که همگان بدون هر گونه تمایزی، از تمامی حقوق و آزادیهای مندرج در اسناد مذکور، برخوردار میباشند.
پ- با تاکید مجدد بر جهان شمولی، عدم انفکاک، وابستگی متقابل و ارتباط بین تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و نیاز افراد دارای معلولیت به تضمین بهرهمندی کامل و بدون تبعیض آنها.
ت- با یادآوری میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون بینالمللی حذف تمامی اشکال تبعیض نژادی، کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض نسبت به زنان، کنوانسیون منع شکنجه و سایر مجازاتها یا رفتارهای تحقیرآمیز غیرانسانی و ظالمانه، کنوانسیون حقوق کودک و کنوانسیون بینالمللی حمایت از حقوق تمامی کارگران مهاجر و اعضا خانوادههای آنان.
ث- با اذعان به این که معلولیت مفهومی تحولپذیر است و این که معلولیت منتج از تعامل افراد دارای نقص و موانع محیطی است که مشارکت کامل و مؤثر آنان در حالت برابر با سایرین در جامعه را مانع میگردد.
ج- با اذعان به اهمیت اصول و خط مشیهای مندرج در برنامه جهانی اقدام در مورد افراد معلول و در قواعد استاندارد در خصوص یکسانسازی فرصتها برای افراد دارای معلولیت در تأثیرگذاری بر ارتقا، تنظیم و ارزیابی سیاستها، طرحها، برنامهها و اقدامات در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی به منظور آن که فرصتها برای افراد دارای معلولیت بیشتر یکسان گردد.
چ- با تاکید بر اهمیت جریانسازی موضوع معلولیت به عنوان جزء جداییناپذیر راهبردهای مرتبط با توسعه پایدار.
ح- با اذعان به این که تبعیض علیه هر فرد بر مبنای معلولیت تخطی از منزلت و ارزش ذاتی هر فرد انسانی است.
خ- با اذعان بیشتر بر تنوع بین افراد دارای معلولیت.
د- با اذعان به نیاز به ارتقا و حمایت از حقوق بشر تمامی افراد دارای معلولیت از جمله آنهایی که نیازمند حمایت شدیدتری میباشند.
ذ- با نگرانی از این که علی رغم وجود این گونه اسناد و تعهدات، افراد دارای معلولیت کماکان با موانعی در مشارکت به عنوان عضو برابر جامعه و همچنین نقض حقوق بشری آنان در تمامی نقاط جهان مواجه میباشند.
ر- با اذعان بر اهمیت همکاریهای بینالمللی برای بهبود شرایط زندگی افراد دارای معلولیت در تمامی کشورها به ویژه در کشورهای در حال توسعه.
ز- با اذعان به مشارکتهای ارزشمند بالفعل و بالقوه افراد دارای معلولیت در مورد رفاه کلی و تنوع جوامعشان و این که ارتقا بهرهمندی کامل افراد دارای معلولیت در مورد حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و مشارکت کامل افراد دارای معلولیت منتج به گسترش حس تعلق و پیشرفتهای مهم در توسعه اقتصادی، اجتماعی و انسانی جامعه و فقرزدایی میگردد.
ژ- با اذعان به این که برای افراد دارای معلولیت، استقلال فردی و عدم وابستگی از جمله آزادی انتخاب، مهم میباشد.
س- با در نظر گرفتن این که افراد دارای معلولیت باید این فرصت را داشته باشند که فعالانه در روند تصمیمگیریها در مورد سیاستها و برنامهها از جمله مواردی که مستقیماً به آنها مربوط میشود، دخالت نمایند.
ش- با ابراز نگرانی از وضعیت دشواری که افراد دارای معلولیت که با چند نوع یا اشکال تشدید یافته تبعیض بواسطه نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، عقاید سیاسی یا دیگر عقاید، منشأ ملی، قومی، بومی یا اجتماعی، دارایی، تولد، سن یا سایر خصوصیات مواجه میگردند.
ص- با اذعان به این که زنان و دختران دارای معلولیت غالباً در معرض خطر بیشتری هم در درون و هم در بیرون خانه میباشند و مورد خشونت، آسیب، یا سوءاستفاده، غفلت، یا برخوردهای ناآگاهانه، سوءرفتار و یا استثمار واقع میگردند.
ض- با اذعان به این که کودکان دارای معلولیت باید از بهرهمندی کامل از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین بر مبنای برابر با سایر کودکان برخوردار گردند، با یادآوری تعهدات دولتهای عضو در مورد کنوانسیون حقوق کودک.
ظ- با تاکید بر این حقیقت که اکثر افراد دارای معلولیت در شرایط فقر زندگی مینمایند و در این ارتباط، تصدیق نیاز اساسی برای بررسی پیامد منفی فقر بر افراد دارای معلولیت.
ع- با در نظر داشتن این که شرایط صلح و امنیت بر مبنای احترام کامل برای اهداف و اصول مندرج در منشور ملل متحد و رعایت اسناد حقوق بشری حاکم جهت حمایت کامل از افراد دارای معلولیت به ویژه در منازعات مسلحانه و اشغال بیگانگان ضروری میباشد.
غ- با اذعان به اهمیت دسترسی به محیط فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی و بهداشت و آموزش و اطلاعات و ارتباطات در جهت توانمند ساختن افراد دارای معلولیت در بهرهمندی کامل از تمامی حقوق بشر و آزادیهای بنیادین.
ف- با وقوف به این که فرد نسبت به سایر افراد و جامعهای که به آن تعلق دارد، دارای وظایفی میباشد و در جهت ارتقا و رعایت حقوق به رسمیت شناخته شده در منشور حقوق بشر مسئول است تلاش نماید.
ق- با اعتقاد به این که خانواده واحد بنیادین و طبیعی در جامعه میباشد و محق است که از حمایت جامعه و دولت برخوردار باشد و این که به منظور آن که خانوادهها در جهت مشارکت برای بهرهمندی کامل و یکسان از حقوق افراد دارای معلولیت توانمند گردند، باید افراد دارای معلولیت و اعضای خانواده آنها از حمایتها و مساعدتهای لازم برخوردار گردند.
ک- با اعتقاد به این که کنوانسیونی بینالمللی، کامل و جامع در جهت ارتقا و حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، سهم عمدهای در جبران کمبودهای شگرف اجتماعی افراد دارای معلولیت و ارتقا مشارکت آنها در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و مدنی با فرصتهای برابر در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته ایفا مینماید.
به شرح زیر توافق نموده اند:
ماده ۱- هدف
هدف این کنوانسیون، ارتقا، حمایت و تضمین بهرهمندی برابر و کامل افراد دارای معلولیت از کلیه حقوق بشر و آزادیهای بنیادین و ارتقا احترام نسبت به منزلت ذاتی آنها میباشد.
افراد دارای معلولیت شامل کسانی می شوند که دارای نواقص طویلالمدت فیزیکی، ذهنی، فکری یا حسی میباشند که در تعامل با موانع گوناگون امکان دارد مشارکت کامل و مؤثر آنان در شرایط برابر با دیگران در جامعه متوقف گردد.