ارسال تصویر دادنامه شماره 140109970905812501 مورخ 1401/10/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال اطلاق عبارت "قبل از صدور برگ اجرایی" از بند 32 دستورالعمل دادرسی مالیاتی از زمان تصویب

سعید توتونچی ملکی
معاون حقوقی و فنی مالیاتی

توضیحات تکمیلی:
در تاریخ 1401/10/10، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به پرونده شکایت آقای بهمن زبردست پرداخته است. شاکی درخواست ابطال عبارت «قبل از صدور برگ اجرایی» از بند 32 دستورالعمل دادرسی مالیاتی ابلاغ شده به موجب بخشنامه شماره 117300 مورخ 1387/11/13 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور را مطرح کرده بود. شاکی در دادخواست خود عنوان کرده است که طبق ماده 249 قانون مالیات‌های مستقیم، هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی باید مأخذ مورد محاسبات مالیات را در متن رأی قید کرده و در صورتی که اشتباهی در محاسبه صورت گرفته باشد، با درخواست مودی یا اداره امور مالیاتی، رأی را اصلاح کنند. در این زمینه، شاکی اشاره کرده که بخشنامه مورد شکایت با افزودن قید «قبل از صدور برگ اجرایی» محدودیت‌های نادرستی ایجاد کرده است.
بند 32 دستورالعمل دادرسی مالیاتی، که مورد اعتراض قرار گرفته، اعلام می‌کند که در صورت اشتباه در محاسبه مأخذ مالیات یا درآمد مشمول مالیات در رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی، اصلاحات باید قبل از صدور برگ اجرایی صورت گیرد و رأی اصلاحی به مودی ابلاغ شود. طبق این دستورالعمل، پس از صدور برگ اجرایی، حتی اگر اشتباهی در محاسبه صورت گرفته باشد، امکان اصلاح رأی وجود ندارد. این حکم به نظر شاکی مغایر با قانون است و محدودیتی بی‌مورد اعمال می‌کند.
شاکی استدلال کرده است که مطابق با ماده 249 قانون مالیات‌های مستقیم، هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی موظف به اصلاح هر نوع اشتباه محاسباتی هستند، و این اصلاح نباید به زمانی قبل از صدور برگ اجرایی محدود شود. به عبارت دیگر، اگر اشتباهی در محاسبه مالیات وجود داشته باشد، حتی پس از صدور برگ اجرایی، باید امکان اصلاح رأی وجود داشته باشد. این محدودیت از نظر شاکی خلاف قانون است و خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی کشور قرار دارد.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، پس از بررسی‌های لازم و با استناد به ماده 249 قانون مالیات‌های مستقیم، به این نتیجه رسید که عبارت «قبل از صدور برگ اجرایی» در بند 32 دستورالعمل دادرسی مالیاتی مغایر با قانون است. طبق این ماده از قانون، هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی مکلف به اصلاح کلیه اشتباهات محاسباتی هستند و این وظیفه باید بدون هیچ‌گونه قید و شرطی انجام شود. بنابراین، هرگونه محدودیت زمانی که اصلاح اشتباهات محاسباتی را به دوره زمانی خاصی محدود کند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات است.
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری بر اساس مواد 12 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392، به‌ویژه ماده 88 آن، مبنی بر ابطال این عبارت صادر شد. با توجه به این که قانون مالیات‌های مستقیم اصلاح اشتباهات را به‌طور عمومی و بدون محدودیت زمانی تصریح کرده است، حکم صادره در دستورالعمل دادرسی مالیاتی که به اشتباه اصلاحات را به قبل از صدور برگ اجرایی محدود کرده بود، از تاریخ تصویب ابطال گردید.
این رأی به موجب بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، از تاریخ تصویب دستورالعمل، به‌طور کلی ابطال شد و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با اکثریت آرا به ابطال این قید رأی داد. این تصمیم به‌طور قابل توجهی بر نحوه اصلاح اشتباهات محاسباتی در آراء هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی تأثیر خواهد گذاشت و ضمانت اجرای اصلاح اشتباهات پس از صدور برگ اجرایی را فراهم می‌آورد.
در نهایت، این رأی به‌منظور ایجاد شفافیت بیشتر و انطباق با قانون، به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی تکلیف کرده است که در صورت وجود اشتباه در محاسبات مالیات، آن را بدون هیچ‌گونه محدودیت زمانی اصلاح کنند.