بخشنامه شماره 90/298238 مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۱۰ ; ابلاغ دستورالعمل حسابداری عقد مرابحه

شماره: 90/298238
تاریخ: ۱۳۹۰/۱۲/۱۰
 

موضوع: جهت اطلاع مدیران عامل محترم کلیه بانکهای دولتی به استثناء بانک قرض الحسنه مهر ایران غیر دولتی، شرکت دولتی پست بانک و مؤسسه اعتباری توسعه ارسال گردد.
با سلام و احترام؛
همان گونه که مستحضرند؛ دستورالعمل اجرایی عقد مرابحه در یک هزار و یک صد و بیست و هشتمین جلسه مورخ ۱۳۹۰٫۵٫۲۵ شورای محترم پول و اعتبار به تصویب رسید و طی بخشنامه شماره ۹۰٫۱۴۱۶۹۶ مورخ ۱۳۹۰٫۶٫۲۰ به شبکه بانکی کشور ابلاغ گردید به منظور ایجاد وحدت رویه در خصوص انجام عملیات حسابداری عقد مرابحه بدین وسیله دستورالعمل حسابداری عقد مرابحه که در هفتاد و نهمین جلسه مورخ ۱۳۹۰٫۱۱٫۱۹ کمیسیون اعتباری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مورد تأیید قرار گرفته به پیوست ایفاد می گردد.
مزید استحضار خاطر نشان میگردد سرفصل حسابهای دفتر کل جدید مورد نیاز برای انجام عملیات حسابداری تسهیلات اعطایی در قالب عقد مرابحه و همچنین تغییرات لازم در سرفصل حسابهای دفتر کل موجود پیش تر طی بخشنامه شماره ۹۰٫۲۹۱۲۸۲ مورخ ۱۳۹۰٫۱۲٫۳ اداره نظارت بر موقعیت مالی بانکها و مؤسسات اعتباری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به آن بانک مؤسسه اعتباری ابلاغ گردیده است.
خواهشمند است دستور فرمائید؛ مراتب به قید تسریع به کلیه واحدهای ذی ربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت گردد.

مدیریت کل مقررات مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی
امیرحسین امین آزاد   مرتضی ستاک

 

عملیات حسابداری مربوط به اعطای تسهیلات در قالب عقد مرابحه جهت تأمین قسمتی از نیازهای مالی اشخاص حقیقی و حقوقی به منظور تهیه کالا و خدمات مورد نیاز آنان به شرح ذیل میباشد:
الف- ثبت های حسابداری زمان انعقاد قرارداد مرابحه:
1- پس از انعقاد قرارداد مرابحه قرارداد مذکور در حساب انتظامی قراردادها به مبلغ یک ریال به شرح ذیل ثبت می گردد:
   
2- مبلغ پیش دریافت مأخوذه از مشتری به شرح ذیل در حساب ها ثبت می شود:
 
3- هم زمان با انعقاد قرارداد و پس از اخذ پیش دریافت از مشتری تعهدات بانک به منظور تهیه کالا و خدمات به شرح ذیل در حساب ها ثبت میشود:
 
ب- ثبت های حسابداری وثایق:
4- پس از اخذ وثایق از مشتری چنان چه وثایق مزبور از نوع اموال منقول و یا غیر منقول باشد. به مبلغ ترهین اگر از نوع اشیاء قیمتی باشد به ارزش کارشناسی اشیاء مزبور و در صورتی که از نوع اوراق بهادار تضمینی باشد به مبلغ تعهد شده به شرح ذیل در حسابها ثبت می شود:
 

5- تعداد برگهای اوراق بهادار و قطعه های اشیاء تضمینی به ازای هر برگ و یا قطعه یک ریال به شرح ذیل در حسابها ثبت می شود:
 ج- ثبت های حسابداری خرید اموال یا خدمت موضوع قرارداد:
6- مبلغ پرداختی بابت پیش پرداخت به فروشنده اموال یا ارایه دهنده خدمات به شرح ذیل در حسابها ثبت می شود:
 
7- خرید اموال یا دریافت خدمات موضوع قرارداد مرابحه و پرداخت وجه آن به فروشنده کالا یا ارایه دهنده خدمات به شرح ذیل در حساب ها ثبت می شود:
 
د- ثبت های حسابداری اعطای تسهیلات:
8- پس از خرید اموال یا دریافت خدمات موضوع قرارداد مرابحه برگشت تعهدات بانک به شرح ذیل در حسابها ثبت میشود:
 
9- پس از واگذاری اموال یا خدمات موضوع قرارداد مرابحه به مشتری با توجه به شرایط قرارداد تسهیلات اعطایی به شرح ذیل در حسابها ثبت میشود توضیح این که در این مرحله با توجه به تکمیل فرایند واگذاری اموال یا خدمات به مشتری سود ناشی از واگذاری آن تحقق یافته محسوب و در دفاتر شناسایی می گردد:
    
توضیح: چنان چه تسهیلات اعطایی از نوع مرابحه نقدی باشد سرفصل حسابهای سود دریافتنی» و «سود سالهای آینده تسهیلات دولتی غیر دولتی ثبت نمی شوند.

ه- ثبت های حسابداری بازپرداخت تسهیلات اعطایی:
۱۰- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه به صورت نقدی بازپرداخت گردد وصول تسهیلات در سررسید به شرح ذیل در حساب ها ثبت میشود:
 
11- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه به صورت نسیه دفعی بازپرداخت گردد وصول تسهیلات در 1( سررسید به شرح ذیل در حساب ها ثبت می شود:
 
12- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه به صورت نسیه دفعی بازپرداخت گردد شناسایی درآمد در سررسید تسهیلات به شرح ذیل در حساب ها ثبت میشود:
 
13- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه به صورت نسیه اقساطی بازپرداخت گردد وصول تسهیلات در سررسید هر قسط به شرح ذیل در حساب ها ثبت می شود:
 
14- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه به صورت نسیه اقساطی بازپرداخت گردد، شناسایی درآمد در سررسید هر قسط به شرح ذیل در حساب ها ثبت میشود:
    
و- ثبت حسابداری شناسایی سود تسهیلات اعطایی مرابحه نسبه دفعی و اقساطی در صورت عدم بازپرداخت در سررسید:
۱۵- چنان چه تسهیلات اعطایی مرابحه نسیه دفعی و اقساطی در سررسید مقرر بازپرداخت نگردد در سررسید تسهیلات یا هر قسط درآمد مربوط شناسایی و به شرح ذیل در حساب ها ثبت می شود:
 
ز- ثبت های حسابداری تعدیل حساب سود سالهای آینده تسهیلات در پایان دوره مالی:
۱۶- در صورتی که زمان سررسید (تسویه) قرارداد به گونه ای باشد که بخشی از سود آن مربوط به یک دوره سال «الف») و بخشی دیگر مربوط به آینده سال (ب) باشد در این صورت ثبت زیر در تاریخ پایان سال «الف» و یا پایان دوره ای که تهیه صورتهای مالی مورد نظر است. صورت می پذیرد:
   
17- در زمان سررسید که در سال آینده سال (ب) خواهد بود دو حالت محتمل است:
۱۷-۱- حالت اول: در صورتی که تسهیلات در سررسید تسویه وصول شود علاوه بر ثبت های حسابداری وصول تسهیلات نسیه دفعی و اقساطی به ترتیب به شرح ثبتهای ردیف ۱۱ و ۱۳ ثبت حسابداری زیر نیز انجام می شود:
   
۱۷-۲- حالت دوم تسهیلات در سررسید تسویه (وصول) نشود:
 
ز- ثبت های حسابداری شناسایی وجه التزام تأخیر تأدیه دین:
 ۱۸- در مورد تسهیلاتی که در سررسید وصول نشده است در تاریخ پایان سال یا در مقاطعی که تهیه صورتهای مالی مورد نظر است هر کدام که مقدم باشد از تاریخ سررسید یا تاریخ آخرین محاسبه وجه التزام تأخیر تأدیه دین تا تاریخ پایان سال یا مقطع تهیه صورتهای مالی، مشروط به این که تسهیلات هنوز به طبقه سررسید گذشته منتقل نشده باشند وجه التزام تأخیر تأدیه دین متعلقه محاسبه و بشرح زیر در حساب ها ثبت خواهد شد:
 
توضیح: مؤسسه اعتباری موظف است در صورت عدم تحقق معیارهای ذکر شده در بند «ج» بخشنامه شماره مب ٫ ۷۷۲ مورخ ۱۳۸۴٫۴٫۲۷ شناسایی درآمد تسهیلات اعم از سود و وجه التزام متعلقه را به روش تعهدی متوقف نموده و ثبت حسابداری زیر را برای تعدیل حساب سود سالهای آینده تسهیلات در دفاتر خود اعمال نماید:
   
ح- ثبتهای حسابداری وصول تسهیلات پس از سررسید و قبل از انتقال به طبقات غیر جاری:
19- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه نسیه دفعی پس از سررسید و قبل از انتقال تسهیلات مذکور به طبقات غیر جاری وصول گردد ثبت حسابداری زیر انجام میشود:
   
20- در صورتی که تسهیلات اعطایی مرابحه نسیه اقساطی پس از سررسید و قبل از انتقال تسهیلات مذکور به طبقات غیر جاری وصول گردد ثبت حسابداری زیر انجام میشود:
 
ی- ثبت حسابداری وصول تسهیلات قبل از سررسید:
۲۱- در صورت بازپرداخت تسهیلات قبل از سررسید ثبت حسابداری زیر انجام میشود:
 
ک- ثبت های حسابداری زمان تسویه قرارداد مرابحه:
۲۲- پس از تسویه کامل قرارداد مرابحه قرارداد مزبور به شرح ذیل از حسابهای انتظامی برگشت می شود:
 
 ۲۳ - پس از استرداد وثایق مأخوذه حسابهای انتظامی مربوط به وثایق مأخوذه به شرح ذیل از حساب ها برگشت می شود:
     
دستور العمل حسابداری عقد مرابحه در هفتاد و نهمین جلسه مورخ ۱۳۹۰٫۱۱٫۱۹ کمیسیون اعتباری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید.