نمونه سوالات کارشناس رسمی دادگستری حسابداری و حسابرسی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

بیشتر داوطلب‌های رشته حسابداری و حسابرسی، سال‌ها تجربه کار حرفه‌ای دارند و همین باعث می‌شود سراغ سؤال‌های آزمون که می‌روند، غافلگیر شوند. سؤال‌های این آزمون از تجربه کاری نمی‌پرسند؛ از بند مشخصی از یک استاندارد یا ماده مشخصی از یک قانون می‌پرسند. کسی که ده سال ترازنامه بسته اما بند ۱۱ استاندارد ۸ را نخوانده، همان‌جا نمره از دست می‌دهد.

در این صفحه پنج نمونه سؤال واقعی از بانک سؤال همین رشته با پاسخ تشریحی و ارجاع به بند و ماده گذاشته‌ایم، به‌علاوه مباحثی که سؤال‌ها در عمل از آن‌ها طرح می‌شوند، کد رسمی رشته و مدارک تحصیلی مجاز.

کارشناس رسمی حسابداری و حسابرسی چه کاری می‌کند؟

وقتی دعوایی بر سر صورت‌های مالی یک شرکت، اختلاف شرکا، محاسبه خسارت یا تعیین سود و زیان به دادگاه می‌رسد، قاضی خودش حسابدار نیست. پرونده به کارشناس رسمی رشته حسابداری و حسابرسی ارجاع می‌شود و نظر او مبنای رأی قرار می‌گیرد.

به همین دلیل، سؤال‌های این رشته صرفاً حسابداری نیستند؛ ترکیبی از استانداردهای حسابداری، حسابرسی، حسابداری صنعتی، مدیریت مالی و قوانین مالیاتی و بودجه‌اند؛ چون کارشناس در پرونده واقعی با هر چهار حوزه سر و کار دارد.

پنج نمونه سؤال با پاسخ تشریحی

۱) مسئولیت تضامنی مدیران در پرداخت مالیات

سؤال: در ارتباط با مسئولیت تضامنی مدیران اشخاص حقوقی نسبت به پرداخت مالیات، کدام مورد صحیح است؟

۱) مسئولیت ندارند
۲) نسبت به مالیات قطعی‌شده در دوران مدیریت
۳) نسبت به مالیات مورد مطالبه در دوران مدیریت
۴) نسبت به مجموع مالیات‌های مطالبه‌شده و قطعی‌شده در دوران مدیریت

پاسخ: گزینه ۲. ماده ۱۹۸ قانون مالیات‌های مستقیم ملاک مسئولیت تضامنی مدیران را «قطعی‌شدن مالیات در دوران مدیریت» قرار داده است، نه صرف مطالبه‌شدن آن. تفاوت حقوقی «مطالبه» (صدور برگ تشخیص) با «قطعیت» همان جایی است که این سؤال را می‌سازد و گزینه‌های ۳ و ۴ را رد می‌کند.

۲) تاریخ تأیید صورت‌های مالی

سؤال: تاریخ تأیید صورت‌های مالی چه تاریخی است؟

۱) تاریخی که صورت‌های مالی رسماً برای رسیدگی به حسابرس ارائه شده است
۲) تاریخی که مجمع عمومی عادی صاحبان سهام آن را تأیید کرده است
۳) تاریخی که گزارش حسابرسی صادر شده و تغییر دیگری ممکن نیست
۴) تاریخی که هیئت مدیره صورت‌های مالی را رسماً و برای آخرین بار به منظور انتشار تأیید کرده است

پاسخ: گزینه ۴. طبق تعاریف استاندارد حسابداری شماره ۵، تاریخ تأیید همان تاریخی است که مدیریت صورت‌ها را برای انتشار تأیید می‌کند، نه تاریخ تصویب مجمع. اهمیتش این است که بازه شناسایی رویدادهای تعدیلی و غیرتعدیلی، از تاریخ ترازنامه تا همین تاریخ است؛ نه تا تاریخ مجمع.

۳) تخصیص سربار ثابت تولید

سؤال: بر اساس استانداردهای حسابداری، سربار ثابت تولید باید بر مبنای کدام ظرفیت به محصولات تخصیص یابد؟

۱) نظری (ایده‌آل)
۲) عادی (معمول)
۳) واقعی مورد انتظار
۴) علمی

پاسخ: گزینه ۲. بند ۱۱ استاندارد شماره ۸ تخصیص را بر مبنای ظرفیت معمول قرار داده است. نتیجه عملی این قاعده مهم است: مخارج ظرفیت بلااستفاده در دوره وقوع هزینه دوره می‌شود و به بهای تمام‌شده محصول راه نمی‌یابد؛ یعنی هزینه بیکاری ظرفیت در قیمت تمام‌شده پنهان نمی‌ماند.

۴) ثبت ضمانت وام در دفاتر ضامن

سؤال: شرکت گاما وام دریافتی شرکت بتا از بانک به مبلغ ده میلیون ریال را نزد بانک تضمین کرده است. این مبلغ در دفاتر ضامن چگونه ثبت می‌شود؟

۱) جزو بدهی‌های جاری
۲) جزو بدهی بلندمدت
۳) جزو حساب‌های انتظامی
۴) جزو دارایی‌های جاری

پاسخ: گزینه ۳. طبق بند ۲۴ استاندارد شماره ۴، بدهی احتمالی شناسایی نمی‌شود و فقط افشا می‌گردد. تا وقتی وام‌گیرنده نکول نکرده، ضمانت برای ضامن یک تعهد احتمالی است و در حساب‌های انتظامی (خارج از ترازنامه) نگهداری می‌شود. تفاوت «ذخیره» با «بدهی احتمالی» را همین‌جا باید بلد بود.

۵) محاسبه فروش هدف

سؤال: شرکتی با فروش ۲۰۰٬۰۰۰ ریال، هزینه متغیر ۱۵۰٬۰۰۰ ریال و هزینه ثابت ۶۰٬۰۰۰ ریال، ۱۰٬۰۰۰ ریال زیان عملیاتی داشته است. با چه مبلغ افزایش در فروش به سود عملیاتی معادل ۱۰ درصد فروش می‌رسد؟

۱) ۴۰۰٬۰۰۰
۲) ۲۵۱٬۰۰۰
۳) ۲۳۱٬۰۰۰
۴) ۲۰۰٬۰۰۰

پاسخ: گزینه ۴. حاشیه فروش ۲۵ درصد است. اگر فروش هدف را S بگیریم: ۰٫۲۵S منهای ۶۰٬۰۰۰ برابر ۰٫۱۰S، پس S برابر ۴۰۰٬۰۰۰ ریال. اما سؤال «افزایش فروش» را خواسته، نه فروش هدف: ۴۰۰٬۰۰۰ منهای ۲۰۰٬۰۰۰ یعنی ۲۰۰٬۰۰۰ ریال. گزینه ۱ تله همین سؤال است.

۶) تشخیص عملیات متوقف‌شده

سؤال: کدام‌یک به‌عنوان عملیات متوقف‌شده تلقی می‌شود؟

۱) تعطیلی یک کارگاه تولیدی که محصولش در بازار قیمت فروش جداگانه ندارد
۲) فروش یا خاتمه بخشی از عملیات که برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها انجام شده
۳) فروش یا خاتمه عملیاتی که برای بهسازی تولید انجام شده
۴) فروش مهمان‌خانه‌ها توسط شرکتی که در اداره مهمان‌خانه‌های کوچک فعالیت دارد و خرید هتل‌های چندستاره

پاسخ: گزینه ۴. بند ۶ استاندارد شماره ۳۱ می‌گوید عملیات متوقف‌شده باید یک فعالیت تجاری یا حوزه جغرافیایی «عمده و جداگانه» باشد. شرکتی که کل خط مهمان‌خانه‌های کوچکش را واگذار می‌کند تا به هتل‌های چندستاره برود، یک خط فعالیت متمایز را کامل کنار گذاشته است. معیار اصلی، کنارگذاری کامل یک فعالیت متمایز و عمده است؛ نه هر کوچک‌سازی یا اصلاح ساختار درون همان فعالیت.

سؤال‌ها از کدام مباحث می‌آیند؟

بررسی بانک سؤال این رشته نشان می‌دهد سؤال‌ها روی پنج ستون توزیع شده‌اند:

اگر بخواهی مسیر مطالعه را اولویت‌بندی کنی، متن استانداردهای حسابداری ایران و قانون مالیات‌های مستقیم بیشترین بازده را دارند، چون سؤال مستقیماً از متن‌شان طرح می‌شود و جای تفسیر ندارد.

پنج سؤال دیگر، این بار کوتاه

این پنج سؤال را سریع از خودت بپرس؛ اگر جواب هر پنج تا را بلد باشی، پایه‌ات خوب است.

۱) کدام قلم جزو دارایی‌های جاری است: پیش‌پرداخت خرید ماشین‌آلات، سرمایه‌گذاری سریع‌المعامله در سهام، سرقفلی، یا حساب‌های دریافتنی بلندمدت؟
سرمایه‌گذاری سریع‌المعامله. طبق بند ۶۸ استاندارد شماره ۱، ملاک جاری‌بودن، ماهیت و زمان بازیافت دارایی است. نکته‌ای که اشتباه می‌شود: پیش‌پرداخت مربوط به دارایی ثابت، سرنوشت همان دارایی ثابت را دارد و غیرجاری است.

۲) بهسازی ماشین‌آلات که بدون افزایش عمر مفید، ظرفیت تولید را ۲۵ درصد بالا برده، چگونه ثبت می‌شود؟
به قیمت تمام‌شده ماشین‌آلات اضافه می‌شود. طبق بندهای ۱۱ و ۱۲ استاندارد شماره ۱۱، معیار سرمایه‌ای‌کردن مخارج بعدی «بهبود نسبت به عملکرد اولیه» است؛ نه لزوماً افزایش عمر مفید. افزایش ظرفیت یا کیفیت هم کافی است.

۳) سطح اهمیت در حسابرسی به چه چیزی بستگی دارد؟
به قضاوت حرفه‌ای. بند ۳ استاندارد حسابرسی ۳۲۰ می‌گوید درصدی از یک معیار فقط «نقطه شروع» است. قاعده تست‌زنی: هر گزینه‌ای که اهمیت را به یک عامل واحد (فقط مبلغ یا فقط ماهیت) یا به یک مرجع بیرونی گره بزند، انحرافی است.

۴) برای کسب شواهد درباره خطر کنترل، حسابرس از کدام روش استفاده می‌کند: پرس‌وجو، بررسی تحلیلی، محاسبات یا درخواست تأییدیه؟
پرس‌وجو. روش‌های آزمون کنترل عبارت‌اند از پرس‌وجو، مشاهده، وارسی و اجرای مجدد. هر وقت گزینه‌ای مثل تأییدیه یا بررسی تحلیلی دیدی، بدان که به آزمون‌های محتوا مربوط است نه ارزیابی خطر کنترل.

۵) تفاوت «ذخیره» با «بدهی احتمالی» در کجاست؟
ذخیره در ترازنامه شناسایی می‌شود، بدهی احتمالی فقط در یادداشت‌ها افشا و در حساب‌های انتظامی نگهداری می‌گردد. همین تمایز، پاسخ سؤال چهارم بخش قبل را ساخت.

مسیر مطالعه برای کسی که شاغل است

بیشتر داوطلب‌های این رشته تمام‌وقت کار می‌کنند و وقت آزادشان محدود است. با این محدودیت، ترتیب زیر بیشترین بازده را دارد:

اول متن استانداردهای حسابداری را با شماره بند بخوان، نه خلاصه و جزوه. سؤال‌ها از بند مشخص طرح می‌شوند و جزوه‌ها همان بند را بی‌شماره و خلاصه نقل می‌کنند. وقتی سؤال می‌پرسد «طبق بند ۱۱ استاندارد ۸»، جزوه جوابی ندارد.

دوم، مواد پرتکرار قانون مالیات‌های مستقیم را جدا کن. در بانک سؤال این رشته، مواد مربوط به اشخاص حقوقی، معافیت‌ها، هزینه‌های قابل قبول و مسئولیت مدیران بیشترین تکرار را دارند. خواندن کل قانون از اول تا آخر برای کسی که وقت کم دارد، انتخاب خوبی نیست.

سوم، بخش محاسباتی را با تمرین جلو ببر نه با خواندن. مسائل نقطه سربه‌سر، حاشیه فروش و ارزش زمانی پول با حل ده تست جا می‌افتند، نه با مرور فرمول. تله‌شان هم معمولاً در صورت سؤال است: فرق «فروش هدف» با «افزایش فروش» را در سؤال پنجم دیدی.

کد رشته و مدارک تحصیلی مجاز

تقویم ۱۴۰۵ و حد نصاب قبولی

ثبت‌نام از دوشنبه ۶ مهر تا یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ است و آزمون کتبی روز پنجشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۵ برگزار می‌شود. نتایج حدود ۴۰ روز کاری بعد از سوی سازمان سنجش منتشر می‌شود.

درباره حد نصاب یک نکته را بدان: عدد ثابتی وجود ندارد. طبق دفترچه رسمی، کسی پذیرفته می‌شود که حداقل ۷۰ درصد امتیاز میانگین نمرات یک درصد برتر همین رشته را بگیرد. یعنی رقابت تو با داوطلب‌های حسابداری است، نه با کل آزمون. جزئیات کامل شرایط و مدارک را در منابع آزمون کارشناس رسمی دادگستری ۱۴۰۵ نوشته‌ایم.

تمرین با بانک سؤال همین رشته

شبیه‌ساز آزمون کارشناس رسمی حسابداری و حسابرسی از بانک اختصاصی همین رشته سؤال می‌دهد و در پایان کارنامه تحلیلی نشان می‌دهد کدام مبحث را ضعیف زده‌ای. پاسخ تشریحی هر سؤال هم با ارجاع به بند یا ماده است، دقیقاً مثل پنج سؤال بالا.