دستورالعمل محاسبه و مطالبه مالیات حقوق

شماره: 8250 /1769/4/30
تاریخ: 1368/02/24

اداره کل نظر باینکه باشروع اجرای قانون جدید مالیاتهای مستقیم مصوب 3-12-1366 مجلس شورای اسلامی بلحاظ تغییرات حاصله دراحکام مربوط به مالیات حقوق نسبت به قانون گذشته، تابحال مسائل متعددی مطرح گردیده ، اینک بمنظور ایجاد هماهنگی در اجرای فصل سوم از باب سوم قانون یادشده و رفع ابهام راجع به عمده مواردی که تا بحال مورد سوال بوده، توجه مسئولین را بنکات زیرین معطوف و مقرر میدارد مفاد این دستورالعمل را دقیقا" رعایت نمایند.
1 - باستناد ماده 48 و تبصره آن درآمد حقوق سالانه تا میزان 720000 ریال از یک یا چند منبع از پرداخت مالیات معاف میباشد و چنانچه حقوق از وزارتخانه ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریهاو یا ازمحل اعتبارات دولتی دریافت شود (اعم ازاینکه حقوق بگیر زن باشد یامرد)، بشرط داشتن افراد تحت تکفل معافیت به 840000 ریال افزایش مییابد و مازاد آن برابر ماده 85 با نرخ مقرر در ماده 131مشمول مالیات خواهد بود. دراین خصوص موارد زیر را متذکر میگردد:
الف - معافیت تا میزان 840000 ریال منحصر به مواردیست که مستخدم حسب تعریف ماده 82 مشاغل در وزارتخانه ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها بوده و یا شاغل در موسساتی باشد که این موسسات ازاعتبارات دولتی استفاده نموده حقوق کارکنان خود را ازمحل اعتبارات مزبور پرداخت مینمایند.
ب - راجع به افرادتحت تکفل، عیال دائم و فرزندان صغیر بدون نیاز به تحقیق درباره اشتغال یا درآمد یا دارائی آنان بعنوان افراد تحت تکفل حقوق بگیر مورد قبول است و در این خصوص ارائه شناسنامه خود و بستگان یاد شده ، کفایت امر را از جهت اثبات موضوع خواهد نمود. درباره سایر ارقاب ، ضمن تعیین نسبت آنان با حقوق بگیر، موضوع تکفل با رعایت مفاد ماده 1197 قانون مدنی و سایر احکام فصل اول کتاب نهم قانون مذکور مورد قبول قرار خواهدگرفت بعلاوه گواهی با حکم مراجع صالحه دایر بر الزام به کفالت پذیرفته خواهدشد.
2 - برابر ماده 85 که پرداخت کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مکلفند مالیات متعلق را با رعایت معافیتهای مقرر کسر و ظرف سی روز ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن به حوزه مالیاتی محل پرداخت و در ماههای بعد فقط تغییرات را صورت دهند. در اجرای ماده لازم است بشرح زیر نحوه محاسبه مالیات، تسلیم فهرست حقوق بگیران و واریز مالیات و مطالبه بموقع مالیات و جرائم از پرداخت کنندگان حقوق که بوظایف قانونی عمل نمینمایند مورد توجه دقیق واقع و هماهنگیهای لازم در همه حوزه های مالیاتی برقرار گردد.
الف. نحوه محاسبه مالیات فرض میشود حقوق ماهانه شخصی که مستخدم یک موسسه خصوصی است مبلغ یکصدهزار ریال است . چنانچه نامبرده در فروردین ماه سال 1368 منحصرا" همان یکصد هزار ریال را دریافت نمایند نحوه محاسبه مالیات حقوق بترتیب زیرخواهدبود:
حقوق سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ماهانه ریال 1200000 = 12×100000 درآمد حقوق مشمول مالیات ریال 480000=7200000-2100000 24000= 12% ×200000 28000= 14% × 200000 محاسبه مالیاتی 480000 طبق 12800=16% × 80000 نرخ موضوع ماده 131 64800 مالیات سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ریال مالیات حقوق قابل کسر از حقوق فروردین ماه ریال 5400= 12 : 64800 در این فرض مستخدم مزبور تا مرداد ماه حقوق ثابت ماهانه را دریافت مینمایند که طرز محاسبه نیز طبعا"در آن ماهها تغییری نخواهد داشت . حال در شهریور ماه به نامبرده مبلغ سیصد هزار ریال بعنوان پاداش پرداخت میشود. در اینصورت محاسبه مالیات پاداش بشکل زیر انجام خواهد شد. باتوجه به جدول محاسبه بالا و جدول نرخ موضوع ماده 131، مبلغ 220000 ریال از پاداش دریافتی مشمول نرخ 16% و 8000 ریال بقیه مشمول نرخ 18% میشود
پس : 35200= 16% × 220000 14340= 18% × 80000 49600 مالیات پاداش ریال حال اگر در آذرماه آن سال علاوه برحقوق اصلی مبلغ 200000 ریال بابت مجموع اضافه کار مدت گذشته برای وی تخصیص یابد این مبلغ با مقایسه جداول محاسبه بالا و جدول نرخ موضوع ماده 131مشمول نرخ 18% واقع و مالیات متعلق به اضافه کار مزبور 36000 ریال تعیین میگردد. چنانچه حقوق کارمنددرضمن سال تغییرنماید و یااینکه کارمند در بین سال استخدام و یا خدمت وی بنا بعللی در طی سال خاتمه یابد مالیات حقوق در این قبیل موارد بشرح زیرمحاسبه خواهد شد.
الف : 1- چنانچه حقوق کارمند در ضمن سال تغییر نماید برای محاسبه مالیات حقوق بایستی حقوق جدید (حقوق ماهیکه تغییریافته است ) را دوازده برابر نموده و بر ماخذ آن میزان مالیات محاسبه و یک دوازدهم آنرا بعنوان مالیات ماه مربوط و ماههای بعد تا آخرسال در صورتیکه تغییرات جدیدی پیش نیابد کسر نمود.
الف : 2 - درصورتیکه کارمند در ضمن سال استخدام گردد درآمد مشمول مالیات حقوق بایستی براساس درآمد سالانه ( دوازده برابر حقوق ماه اول ) محاسبه و پس از تعیین مالیات سالانه یک دوازدهم آن از تاریخ شروع بکار تا آخر سال در صورتیکه درمدت مزبور حقوق تغییر ننماید بعنوان مالیات ماهانه کسر و واریز گردد.
الف 3 - درصورتیکه کارمند در ضمن سال بازنشسته یا بازخرید یا اخراج و یا بنا بعللی ترک خدمت نماید کارفرما مکلف است صرفنظر از مدت کارکرد مالیات حقوق را براساس درآمد سالانه بشرح بندهای فوق محاسبه و ماهانه تا آخرین تاریخ اشتغال کسرنماید. البته ممکن است در هر یک از سه حالت فوق درآمد مشمول مالیات که ماخذ محاسبه مالیات قرار میگیرد بیشتر از درآمد واقعی سالانه بوده و یا حقوق بگیر بطور کامل از بخشودگی مقرر سالانه استفاده ننموده باشد و در نتیجه به سبب اعمال نرخ مالیاتی بالاتر و یا اصولا"نرسیدن درآمد واقعی سالانه بحدنصاب بخشودگی مالیات اضافی پرداخت گردد که در این قبیل موارد اضافه پرداختی طبق مقررات ماده 87 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/3 قابل استرداد میباشد.
ب - پرداخت کنندگان حقوق علاوه بر کسر و پرداخت مالیات حقوق کارکنان خود مکلفند نام و نشانی آنها و میزان پرداخت را نیز به حوزه مالیاتی ارسال دارند. در این خصوص ذکر چند نکته ضروری بنظر میرسد:
ب 1 - تعیین حوزه مالیاتی برای تسلیم فهرست و پرداخت مالیات درباره ای موارد که شرکت یا موسسه مورد پرداخت کننده حقوق دارای کارگاه یا شعب در نقاط مختلف است ، مواجه با اشکال و النهایه موضوع مورد سوال واقع میشود. از جهت رفع این اشکال یادآور میگردد که اصولا" محل پرداخت یا تخصیص ملاک عمل میباشد. بعنوان مثال اگر محل ثبت شده شرکتی در شهر" الف " بوده ،این شرکت کارگاهی نیز درشهر "ب " دایر نموده باشد. در صورتیکه حقوق کارکنان کارگاه در مرکز شرکت بحساب آنها واریز گردد، حوزه صالح برای دریافت فهرست و مالیات حوزه مالیاتی واقع در شهر"الف " و چنانچه حقوق کارکنان مزبور توسط مسئولین کارگاه در محل کار پرداخت شود، دریافت کننده فهرست و مالیات، حوزه مالیاتی واقع در شهر"ب " خواهد بود. ضمنا"در این قبیل موارد حوزه های مالیاتی مزبور عندالاقتضاء با مکاتبه و تبادل اطلاعات ،اشکالات احتمالی را رفع و بهرحال تعیین تکلیف خواهند نمود.
ب 2 - دراین باره حوزه های مالیاتی مکلفند اولا" نمونه اوراقی را که برای این امر اختصاص یافته ، در اختیار پرداخت کنندگان حقوق ابوابجمعی مربوط قرار دهند تا مشخصات حقوق بگیران یا تغییرات را طبق آن فرمها صورت دهند ثانیا" حوزه های مالیاتی مربوط موظفند دفتر جز و جمع حقوق تنظیم و وضعیت هریک از پرونده های مالیات حقوق را در صفحاتی که برای هر پرونده اختصاص خواهند داد منعکس و راجع به تاریخ و میزان حقوق پرداختی تحقیقات لازم بنمایند و اگر خلافی از ناحیه مسئولین در کسر و واریز مالیات یا ارسال فهرست یا عدم درج مشخصات کامل دریافت کنندگان حقوق مشاهده شد و یا بطور کلی از انجام این تکلیف قانونی خودداری بعمل آمد، حوزه های مالیاتی باید بلافاصله پس از سپری شدن ماده 30 روز مقرر نسبت به مطالبه مالیات و جرائم متعلق طبق مواد ماده 90 و ماده 197 و ماده 199 و سایر احکام قانون مالیاتهای مستقیم اقدام کنند.
3 - درخصوص اجرای ماده 86 توجه شود که مقررات موضوع این ماده مربوط به مواردیست که مستخدم مورد نظر با حفظ رابطه استخدامی با سازمان یا واحد سازمانی متبوع خود موقتا"بطور تمام وقت یا پاره وقت مامور خدمت در سازمان یا واحد سازمانی دیگر میشود و معمولا" این ماموریتها با علم و اطلاع و حسب مورد با موافقت دو سازمان یا دو واحد سازمانی مربوط تحقق مییابد که در اینصورت اگر نامبرده مازاد بر مقرری ، مزد و حقوق اصلی دریافتی از موسسه متبوع ، مبلغی بابت اشتغال در محل ماموریت دریافت نماید، این دریافتی مشمول مالیاتی بنرخ ده درصد خواهد بود. اما گر با این ماموریت با انتقال موقت پرداخت تمامی حقوق ( و حسب مورد فوق العاده های مقرر) از طرف کارفرمای محل ماموریت صورت پذیرد، نرخ 10% مذکور جاری نبوده مالیات درآمد حقوق مستخدم برابر مفاد ماده 85 محاسبه و کسر خواهد شد. سایر پرداخت کنندگان حقوق هم که اصولا" فارغ از مسائل و شرایط فوق الذکر اقدام به استخدام کارکنان خود نموده اند، همچنان بایستی برابر حکم ماده 85 عمل نمایند.
4 - ماموران تشخیص در اجرای ماده 90 مکلفند با کسب اطلاعات دقیق و حتی الامکان مستند مالیات و جرائم متعلق را تعیین و مطالبه نمایند و از آنجا که مالیات مزبور در صورت عدم اعتراض کتبی ظرف سی روز از تاریخ مطالبه قطعی خواهد بود. بمنظور جلوگیری از تضییع احتمالی حقوق مودیان و پرداخت کنندگان حقوق ماموران یاد شده موظفند در ابلاغ برگ مطالبه مالیات احکام و مقررات امر ابلاغ را دقیقا" رعایت و حتی الامکان در این زمینه از ابلاغ بر طبق تبصره ماده 203 احتراز جویند مگر آنکه فی الواقع پس از مراجعات مکرر ابلاغ بطریق عادی میسر نشده باشد.
5 - منظور از "مزایای ارزی و اشتغال مامورین در خارج از کشور"مذکور در بند 6ماده 91 بطور کلی وجوهی است که علاوه برحقوق و فوق العاده های مقرر داخل به ارز یا ریال منحصرا" بمناسبت اشتغال یا ماموریت در خارج از کشور پرداخت میگردد.
6 - درباره بند 13 ماده 91 با عنایت به سوالاتی که کرارا" مطرح گردیده بدینوسیله تاکید مینماید که عبارت "اضافه کار" در این بند متضمن حکم عام و مطلق نمیباشد بلکه منظور اضافه کار پرداختی به پزشکان و دندانپزشکان ، پیراپزشکان ، دامپزشکان و دکترهای داروساز است وذکر مترادف آن عبارت تحت عنوان "حق الزحمه کار اضافی "دلیل بر تعمیم نرخ ده درصد مالیات به اضافه کار دریافتی تمامی حقوق بگیران نمیباشد.
7 - بخشودگی موضوع ماده 91 برای تمامی افراد شاغل در روستاها و همچنین نقاط محروم و دور افتاده کشور که طبق لیست وزارت برنامه و بودجه مشخص خواهد گردید، بمیزان 50% میباشد و این میزان نسبت به نقاط مختلف متفاوت نخواهد بود.

محمد جواد ایروانی
وزیر اموراقتصادی و دارائی
از طرف حسینی