سامانه واکنش ذی نفع (۱۶۹ مکرر) چیست؟ تایید یا رد پیامک مالیاتی + مهلت ۱۴۰۵

سامانه واکنش ذی نفع (که در پیامک‌ها با نام «سامانه واکنش به اطلاعات ۱۶۹ مکرر» می‌آید) جایی در درگاه my.tax.gov.ir است که معاملات گزارش‌شده درباره شما را در آن تایید یا رد می‌کنید. اگر پیامکی از سازمان امور مالیاتی گرفته‌اید، یعنی طرف مقابل شما خرید یا فروشی را به نام شما گزارش کرده و سازمان از شما نظرتان را می‌خواهد.

این پیامک‌ها این روزها زیاد فرستاده می‌شوند و بیشتر مؤدی‌ها با دیدنشان یکی از دو کار را می‌کنند: یا نگران می‌شوند، یا نادیده‌اش می‌گیرند. هیچ‌کدام درست نیست. در این مقاله می‌گویم پیامک دقیقا یعنی چه، مهلت را از کجا باید دید، مسیر ورود چیست و کی باید تایید و کی رد کرد.

متن پیامک سازمان مالیاتی یعنی چه؟

نمونه‌ای از این پیامک‌ها را حتما دیده‌اید:

«مؤدی گرامی، جهت ویرایش پرونده یا رد اطلاعیه‌های خرید/فروش ابراز شده برای کد ملی شما تا تاریخ مشخص‌شده مهلت دارید تا به درگاه my.tax.gov.ir، بخش اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر، سامانه واکنش به اطلاعات مراجعه فرمایید.»

«اطلاعیه خرید و فروش ابراز شده» یعنی چه؟ یعنی کسی که با شما معامله کرده (فروشنده یا خریدار)، آن معامله را در گزارش معاملات فصلی یا از مسیرهای دیگر به سازمان اعلام کرده و طرف مقابلش شما هستید. تا وقتی شما واکنشی نشان نداده‌اید، این فقط ادعای یک طرف است. سازمان می‌گوید: آقا، فلانی می‌گوید با شما معامله‌ای داشته؛ شما می‌گویید درست است یا نه؟ سازوکار قانونی این کار به ماده ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم برمی‌گردد (متن ماده ۱۶۹ مکرر را می‌توانید همین‌جا بخوانید).

مهلت واکنش به اطلاعات ۱۶۹ مکرر چه زمانی است؟

این‌جا باید دقیق باشیم، چون مهلت برای همه یکسان نیست. در پیامک‌هایی که این روزها رسیده تاریخ ۲۹ مهر ۱۴۰۵ دیده شده، در بعضی منابع تاریخ ۵ آبان ۱۴۰۵ آمده، و برای دوره بهار ۱۴۰۵ هم یک منبع پایان مهلت را ۳۱ شهریور نوشته است. تفاوت می‌تواند از دوره معامله یا از تمدیدهای جداگانه بیاید.

پس بهترین کار این است که تاریخ خود پیامک و پیام داخل کارپوشه‌تان را ملاک بگیرید، نه عددی که جای دیگر خوانده‌اید. اگر پیامکتان را نگه نداشته‌اید، مهلت را هنگام ورود به سامانه ببینید. فهرست مهلت‌های مالیاتی را هم در تقویم مواعد راوی‌حساب می‌توانید دنبال کنید. مهلت معاملات فصلی که موضوعی جداست را در مقاله آخرین مهلت ارسال معاملات فصلی آورده‌ایم.

مراحل ورود به سامانه واکنش به اطلاعات

ورود به این سامانه با همان حساب کاربری درگاه ملی خدمات مالیاتی انجام می‌شود. مسیر کار به این شکل است:

1. آدرس my.tax.gov.ir را خودتان در مرورگر بنویسید و با اطلاعات هویتی و شماره موبایل ثبت‌شده در سجام وارد شوید.
2. از منوی خدمات، بخش «اطلاعات صورت معاملات ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر» را باز کنید.
3. گزینه «سامانه واکنش به اطلاعات» را انتخاب کنید.
4. فهرست معاملاتی که طرف مقابل به نام شما ثبت کرده را ردیف به ردیف ببینید و دوره، مبلغ، نوع معامله و مشخصات طرف مقابل را بخوانید.
5. برای هر ردیف «تایید» یا «عدم پذیرش» را بزنید. برای رد چند ردیف با هم، ردیف‌ها را انتخاب کنید و گزینه «رد معامله» را بزنید.
6. بعد از ثبت، وضعیت را در کارتابل سامانه دنبال کنید.

اگر پیامک ورود برایتان نمی‌آید، معمولا شماره موبایل در سجام با شماره فعلی‌تان یکی نیست. اول آن را اصلاح کنید و بعد سراغ سامانه بروید.

کی تایید کنم و کی رد؟

قاعده ساده است: هر ردیف را با اسنادتان بسنجید. قرارداد، فاکتور، رسید پرداخت، دفتر حسابداری و حتی پیام‌هایی که با طرف مقابل رد و بدل کرده‌اید، همه می‌توانند کمک کنند. بدون مدرک چیزی را نه تایید کنید و نه رد.

حواستان باشد: رد کردن یک ردیف به معنی پاک شدن معامله نیست. فقط موضع شما را ثبت می‌کند و ممکن است سازمان از طرف مقابل مدرک بخواهد. رد کردن بی‌دلیل یا خلاف واقع هم می‌تواند برایتان دردسر بسازد، پس رد دسته‌جمعی را بدون بررسی تک‌تک ردیف‌ها انجام ندهید.

اگر واکنش ندهم چه می‌شود؟

در بخشنامه‌های رسمی و منابع تخصصی که بررسی کردیم، یک جمله قاطع درباره «تایید خودکار» پیدا نکردیم؛ بنابراین نمی‌شود با اطمینان گفت سکوت یعنی قبول. چیزی که روشن است این است که سکوت بهترین انتخاب نیست. بر اساس مفهوم «سند مثبته» که در بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۳/۱۱ سازمان آمده، اطلاعاتی که فقط یک طرف گزارش کرده و طرف مقابل تاییدش نکرده، به‌تنهایی مبنای قطعی رسیدگی نیست. با این حال، اگر شما واکنش ندهید، این اطلاعات ممکن است در رسیدگی‌های بعدی در پرونده‌تان دیده شود و آن‌وقت باید با مدرک از خودتان دفاع کنید؛ کاری که ثبت واکنش به‌موقع زحمتش را خیلی کم می‌کرد.

واکنش در این سامانه جای اعتراض به برگ تشخیص مالیات را هم نمی‌گیرد؛ مهلت اعتراض جداست و از تاریخ ابلاغ حساب می‌شود.

فرق ماده ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر چیست؟

هر دو ماده پایه قانونی جمع‌آوری اطلاعات معاملات و فعالیت اشخاص هستند و پیامک واکنش از اجرای هر دو می‌آید. خلاصه تعریف‌ها و تفاوتشان را در مقاله ماده ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم نوشته‌ایم، و اگر نمی‌دانید معاملات فصلی که این اطلاعات از آن می‌آید چیست، معاملات فصلی چیست را بخوانید.

از کجا بفهمم پیامک واقعی است؟

این پیامک‌ها را کلاهبردارها هم تقلید می‌کنند. چند قاعده ساده: لینکی را که داخل پیامک آمده باز نکنید، آدرس my.tax.gov.ir را خودتان بنویسید. هیچ‌وقت رمز یا کد تایید را به کسی نگویید، حتی اگر خودش را کارمند مالیات معرفی کرد. اگر حتی بعد از ورود، فهرستی از معاملات را در سامانه ندیدید، پیامک احتمالا واقعی نبوده یا به شماره دیگری بوده است ضمن اینکه پیامک‌های سازمان مالیاتی فقط با سرشماره MALIAT ارسال می‌شوند.

جمع‌بندی

پیامک سامانه واکنش یعنی نظر شما درباره معامله‌ای که طرف مقابل گزارش کرده لازم است. مهلت را از خود پیامک و کارتابل بخوانید، ردیف‌ها را با مدرک بسنجید و نه از سر ترس تایید کنید نه از سر عجله رد. اگر ردیف‌ها زیاد است یا مطمئن نیستید چه تصمیمی بگیرید، مشاوره مالیاتی آنلاین راوی‌حساب می‌تواند قبل از ثبت واکنش یک بار نگاه تخصصی بیندازد.